HR-LAB · KNOWLEDGE

การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน

สอนว่ากระบวนการตาม ม.123–125 ใช้กับ “สิทธิได้รับเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน” อย่างไร และแยกจากการแจ้งฝ่าฝืนทั่วไป

เริ่มอ่านบทความ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569
KNOWLEDGEความรู้
UPDATED14 ส.ค. 69
SLIDESพร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง

สอนว่ากระบวนการตาม ม.123–125 ใช้กับ “สิทธิได้รับเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน” อย่างไร และแยกจากการแจ้งฝ่าฝืนทั่วไป

มุมบริษัทและฝ่าย HRเปลี่ยนหลักกฎหมายเป็นขั้นตอน ผู้รับผิดชอบ เอกสาร และจุดตรวจมุมลูกจ้างเห็นเงื่อนไขสิทธิ หลักฐานที่ต้องเก็บ และช่องทางทักท้วง
01

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 123–125, 124/1; แบบ/ช่องทาง DLPW ล่าสุด

  1. ลูกจ้าง/ทายาทยื่นคำร้องเมื่อเป็นสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.
  2. ท้องที่ยื่น
  3. evidence
  4. พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย
  5. เมื่อสั่งให้จ่าย นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบคำสั่ง
  6. หากไม่พอใจคำสั่ง นายจ้าง/ลูกจ้าง/ทายาทนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่ง
  7. ถ้านายจ้างเป็นฝ่ายฟ้องเพิกถอนต้องวางเงินต่อศาลตามจำนวนที่ถึงกำหนดจ่ายในส่วนที่โต้แย้งตาม §125

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. คำร้องมาตรา 123 ใช้กับสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานของลูกจ้าง/ทายาท ไม่ใช่ข้อพิพาททุกประเภท
  2. พนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย
  3. เมื่อมีคำสั่งให้จ่าย นายจ้างจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบ
  4. ผู้ไม่พอใจนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วัน; ถ้านายจ้างฟ้องเพิกถอนต้องวางเงินในส่วนที่โต้แย้งตามมาตรา 125
02

มุมบริษัทและฝ่าย HR: จากหลักกฎหมายสู่การปฏิบัติ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadline; อย่าติดต่อพนักงานเพื่อกดดันให้ถอน

  1. เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadline
  2. อย่าติดต่อพนักงานเพื่อกดดันให้ถอน
  3. ออก legal hold หยุดลบเอกสารที่เกี่ยวข้องทันทีเมื่อคาดหมายข้อพิพาท
  4. ทำ timeline เดียวที่เชื่อมเหตุการณ์ เอกสาร ผู้รับ และกำหนดเวลา

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ลำดับเหตุการณ์และฐานสิทธิที่เรียกร้อง
  2. คำร้อง คำสั่ง หมาย หรือเอกสารศาลพร้อมวันที่รับ
  3. สัญญา ข้อบังคับ เวลา เงิน และการสื่อสารฉบับต้นทาง
  4. หลักฐานส่ง ยื่น ชำระ หรือคัดค้านภายในกำหนด
03

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

เลือก procedural route ให้ถูก; การยื่นคำร้องบางสิทธิสัมพันธ์กับการนำคดีไปศาลและคำสั่งที่ถึงที่สุด

  1. เลือก procedural route ให้ถูก
  2. การยื่นคำร้องบางสิทธิสัมพันธ์กับการนำคดีไปศาลและคำสั่งที่ถึงที่สุด
  3. แยกช่องทางร้องเรียน คำสั่งทางปกครอง และการฟ้องศาลก่อนเลือกวิธี
  4. อย่ารอใกล้หมดเวลา เพราะการรวบรวมหลักฐานและระบุคู่กรณีต้องใช้เวลา

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงาน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ลูกจ้าง/ทายาทยื่นคำร้องเมื่อเป็นสิทธิเงินตาม พ.ร.บ. เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง ท้องที่ยื่น เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง evidence เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
04

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ

FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงานบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerEmployee Relations/ฝ่ายกฎหมาย ร่วมกับเจ้าของเอกสารและผู้มีอำนาจตอบหน่วยงานหรือศาลผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionคำร้องมาตรา 123 ใช้กับสิทธิเงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานของลูกจ้าง/ทายาท ไม่ใช่ข้อพิพาททุกประเภท; พนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย; เมื่อได้รับหนังสือให้ preserve records และตอบตาม deadlineบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsลำดับเหตุการณ์และฐานสิทธิที่เรียกร้อง; คำร้อง คำสั่ง หมาย หรือเอกสารศาลพร้อมวันที่รับ; สัญญา ข้อบังคับ เวลา เงิน และการสื่อสารฉบับต้นทางต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineพนักงานตรวจแรงงานโดยหลักมีคำสั่งภายใน 60 วัน โดยมีขั้นตอนขยายเมื่อจำเป็นตามกฎหมาย; เมื่อมีคำสั่งให้จ่าย นายจ้างจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบ; ผู้ไม่พอใจนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วัน; พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนและมีคำสั่งโดยหลักภายใน 60 วัน และเมื่อจำเป็นมีขั้นตอนขยายเวลาตามกฎหมาย; เมื่อสั่งให้จ่าย นายจ้างต้องจ่ายภายใน 30 วันนับแต่ทราบ/ถือว่าทราบคำสั่ง; หากไม่พอใจคำสั่ง นายจ้าง/ลูกจ้าง/ทายาทนำคดีสู่ศาลภายใน 30 วันนับแต่ทราบคำสั่งวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การร้องเรียนต่อพนักงานตรวจแรงงานdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceไม่ใช่ข้อพิพาทแรงงานทุกเรื่องจะใช้ §123; unfair dismissal/relations/OSH มี route ต่างกันแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
05

ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง

  1. ลูกจ้างยื่นคำร้องค่าจ้างค้างต่อพนักงานตรวจแรงงาน: เตรียมสัญญา เวลา สลิป และยอดคำนวณตามสิทธิเงิน
  2. นายจ้างไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง: จับวันรับคำสั่ง กรอบ 30 วัน และเงื่อนไขวางเงินเมื่อฟ้องเพิกถอน
วิธีตรวจ

เริ่มจากข้อเท็จจริง → ระบุฐานกฎหมายและวันที่มีผล → ตรวจผู้ได้รับสิทธิ/ข้อยกเว้น → คำนวณหรือเดินตาม workflow → เก็บหลักฐานและทบทวนผล

อย่าทำ

อย่าเริ่มจากคำตอบสำเร็จรูป ชื่อตำแหน่ง ชื่อเงิน หรือเอกสารเพียงชิ้นเดียว แล้วตัดองค์ประกอบอื่นออก

06

จุดเสี่ยงและความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

ชื่อไม่ใช่ข้อเท็จจริงชื่อตำแหน่ง รายการเงิน หรือสัญญาไม่ตัดสินสิทธิเอง
ขั้นต่ำไม่ใช่เพดานบริษัทให้สิทธิมากกว่ากฎหมายได้ แต่ห้ามต่ำกว่า
วันที่มีผลสำคัญเอกสารเก่าอาจถูกต้องในอดีตแต่ใช้กับวันนี้ไม่ได้
ข้อยกเว้นต้องมาก่อนสูตรตรวจว่าอยู่ในบังคับก่อนคำนวณหรือสรุป

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ระบุฐานสิทธิ คู่กรณี เงิน/คำสั่งที่โต้แย้ง วันที่รับเอกสาร และ remedy ที่ต้องการก่อนเลือกช่อง
  2. คำร้องพนักงานตรวจแรงงาน ศาลแรงงาน และการคัดค้านคำสั่งมีอำนาจ/กำหนดเวลาต่างกัน ห้ามยื่นช่องหนึ่งแล้วคิดว่าอีกช่องหยุดนับเวลาเอง
  3. เมื่อได้รับคำสั่งหรือหมาย ให้ทำ legal hold และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญโดยเร็ว โดยเฉพาะกรอบ 30 วันและ deadline เฉพาะที่บทความระบุ
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 123–125, 124/1; แบบ/ช่องทาง DLPW ล่าสุด
  2. กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — ระบบ E-Service
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

การเลิกจ้างเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชย — มาตรา 119ศาลแรงงานและกระบวนการคดีแรงงานอายุความและระยะเวลาใช้สิทธิในกฎหมายแรงงาน