บริษัทย้ายโรงงานไปที่ใหม่ ลูกจ้างที่ไม่ไปด้วยจะได้เงินอะไร และต้องทำภายในเมื่อไร
นายจ้างต้องปิดประกาศให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย ถ้าการย้ายมีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ไปทำงานที่ใหม่บอกเลิกสัญญาได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ปิดประกาศหรือวันที่ย้าย และได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118 ถ้านายจ้างไม่ปิดประกาศ ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเท่ากับค่าจ้าง 30 วัน และนายจ้างต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 (แก้ไขโดยฉบับที่ 7) และแนวฎีกา/ข้อหารือ
บทความนี้ครอบคลุม
- ความหมายของการย้ายสถานประกอบกิจการ
- ประกาศล่วงหน้า 30 วัน
- ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิต
- สิทธิบอกเลิกสัญญาของลูกจ้าง
- ค่าชดเชยพิเศษ
- กำหนด 30 วันและ 7 วัน
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- นายจ้างย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่ใหม่หรือแห่งอื่นของนายจ้าง ต้องปิดประกาศล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนวันย้าย (ม.120)
- ประกาศต้องระบุชัดว่าจะย้ายไปที่ใด เมื่อใด และปิดไว้ในที่เปิดเผยให้ลูกจ้างเห็นได้ชัด
- ถ้ามีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว ลูกจ้างบอกเลิกสัญญาได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ปิดประกาศหรือวันที่ย้าย
- ลูกจ้างที่บอกเลิกสัญญาได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามมาตรา 118 และถ้าไม่ได้ปิดประกาศ ได้ค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเท่ากับค่าจ้าง 30 วันด้วย
- นายจ้างจ่ายภายใน 7 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา ถ้าเห็นว่าไม่มีผลกระทบสำคัญ ยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วัน (ม.120/1)
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01เป็นการย้ายสถานประกอบกิจการไปที่ใหม่หรือแห่งอื่นของนายจ้างหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่เป็นการย้ายหน้าที่ภายในที่เดิม ใช้หลักการโยกย้าย
- 02การย้ายมีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัวหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ลูกจ้างไม่มีสิทธิค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 แต่ควรมีมาตรการช่วยเหลือ
- 03ลูกจ้างบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วันนับแต่ปิดประกาศหรือวันย้ายหรือไม่ใช่จ่ายค่าชดเชยพิเศษภายใน 7 วัน (และ 30 วันแทนการบอกกล่าวถ้าไม่ได้ประกาศ)ไม่ใช่สิทธิตามมาตรา 120 อาจหมดไปเพราะพ้นกำหนด
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ทำตารางรายคนของการย้าย: ระยะทางและเวลาเดินทางที่เพิ่มขึ้น ภาระครอบครัว และวันครบกำหนด เก็บหลักฐานวันปิดประกาศ รถรับส่งหรือเบี้ยเดินทางช่วยลดผลกระทบได้ แต่ไม่ลบสิทธิตามกฎหมายโดยอัตโนมัติ
- ทำตารางผลกระทบรายคนก่อนประกาศ
- ปิดประกาศและถ่ายภาพหลักฐานพร้อมวันที่
- ตั้งปฏิทิน 30 วันและ 7 วันของแต่ละคน
- เตรียมงบค่าชดเชยพิเศษ
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- ประกาศย้ายและหลักฐานการปิดประกาศ
- ตารางผลกระทบรายบุคคล
- หนังสือบอกเลิกสัญญาของลูกจ้าง
- worksheet ค่าชดเชยพิเศษและหลักฐานการจ่าย
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
ถ้าไม่ย้ายตาม ต้องใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วัน และแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง เช่น ระยะทาง เวลาเดินทาง ภาระดูแลครอบครัว เก็บหลักฐานไว้ให้ครบ
- ถ่ายภาพประกาศย้ายและจดวันที่ปิดประกาศ
- รวบรวมหลักฐานผลกระทบต่อการดำรงชีวิต
- บอกเลิกสัญญาเป็นหนังสือภายใน 30 วัน
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ขอเอกสารก่อนและหลังเปลี่ยน เหตุผล วันที่มีผล และระบุให้ชัดว่าการลงชื่อเป็นการรับทราบหรือยินยอม
- ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน หรือกระบวนการยื่นข้อเรียกร้องเมื่อเป็นเรื่องสภาพการจ้างของกลุ่ม
- ถ้ากระทบสิทธิขั้นต่ำหรือยังไม่ยุติ ปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือใช้ศาลแรงงานตามสิทธิที่เรียกร้อง
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- อย่างน้อย 30 วันก่อนย้ายปิดประกาศระบุสถานที่ใหม่และวันย้าย และเก็บหลักฐาน
- ภายใน 30 วันลูกจ้างที่ได้รับผลกระทบสำคัญบอกเลิกสัญญา
- ภายใน 7 วันนายจ้างจ่ายค่าชดเชยพิเศษ
- ภายใน 30 วัน (ถ้าโต้แย้ง)นายจ้างยื่นคณะกรรมการสวัสดิการแรงงาน
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ย้ายโรงงานข้ามจังหวัด ปิดประกาศครบ 30 วัน
โรงงานย้ายจากสมุทรปราการไปชลบุรี ปิดประกาศ 45 วันก่อนย้าย พนักงานอายุงาน 7 ปี ค่าจ้างวันละ 500 บาท ต้องดูแลพ่อแม่ที่ป่วย จึงบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วัน
- ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตใช่
- อายุงาน 6–10 ปี → อัตรา240 วัน
- ค่าชดเชยพิเศษ = 240 × 500120,000
ย้ายโดยไม่ได้ปิดประกาศ
บริษัทแจ้งย้ายด้วยวาจาเพียง 10 วันก่อนย้าย พนักงานอายุงาน 2 ปี เงินเดือน 18,000 บาท ได้รับผลกระทบสำคัญและบอกเลิกสัญญา
- ค่าชดเชยพิเศษ 90 วัน = 18,000 ÷ 30 × 9054,000
- แทนการบอกกล่าว 30 วัน18,000
- รวม72,000
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1นายจ้างต้องปิดประกาศย้ายล่วงหน้าอย่างน้อยกี่วัน
เฉลย B · มาตรา 120 กำหนดไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย
2ลูกจ้างที่ไม่ย้ายตามต้องบอกเลิกสัญญาภายในกี่วัน
เฉลย B · ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ปิดประกาศหรือวันที่ย้าย
3นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษภายในกี่วัน
เฉลย B · ภายใน 7 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การย้ายสถานประกอบกิจการ | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Business Partner/Employee Relations ร่วมกับผู้มีอำนาจลงนามและฝ่ายกฎหมายเมื่อมีผลกระทบสำคัญ | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | นายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120; ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ; ทำ relocation matrix รายคน | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน; ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล; หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | นายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120; ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ; หากไม่ประกาศครบ นายจ้างอาจต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทน notice 30 วัน; ค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 ต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่สัญญาสิ้นสุด; ถ้านายจ้างไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วันนับแต่ได้รับหนังสือ จึงต้องแยกวันประกาศ วันย้าย วันรับแจ้ง และวันจ่าย; การประกาศ/แจ้งล่วงหน้า | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การย้ายสถานประกอบกิจการ | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | มาตรา 120 มีกรอบ 30 วันและ 7 วันหลายจุดซึ่งเริ่มนับจากคนละเหตุ ต้องทำ timeline รายบุคคลและเก็บหลักฐานวันปิดประกาศ วันย้าย วันรับหนังสือ และวันจ่าย | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- ความหมายการย้ายสถานประกอบกิจการ
- “ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว” ต้องดูข้อเท็จจริง
- การประกาศ/แจ้งล่วงหน้า
- ข้อมูลที่ต้องแจ้ง
- สิทธิลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ย้าย
- ค่าชดเชยพิเศษและเงินแทนการแจ้งล่วงหน้าเมื่อเข้าเงื่อนไข
- deadline ใช้สิทธิ/จ่ายเงิน/ยื่นข้อพิพาท
- The employer must post a clearly visible notice continuously for at least 30 days before relocation, identifying which employees will move, where, and when under section 120.
- An employee who considers the move materially harmful to normal family or personal life and does not wish to transfer must notify the employer in writing within 30 days after posting, or after the move where no notice was posted.
- Failure to give proper notice may trigger 30 days' special notice compensation; section 120 special compensation is payable within seven days after the contract ends.
- An employer disputing the employee's reason must apply to the Labour Welfare Committee within 30 days after receiving the written notice, so posting, relocation, receipt, and payment dates must be tracked separately.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- นายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120
- ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ
- หากไม่ประกาศครบ นายจ้างอาจต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทน notice 30 วัน; ค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 ต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่สัญญาสิ้นสุด
- ถ้านายจ้างไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วันนับแต่ได้รับหนังสือ จึงต้องแยกวันประกาศ วันย้าย วันรับแจ้ง และวันจ่าย
- The employer must post a clearly visible notice continuously for at least 30 days before relocation, identifying which employees will move, where, and when under section 120.
- An employee who considers the move materially harmful to normal family or personal life and does not wish to transfer must notify the employer in writing within 30 days after posting, or after the move where no notice was posted.
- Failure to give proper notice may trigger 30 days' special notice compensation; section 120 special compensation is payable within seven days after the contract ends.
- An employer disputing the employee's reason must apply to the Labour Welfare Committee within 30 days after receiving the written notice, so posting, relocation, receipt, and payment dates must be tracked separately.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ย้าย 3 กม.
- ย้ายข้ามจังหวัด
- ย้ายโรงงานแต่มีรถรับส่ง
- Case 1 — Test a real establishment relocation scenario against this rule: The employer must post a clearly visible notice continuously for at least 30 days before relocation, identifying which employees will move, where, and when under section 120. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: An employee who considers the move materially harmful to normal family or personal life and does not wish to transfer must notify the employer in writing within 30 days after posting, or after the move where no notice was posted. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
ทำ relocation matrix รายคน; วาง transport/allowance เป็น mitigation ได้แต่ไม่ลบ statutory right อัตโนมัติ; เก็บหลักฐาน notice
- ทำ relocation matrix รายคน
- วาง transport/allowance เป็น mitigation ได้แต่ไม่ลบ statutory right อัตโนมัติ
- เก็บหลักฐาน notice
- ทำ version control เอกสารที่เป็นสภาพการจ้างและระบุวันที่มีผลให้ชัด
- ประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญหรือเป็นการใช้อำนาจบริหารโดยชอบก่อนออกคำสั่ง
- Turn the rules for establishment relocation into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Version-control every document that forms an employment condition and state its effective date
- Assess whether a change affects a material condition or is a lawful management instruction before issuing it
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน
- ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล
- หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม
- หลักฐานการสื่อสาร การตอบรับ และวันที่มีผล
- Offer, contract, and job description
- Effective work rules, policies, and employment-condition agreements
- Notice, amendment, or consent record
- Communication, acknowledgement, and effective-date evidence
ต้องใช้สิทธิภายในกำหนดและแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง
- ต้องใช้สิทธิภายในกำหนดและแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง
- เปรียบเทียบเอกสารก่อนและหลัง รวมถึงวิธีปฏิบัติที่ทำต่อเนื่องจริง
- อย่าเซ็นรับรองว่าเห็นด้วยหากเอกสารมีไว้เพียงยืนยันการรับทราบ—ขอให้ระบุสถานะให้ชัด
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for establishment relocation before accepting or challenging the outcome.
- Compare the before-and-after documents and the actual established practice
- Do not sign as agreement when a document is intended only to acknowledge receipt; ask that its status be clear
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การย้ายสถานประกอบกิจการ” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ความหมายการย้ายสถานประกอบกิจการ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง “ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว” ต้องดูข้อเท็จจริง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง การประกาศ/แจ้งล่วงหน้า เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ข้อมูลที่ต้องแจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Establishment Relocation”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about The employer must post a clearly visible notice continuously for at least 30 days before relocation, identifying which employees will move, where, and when under section 120. when the right arose?
- What were the actual facts about An employee who considers the move materially harmful to normal family or personal life and does not wish to transfer must notify the employer in writing within 30 days after posting, or after the move where no notice was posted. when the right arose?
- What were the actual facts about Failure to give proper notice may trigger 30 days' special notice compensation; section 120 special compensation is payable within seven days after the contract ends. when the right arose?
- What were the actual facts about An employer disputing the employee's reason must apply to the Labour Welfare Committee within 30 days after receiving the written notice, so posting, relocation, receipt, and payment dates must be tracked separately. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 (แก้ไขโดยฉบับที่ 7) และแนวฎีกา/ข้อหารือ
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 — ราชกิจจานุเบกษา
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

