HR-LAB · การเริ่มต้นและสภาพการจ้าง

การย้ายสถานประกอบกิจการ

เมื่อบริษัทย้ายสถานประกอบกิจการ ต้องประกาศล่วงหน้าอย่างไร ลูกจ้างที่ไม่ย้ายมีสิทธิอะไร ค่าชดเชยพิเศษคิดอย่างไร และกำหนด 30 วันกับ 7 วันเริ่มนับเมื่อไร

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
30วันก่อนย้ายปิดประกาศล่วงหน้าม.120
30วันลูกจ้างใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาม.120
7วันนายจ้างจ่ายค่าชดเชยพิเศษม.120
30วันค่าจ้างแทนการบอกกล่าวเมื่อไม่ได้ปิดประกาศม.120
KNOWLEDGEการเริ่มต้นและสภาพการจ้าง
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

บริษัทย้ายโรงงานไปที่ใหม่ ลูกจ้างที่ไม่ไปด้วยจะได้เงินอะไร และต้องทำภายในเมื่อไร

คำตอบสั้น

นายจ้างต้องปิดประกาศให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย ถ้าการย้ายมีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ไปทำงานที่ใหม่บอกเลิกสัญญาได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ปิดประกาศหรือวันที่ย้าย และได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราค่าชดเชยตามมาตรา 118 ถ้านายจ้างไม่ปิดประกาศ ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเท่ากับค่าจ้าง 30 วัน และนายจ้างต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 (แก้ไขโดยฉบับที่ 7) และแนวฎีกา/ข้อหารือ

บทความนี้ครอบคลุม

  • ความหมายของการย้ายสถานประกอบกิจการ
  • ประกาศล่วงหน้า 30 วัน
  • ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิต
  • สิทธิบอกเลิกสัญญาของลูกจ้าง
  • ค่าชดเชยพิเศษ
  • กำหนด 30 วันและ 7 วัน

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. นายจ้างย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่ใหม่หรือแห่งอื่นของนายจ้าง ต้องปิดประกาศล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนวันย้าย (ม.120)
  2. ประกาศต้องระบุชัดว่าจะย้ายไปที่ใด เมื่อใด และปิดไว้ในที่เปิดเผยให้ลูกจ้างเห็นได้ชัด
  3. ถ้ามีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว ลูกจ้างบอกเลิกสัญญาได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ปิดประกาศหรือวันที่ย้าย
  4. ลูกจ้างที่บอกเลิกสัญญาได้ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าค่าชดเชยตามมาตรา 118 และถ้าไม่ได้ปิดประกาศ ได้ค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเท่ากับค่าจ้าง 30 วันด้วย
  5. นายจ้างจ่ายภายใน 7 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา ถ้าเห็นว่าไม่มีผลกระทบสำคัญ ยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วัน (ม.120/1)
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นการย้ายสถานประกอบกิจการไปที่ใหม่หรือแห่งอื่นของนายจ้างหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่เป็นการย้ายหน้าที่ภายในที่เดิม ใช้หลักการโยกย้าย
  2. 02การย้ายมีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัวหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ลูกจ้างไม่มีสิทธิค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 แต่ควรมีมาตรการช่วยเหลือ
  3. 03ลูกจ้างบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วันนับแต่ปิดประกาศหรือวันย้ายหรือไม่
    ใช่จ่ายค่าชดเชยพิเศษภายใน 7 วัน (และ 30 วันแทนการบอกกล่าวถ้าไม่ได้ประกาศ)
    ไม่ใช่สิทธิตามมาตรา 120 อาจหมดไปเพราะพ้นกำหนด
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ทำตารางรายคนของการย้าย: ระยะทางและเวลาเดินทางที่เพิ่มขึ้น ภาระครอบครัว และวันครบกำหนด เก็บหลักฐานวันปิดประกาศ รถรับส่งหรือเบี้ยเดินทางช่วยลดผลกระทบได้ แต่ไม่ลบสิทธิตามกฎหมายโดยอัตโนมัติ

  1. ทำตารางผลกระทบรายคนก่อนประกาศ
  2. ปิดประกาศและถ่ายภาพหลักฐานพร้อมวันที่
  3. ตั้งปฏิทิน 30 วันและ 7 วันของแต่ละคน
  4. เตรียมงบค่าชดเชยพิเศษ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ประกาศย้ายและหลักฐานการปิดประกาศ
  • ตารางผลกระทบรายบุคคล
  • หนังสือบอกเลิกสัญญาของลูกจ้าง
  • worksheet ค่าชดเชยพิเศษและหลักฐานการจ่าย
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

ถ้าไม่ย้ายตาม ต้องใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วัน และแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง เช่น ระยะทาง เวลาเดินทาง ภาระดูแลครอบครัว เก็บหลักฐานไว้ให้ครบ

  1. ถ่ายภาพประกาศย้ายและจดวันที่ปิดประกาศ
  2. รวบรวมหลักฐานผลกระทบต่อการดำรงชีวิต
  3. บอกเลิกสัญญาเป็นหนังสือภายใน 30 วัน

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ขอเอกสารก่อนและหลังเปลี่ยน เหตุผล วันที่มีผล และระบุให้ชัดว่าการลงชื่อเป็นการรับทราบหรือยินยอม
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน หรือกระบวนการยื่นข้อเรียกร้องเมื่อเป็นเรื่องสภาพการจ้างของกลุ่ม
  3. ถ้ากระทบสิทธิขั้นต่ำหรือยังไม่ยุติ ปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือใช้ศาลแรงงานตามสิทธิที่เรียกร้อง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. อย่างน้อย 30 วันก่อนย้ายปิดประกาศระบุสถานที่ใหม่และวันย้าย และเก็บหลักฐาน
  2. ภายใน 30 วันลูกจ้างที่ได้รับผลกระทบสำคัญบอกเลิกสัญญา
  3. ภายใน 7 วันนายจ้างจ่ายค่าชดเชยพิเศษ
  4. ภายใน 30 วัน (ถ้าโต้แย้ง)นายจ้างยื่นคณะกรรมการสวัสดิการแรงงาน
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ย้ายโรงงานข้ามจังหวัด ปิดประกาศครบ 30 วัน

โรงงานย้ายจากสมุทรปราการไปชลบุรี ปิดประกาศ 45 วันก่อนย้าย พนักงานอายุงาน 7 ปี ค่าจ้างวันละ 500 บาท ต้องดูแลพ่อแม่ที่ป่วย จึงบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วัน

  1. ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตใช่
  2. อายุงาน 6–10 ปี → อัตรา240 วัน
  3. ค่าชดเชยพิเศษ = 240 × 500120,000
จ่ายค่าชดเชยพิเศษ 120,000 บาทภายใน 7 วันนับแต่ลูกจ้างบอกเลิกสัญญา
02

ย้ายโดยไม่ได้ปิดประกาศ

บริษัทแจ้งย้ายด้วยวาจาเพียง 10 วันก่อนย้าย พนักงานอายุงาน 2 ปี เงินเดือน 18,000 บาท ได้รับผลกระทบสำคัญและบอกเลิกสัญญา

  1. ค่าชดเชยพิเศษ 90 วัน = 18,000 ÷ 30 × 9054,000
  2. แทนการบอกกล่าว 30 วัน18,000
  3. รวม72,000
จ่ายรวม 72,000 บาทภายใน 7 วัน เพราะไม่ได้ปิดประกาศล่วงหน้าตามกฎหมาย
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดมีรถรับส่งแล้ว ลูกจ้างไม่มีสิทธิอะไร
ที่ถูกต้องช่วยลดผลกระทบได้ แต่ต้องดูข้อเท็จจริงรายคน
เข้าใจผิดย้ายไม่ไกลไม่ต้องประกาศ
ที่ถูกต้องการย้ายสถานประกอบกิจการต้องปิดประกาศล่วงหน้า 30 วัน
เข้าใจผิดลูกจ้างขอเงินได้เมื่อไรก็ได้
ที่ถูกต้องต้องบอกเลิกสัญญาภายใน 30 วันตามกฎหมาย
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1นายจ้างต้องปิดประกาศย้ายล่วงหน้าอย่างน้อยกี่วัน

2ลูกจ้างที่ไม่ย้ายตามต้องบอกเลิกสัญญาภายในกี่วัน

3นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษภายในกี่วัน

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การย้ายสถานประกอบกิจการบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Business Partner/Employee Relations ร่วมกับผู้มีอำนาจลงนามและฝ่ายกฎหมายเมื่อมีผลกระทบสำคัญผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionนายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120; ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ; ทำ relocation matrix รายคนบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน; ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล; หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอมต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineนายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120; ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ; หากไม่ประกาศครบ นายจ้างอาจต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทน notice 30 วัน; ค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 ต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่สัญญาสิ้นสุด; ถ้านายจ้างไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วันนับแต่ได้รับหนังสือ จึงต้องแยกวันประกาศ วันย้าย วันรับแจ้ง และวันจ่าย; การประกาศ/แจ้งล่วงหน้าวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การย้ายสถานประกอบกิจการdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceมาตรา 120 มีกรอบ 30 วันและ 7 วันหลายจุดซึ่งเริ่มนับจากคนละเหตุ ต้องทำ timeline รายบุคคลและเก็บหลักฐานวันปิดประกาศ วันย้าย วันรับหนังสือ และวันจ่ายแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. ความหมายการย้ายสถานประกอบกิจการ
  2. “ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว” ต้องดูข้อเท็จจริง
  3. การประกาศ/แจ้งล่วงหน้า
  4. ข้อมูลที่ต้องแจ้ง
  5. สิทธิลูกจ้างที่ไม่ประสงค์ย้าย
  6. ค่าชดเชยพิเศษและเงินแทนการแจ้งล่วงหน้าเมื่อเข้าเงื่อนไข
  7. deadline ใช้สิทธิ/จ่ายเงิน/ยื่นข้อพิพาท

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. นายจ้างต้องปิดประกาศในที่เห็นได้ชัดติดต่อกันไม่น้อยกว่า 30 วันก่อนย้าย โดยระบุว่าลูกจ้างคนใดต้องย้ายไปที่ใดและเมื่อใดตามมาตรา 120
  2. ลูกจ้างที่เห็นว่าการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติและไม่ประสงค์ไป ต้องแจ้งนายจ้างเป็นหนังสือภายใน 30 วันนับแต่วันปิดประกาศ หรือวันย้ายกรณีไม่มีประกาศ
  3. หากไม่ประกาศครบ นายจ้างอาจต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทน notice 30 วัน; ค่าชดเชยพิเศษตามมาตรา 120 ต้องจ่ายภายใน 7 วันนับแต่สัญญาสิ้นสุด
  4. ถ้านายจ้างไม่เห็นด้วยกับเหตุผลของลูกจ้าง ต้องยื่นต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงานภายใน 30 วันนับแต่ได้รับหนังสือ จึงต้องแยกวันประกาศ วันย้าย วันรับแจ้ง และวันจ่าย
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. ย้าย 3 กม.
  2. ย้ายข้ามจังหวัด
  3. ย้ายโรงงานแต่มีรถรับส่ง
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

ทำ relocation matrix รายคน; วาง transport/allowance เป็น mitigation ได้แต่ไม่ลบ statutory right อัตโนมัติ; เก็บหลักฐาน notice

  1. ทำ relocation matrix รายคน
  2. วาง transport/allowance เป็น mitigation ได้แต่ไม่ลบ statutory right อัตโนมัติ
  3. เก็บหลักฐาน notice
  4. ทำ version control เอกสารที่เป็นสภาพการจ้างและระบุวันที่มีผลให้ชัด
  5. ประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญหรือเป็นการใช้อำนาจบริหารโดยชอบก่อนออกคำสั่ง

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน
  2. ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล
  3. หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม
  4. หลักฐานการสื่อสาร การตอบรับ และวันที่มีผล

ต้องใช้สิทธิภายในกำหนดและแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง

  1. ต้องใช้สิทธิภายในกำหนดและแสดงผลกระทบตามข้อเท็จจริง
  2. เปรียบเทียบเอกสารก่อนและหลัง รวมถึงวิธีปฏิบัติที่ทำต่อเนื่องจริง
  3. อย่าเซ็นรับรองว่าเห็นด้วยหากเอกสารมีไว้เพียงยืนยันการรับทราบ—ขอให้ระบุสถานะให้ชัด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การย้ายสถานประกอบกิจการ” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ความหมายการย้ายสถานประกอบกิจการ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง “ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว” ต้องดูข้อเท็จจริง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง การประกาศ/แจ้งล่วงหน้า เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง ข้อมูลที่ต้องแจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 (แก้ไขโดยฉบับที่ 7) และแนวฎีกา/ข้อหารือ
  2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง