ลูกจ้างไม่ได้รับค่าจ้างหรือค่าชดเชย จะยื่นพนักงานตรวจแรงงานได้อย่างไร และขั้นตอนต่อไปเป็นอย่างไร
ลูกจ้างหรือทายาทยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานในท้องที่ที่ทำงานหรือภูมิลำเนาของนายจ้าง เมื่อเป็นสิทธิเรียกร้องเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งภายใน 60 วัน (ขยายได้ไม่เกิน 30 วันเมื่อจำเป็น) ถ้าสั่งให้จ่าย นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง ฝ่ายที่ไม่พอใจนำคดีสู่ศาลแรงงานภายใน 30 วัน และถ้านายจ้างเป็นผู้ฟ้องต้องวางเงินตามคำสั่งต่อศาล
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 123–125, 124/1; แบบ/ช่องทาง DLPW ล่าสุด
บทความนี้ครอบคลุม
- สิทธิที่ยื่นได้
- ท้องที่ที่ยื่น
- หลักฐานประกอบ
- คำสั่งภายใน 60 วัน
- จ่ายภายใน 30 วัน
- ฟ้องศาลภายใน 30 วัน
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ลูกจ้างหรือทายาทยื่นคำร้องได้เมื่อนายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติเรื่องสิทธิรับเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน (ม.123)
- ยื่นต่อพนักงานตรวจแรงงานในท้องที่ที่ทำงานหรือที่นายจ้างมีภูมิลำเนา
- พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งภายใน 60 วันนับแต่รับคำร้อง ขยายได้ไม่เกิน 30 วันเมื่อมีเหตุจำเป็น (ม.124)
- คำสั่งให้จ่ายเงิน นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่วันที่ทราบหรือถือว่าทราบคำสั่ง
- ฝ่ายที่ไม่พอใจนำคดีไปศาลแรงงานภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง ถ้านายจ้างฟ้องต้องวางเงินต่อศาล (ม.125)
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01เป็นสิทธิเรียกร้องเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ใช้ช่องทางอื่น เช่น ศาลแรงงานหรือกระบวนการแรงงานสัมพันธ์
- 02ยื่นคำร้องพร้อมหลักฐานต่อพนักงานตรวจแรงงานในท้องที่ที่ถูกต้องแล้วหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ยื่นที่ท้องที่ที่ทำงานหรือภูมิลำเนานายจ้าง หรือผ่าน E-Service
- 03คู่กรณีพอใจคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานหรือไม่ใช่นายจ้างจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่งไม่ใช่นำคดีสู่ศาลแรงงานภายใน 30 วัน (นายจ้างต้องวางเงิน)
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

เมื่อได้รับหนังสือจากพนักงานตรวจแรงงาน ให้เก็บรักษาเอกสาร ตอบและส่งหลักฐานภายในกำหนด และอย่าติดต่อพนักงานเพื่อกดดันให้ถอนคำร้อง ถ้าจะฟ้องเพิกถอนคำสั่งต้องเตรียมวางเงินต่อศาล
- มีผู้รับผิดชอบตอบหนังสือพนักงานตรวจแรงงาน
- เก็บรักษาเอกสารเวลา ค่าจ้าง และสัญญา
- ทำปฏิทิน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง
- เตรียมเงินวางศาลถ้าจะฟ้องเพิกถอน
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- คำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงาน
- สัญญาจ้าง สลิป และบันทึกเวลา
- หนังสือเลิกจ้างหรือเอกสารที่เกี่ยวข้อง
- คำสั่งพนักงานตรวจแรงงานและวันที่ทราบ
- หลักฐานการจ่ายหรือการวางเงินต่อศาล
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
เลือกช่องทางให้ถูก: เงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานยื่นพนักงานตรวจแรงงานได้ ส่วนเลิกจ้างไม่เป็นธรรมหรือข้อพิพาทสัญญาไปศาลแรงงาน และการยื่นคำร้องบางกรณีสัมพันธ์กับการฟ้องศาลและคำสั่งที่ถึงที่สุด
- รวบรวมหลักฐานการจ้างและยอดเงินที่ค้าง
- ยื่นในท้องที่ที่ถูกต้องหรือผ่าน E-Service
- จดวันที่ทราบคำสั่งเพื่อนับ 30 วัน
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ระบุสิทธิที่เรียกร้อง คู่กรณี จำนวนเงินหรือคำสั่งที่โต้แย้ง และวันที่ได้รับเอกสาร ก่อนเลือกช่องทาง
- พนักงานตรวจแรงงาน ศาลแรงงาน และการคัดค้านคำสั่งมีกำหนดเวลาต่างกัน การยื่นช่องหนึ่งไม่ได้หยุดเวลาของอีกช่อง
- เมื่อได้รับคำสั่งหรือหมายศาล ให้เก็บเอกสารทั้งหมดและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว โดยเฉพาะกรอบ 30 วัน
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- วันยื่นคำร้องยื่นพร้อมหลักฐานการจ้างและยอดเงินที่เรียกร้อง
- ภายใน 60 วันพนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่ง (ขยายได้ 30 วัน)
- ภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่งนายจ้างจ่ายตามคำสั่ง
- ภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่งฝ่ายที่ไม่พอใจฟ้องศาลแรงงาน
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ไม่ได้รับค่าชดเชยหลังถูกเลิกจ้าง
ลูกจ้างถูกเลิกจ้างโดยไม่ได้รับค่าชดเชย 90,000 บาท ยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานวันที่ 1 มิถุนายน
- พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งภายใน31 ก.ค.
- นายจ้างทราบคำสั่ง5 ส.ค.
- จ่ายหรือฟ้องศาลภายใน4 ก.ย.
นายจ้างไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง
พนักงานตรวจแรงงานสั่งให้จ่ายค่าล่วงเวลา 45,000 บาท นายจ้างเห็นว่าลูกจ้างไม่มีสิทธิ OT เพราะเป็นผู้มีอำนาจเลิกจ้าง
- ฟ้องเพิกถอนคำสั่งภายใน30 วัน
- วางเงินต่อศาล45,000
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1พนักงานตรวจแรงงานต้องมีคำสั่งภายในกี่วันนับแต่รับคำร้อง
เฉลย B · มาตรา 124 กำหนด 60 วัน ขยายได้ไม่เกิน 30 วัน
2นายจ้างต้องจ่ายตามคำสั่งภายในกี่วันนับแต่ทราบคำสั่ง
เฉลย C · จ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบหรือถือว่าทราบคำสั่ง
3นายจ้างฟ้องเพิกถอนคำสั่งต้องทำอะไรเพิ่ม
เฉลย B · มาตรา 125 กำหนดให้นายจ้างวางเงินต่อศาล
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | Employee Relations/ฝ่ายกฎหมาย ร่วมกับเจ้าของเอกสารและผู้มีอำนาจตอบหน่วยงานหรือศาล | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | คำร้องมาตรา 123 ใช้กับสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานของลูกจ้าง/ทายาท ไม่ใช่ข้อพิพาททุกประเภท; พนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย; เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadline | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ลำดับเหตุการณ์และฐานสิทธิที่เรียกร้อง; คำร้อง คำสั่ง หมาย หรือเอกสารศาลพร้อมวันที่รับ; สัญญา ข้อบังคับ เวลา เงิน และการสื่อสารฉบับต้นทาง | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | พนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย; เมื่อมีคำสั่งให้จ่าย นายจ้างจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบ; ผู้ไม่พอใจนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วัน; พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย; เมื่อสั่งให้จ่าย นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบคำสั่ง; หากไม่พอใจคำสั่ง นายจ้าง/ลูกจ้าง/ทายาทนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | ไม่ใช่ข้อพิพาทแรงงานทุกเรื่องจะใช้ §123; unfair dismissal/relations/OSH มี route ต่างกัน | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- ลูกจ้าง/ทายาทยื่นคำร้องเมื่อเป็นสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.
- ท้องที่ยื่น
- evidence
- พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย
- เมื่อสั่งให้จ่าย นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบคำสั่ง
- หากไม่พอใจคำสั่ง นายจ้าง/ลูกจ้าง/ทายาทนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง
- ถ้านายจ้างเป็นฝ่ายฟ้องเพิกถอนต้องวางเงินต่อศาลตามจำนวนที่ถึงกำหนดจ่ายในส่วนที่โต้แย้งตาม §125
- A section 123 complaint concerns monetary rights under the Labour Protection Act; it is not the route for every labour dispute.
- A labour inspector generally issues an order within 60 days, subject to the statutory extension process.
- An employer ordered to pay must do so within 30 days after actual or deemed knowledge of the order.
- A dissatisfied party has 30 days to bring the matter to court; an employer challenging the order must deposit the disputed amount as required by section 125.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- คำร้องมาตรา 123 ใช้กับสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานของลูกจ้าง/ทายาท ไม่ใช่ข้อพิพาททุกประเภท
- พนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย
- เมื่อมีคำสั่งให้จ่าย นายจ้างจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบ
- ผู้ไม่พอใจนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วัน; ถ้านายจ้างฟ้องเพิกถอนต้องวางเงินในส่วนที่โต้แย้งตามมาตรา 125
- A section 123 complaint concerns monetary rights under the Labour Protection Act; it is not the route for every labour dispute.
- A labour inspector generally issues an order within 60 days, subject to the statutory extension process.
- An employer ordered to pay must do so within 30 days after actual or deemed knowledge of the order.
- A dissatisfied party has 30 days to bring the matter to court; an employer challenging the order must deposit the disputed amount as required by section 125.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ลูกจ้างยื่นคำร้องค่าจ้างค้างต่อพนักงานตรวจแรงงาน: เตรียมสัญญา เวลา สลิป และยอดคำนวณตามสิทธิเงิน
- นายจ้างไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง: จับวันรับคำสั่ง กรอบ 30 วัน และเงื่อนไขวางเงินเมื่อฟ้องเพิกถอน
- Case 1 — Test a real complaints to labour inspectors scenario against this rule: A section 123 complaint concerns monetary rights under the Labour Protection Act; it is not the route for every labour dispute. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: A labour inspector generally issues an order within 60 days, subject to the statutory extension process. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadline; อย่าติดต่อพนักงานเพื่อกดดันให้ถอน
- เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadline
- อย่าติดต่อพนักงานเพื่อกดดันให้ถอน
- ออก legal hold หยุดลบเอกสารที่เกี่ยวข้องทันทีเมื่อคาดหมายข้อพิพาท
- ทำ timeline เดียวที่เชื่อมเหตุการณ์ เอกสาร ผู้รับ และกำหนดเวลา
- Turn the rules for complaints to labour inspectors into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Issue a legal hold as soon as a dispute is reasonably anticipated
- Maintain one chronology linking events, documents, recipients, and deadlines
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ลำดับเหตุการณ์และฐานสิทธิที่เรียกร้อง
- คำร้อง คำสั่ง หมาย หรือเอกสารศาลพร้อมวันที่รับ
- สัญญา ข้อบังคับ เวลา เงิน และการสื่อสารฉบับต้นทาง
- หลักฐานส่ง ยื่น ชำระ หรือคัดค้านภายในกำหนด
- Chronology and legal basis of the claim
- Complaint, order, summons, or court document with receipt date
- Source contracts, rules, time, pay, and communications
- Proof of filing, service, payment, or challenge within time
เลือก procedural route ให้ถูก; การยื่นคำร้องบางสิทธิสัมพันธ์กับการนำคดีไปศาลและคำสั่งที่ถึงที่สุด
- เลือก procedural route ให้ถูก
- การยื่นคำร้องบางสิทธิสัมพันธ์กับการนำคดีไปศาลและคำสั่งที่ถึงที่สุด
- แยกช่องทางร้องเรียน คำสั่งทางปกครอง และการฟ้องศาลก่อนเลือกวิธี
- อย่ารอใกล้หมดเวลา เพราะการรวบรวมหลักฐานและระบุคู่กรณีต้องใช้เวลา
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for complaints to labour inspectors before accepting or challenging the outcome.
- Distinguish complaint, administrative-order, and court routes before choosing a process
- Do not wait until the deadline is near; evidence collection and party identification take time
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ลูกจ้าง/ทายาทยื่นคำร้องเมื่อเป็นสิทธิเงินตาม พ.ร.บ. เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ท้องที่ยื่น เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง evidence เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Complaints to Labour Inspectors”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about A section 123 complaint concerns monetary rights under the Labour Protection Act; it is not the route for every labour dispute. when the right arose?
- What were the actual facts about A labour inspector generally issues an order within 60 days, subject to the statutory extension process. when the right arose?
- What were the actual facts about An employer ordered to pay must do so within 30 days after actual or deemed knowledge of the order. when the right arose?
- What were the actual facts about A dissatisfied party has 30 days to bring the matter to court; an employer challenging the order must deposit the disputed amount as required by section 125. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 123–125, 124/1; แบบ/ช่องทาง DLPW ล่าสุด
- กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — ระบบ E-Service
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

