HR-LAB · การเริ่มต้นและสภาพการจ้าง

สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา

สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลาสิ้นสุดเมื่อไร ต้องบอกกล่าวหรือไม่ และเมื่อไรครบกำหนดแล้วยังต้องจ่ายค่าชดเชย

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
2ปีงานต้องแล้วเสร็จภายในระยะนี้ม.118
3ประเภทงานโครงการนอกธุรกิจปกติ · ครั้งคราว · ฤดูกาลม.118
หนังสือตั้งแต่เริ่มจ้างต้องทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่วันแรกม.118
ไม่ต้องบอกกล่าวครบกำหนดแล้วสิ้นสุดเองม.17
KNOWLEDGEการเริ่มต้นและสภาพการจ้าง
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

สัญญาจ้างที่มีวันสิ้นสุดนี้ ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่

คำตอบสั้น

สัญญาที่กำหนดวันสิ้นสุดชัดเจนสิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า แต่ข้อยกเว้นค่าชดเชยใช้ได้เฉพาะงานโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรืองานตามฤดูกาล ที่ต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปี และทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง ถ้าไม่ครบทุกข้อ ต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17 และมาตรา 118 วรรคเรื่องงานมีกำหนดระยะเวลา; CCC; แนวฎีกา

บทความนี้ครอบคลุม

  • สัญญามีกับไม่มีกำหนดระยะเวลา
  • การสิ้นสุดเมื่อครบกำหนด
  • ข้อยกเว้นค่าชดเชย 3 ประเภทงาน
  • เพดาน 2 ปีและหนังสือตั้งแต่เริ่ม
  • ต่อสัญญาหลายรอบ
  • เลิกก่อนครบกำหนด

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. สัญญาจ้างที่กำหนดระยะเวลาไว้ สิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า (ม.17)
  2. ข้อยกเว้นค่าชดเชยใช้กับงานโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราวที่มีกำหนดเริ่มและสิ้นสุด หรืองานตามฤดูกาล (ม.118)
  3. งานนั้นต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปี และทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง
  4. สัญญาปีต่อปีสำหรับงานปกติของธุรกิจ ไม่เข้าข้อยกเว้น ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชย
  5. ต่อสัญญาหลายรอบ อายุงานนับต่อเนื่องรวมกัน
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01งานเป็นโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรืองานตามฤดูกาลหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชย
  2. 02งานต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปีหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องจ่ายค่าชดเชย
  3. 03ทำสัญญาเป็นหนังสือกำหนดวันเริ่มและสิ้นสุดตั้งแต่เริ่มจ้างหรือไม่
    ใช่ครบกำหนดแล้วสิ้นสุด ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
    ไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น จ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ไม่ควรใช้สัญญาหนึ่งปีหมุนซ้ำแล้วสรุปว่าไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ให้ตรวจลักษณะงานก่อนเลือกประเภทสัญญา และเก็บเอกสารที่แสดงว่างานเป็นโครงการเฉพาะ

  1. ใช้สัญญามีกำหนดระยะเวลาเฉพาะงานที่เข้าเงื่อนไขจริง
  2. เก็บเอกสารแสดงลักษณะโครงการและกำหนดแล้วเสร็จ
  3. นับอายุงานรวมทุกสัญญาที่ต่อกัน
  4. ตั้งงบค่าชดเชยสำหรับสัญญาที่ไม่เข้าข้อยกเว้น

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • สัญญาจ้างทุกฉบับและบันทึกต่อสัญญา
  • เอกสารขอบเขตโครงการและกำหนดแล้วเสร็จ
  • หนังสือแจ้งไม่ต่อสัญญา
  • worksheet ค่าชดเชย (ถ้ามี)
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

วันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ตัดสิทธิค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ ตรวจว่างานของคุณเป็นงานปกติของบริษัทหรือเป็นโครงการเฉพาะ และนับอายุงานรวมทุกสัญญาที่ต่อกัน

  1. ตรวจว่างานเป็นงานปกติหรือโครงการเฉพาะ
  2. เก็บสัญญาทุกฉบับที่ต่อกัน
  3. นับอายุงานรวมเพื่อตรวจสิทธิค่าชดเชย

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ขอเอกสารก่อนและหลังเปลี่ยน เหตุผล วันที่มีผล และระบุให้ชัดว่าการลงชื่อเป็นการรับทราบหรือยินยอม
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน หรือกระบวนการยื่นข้อเรียกร้องเมื่อเป็นเรื่องสภาพการจ้างของกลุ่ม
  3. ถ้ากระทบสิทธิขั้นต่ำหรือยังไม่ยุติ ปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือใช้ศาลแรงงานตามสิทธิที่เรียกร้อง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ก่อนจ้างประเมินว่างานเป็นงานปกติหรือโครงการเฉพาะ
  2. วันเริ่มงานทำสัญญาเป็นหนังสือระบุวันเริ่ม วันสิ้นสุด และลักษณะงาน
  3. ก่อนครบกำหนดตัดสินใจต่อหรือไม่ต่อ และตรวจสิทธิค่าชดเชย
  4. วันครบกำหนดจ่ายเงินที่ถึงกำหนดและออกหนังสือรับรองการทำงาน
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

พนักงานคลังสินค้าสัญญาปีต่อปี

พนักงานคลังสินค้าทำงานปกติของบริษัท ต่อสัญญาปีต่อปีมา 3 รอบ รวม 3 ปี ค่าจ้างวันละ 600 บาท บริษัทไม่ต่อสัญญารอบที่ 4

  1. เป็นงานปกติของธุรกิจใช่
  2. อายุงานรวม3 ปี
  3. อัตราค่าชดเชย180 วัน
  4. ค่าชดเชย = 180 × 600108,000
ไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องจ่ายค่าชดเชย 108,000 บาทเมื่อไม่ต่อสัญญา
02

โครงการติดตั้งระบบ 18 เดือน

บริษัทค้าปลีกจ้างวิศวกรทำโครงการติดตั้งระบบคลังสินค้าใหม่ 18 เดือน ซึ่งไม่ใช่ธุรกิจปกติ ทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่วันเริ่มงาน

  1. งานโครงการนอกธุรกิจปกติใช่
  2. แล้วเสร็จภายใน 2 ปี18 เดือน
  3. สัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มใช่
ครบกำหนดแล้วสัญญาสิ้นสุดโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ถ้างานจริงตรงกับที่ระบุ
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดมีวันสิ้นสุดในสัญญา = ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย
ที่ถูกต้องต้องครบลักษณะงาน ระยะไม่เกิน 2 ปี และทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม
เข้าใจผิดต่อสัญญาใหม่ อายุงานเริ่มนับใหม่
ที่ถูกต้องอายุงานนับต่อเนื่องรวมทุกสัญญาที่ต่อกัน
เข้าใจผิดสัญญามีกำหนดเวลาต้องบอกกล่าวล่วงหน้า
ที่ถูกต้องครบกำหนดแล้วสิ้นสุดเองโดยไม่ต้องบอกกล่าว
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ข้อยกเว้นค่าชดเชยต้องแล้วเสร็จภายในกี่ปี

2สัญญาปีต่อปีสำหรับงานปกติ ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่

3สัญญามีกำหนดระยะเวลาต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อครบกำหนดหรือไม่

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลาบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Business Partner/Employee Relations ร่วมกับผู้มีอำนาจลงนามและฝ่ายกฎหมายเมื่อมีผลกระทบสำคัญผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionการกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118; ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน; ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severanceบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน; ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล; หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอมต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineการกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118; ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน; งานต้องแล้วเสร็จภายในไม่เกิน 2 ปีและทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้างตามองค์ประกอบ; ต้องทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม; ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance; วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลาdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceข้อยกเว้นค่าชดเชยของสัญญามีกำหนดระยะเวลาตีความแคบ ต้องครบลักษณะงาน ระยะเวลา และเงื่อนไขการทำเป็นหนังสือตามมาตรา 118; มีวันสิ้นสุดในสัญญาอย่างเดียวไม่พอแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. definite vs indefinite
  2. การครบกำหนด
  3. notice
  4. งานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ/งานครั้งคราว/งานตามฤดูกาลตามองค์ประกอบกฎหมาย
  5. ต้องทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม
  6. ระยะเวลางานที่กฎหมายกำหนด
  7. ต่อสัญญาหรือทำงานต่อหลังครบกำหนด
  8. เลิกก่อนครบกำหนด

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. การกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118
  2. ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน
  3. งานต้องแล้วเสร็จภายในไม่เกิน 2 ปีและทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้างตามองค์ประกอบ
  4. ต่อสัญญาซ้ำ ทำงานต่อ หรือเลิกก่อนครบกำหนดอาจเปลี่ยนผลเรื่องระยะเวลาและความรับผิด
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. project 18 เดือนนอกธุรกิจปกติ
  2. พนักงานคลังสัญญา 1 ปีทำงานปกติ
  3. ต่อสัญญาหลายรอบ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance; ตรวจ nature of work ก่อนเลือก contract type

  1. ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance
  2. ตรวจ nature of work ก่อนเลือก contract type
  3. ทำ version control เอกสารที่เป็นสภาพการจ้างและระบุวันที่มีผลให้ชัด
  4. ประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญหรือเป็นการใช้อำนาจบริหารโดยชอบก่อนออกคำสั่ง

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน
  2. ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล
  3. หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม
  4. หลักฐานการสื่อสาร การตอบรับ และวันที่มีผล
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ

  1. วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ
  2. เปรียบเทียบเอกสารก่อนและหลัง รวมถึงวิธีปฏิบัติที่ทำต่อเนื่องจริง
  3. อย่าเซ็นรับรองว่าเห็นด้วยหากเอกสารมีไว้เพียงยืนยันการรับทราบ—ขอให้ระบุสถานะให้ชัด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง definite vs indefinite เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง การครบกำหนด เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง notice เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง งานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ/งานครั้งคราว/งานตามฤดูกาลตามองค์ประกอบกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17 และมาตรา 118 วรรคเรื่องงานมีกำหนดระยะเวลา; CCC; แนวฎีกา
  2. พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง