สัญญาจ้างที่มีวันสิ้นสุดนี้ ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่
สัญญาที่กำหนดวันสิ้นสุดชัดเจนสิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า แต่ข้อยกเว้นค่าชดเชยใช้ได้เฉพาะงานโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรืองานตามฤดูกาล ที่ต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปี และทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง ถ้าไม่ครบทุกข้อ ต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17 และมาตรา 118 วรรคเรื่องงานมีกำหนดระยะเวลา; CCC; แนวฎีกา
บทความนี้ครอบคลุม
- สัญญามีกับไม่มีกำหนดระยะเวลา
- การสิ้นสุดเมื่อครบกำหนด
- ข้อยกเว้นค่าชดเชย 3 ประเภทงาน
- เพดาน 2 ปีและหนังสือตั้งแต่เริ่ม
- ต่อสัญญาหลายรอบ
- เลิกก่อนครบกำหนด
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- สัญญาจ้างที่กำหนดระยะเวลาไว้ สิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า (ม.17)
- ข้อยกเว้นค่าชดเชยใช้กับงานโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราวที่มีกำหนดเริ่มและสิ้นสุด หรืองานตามฤดูกาล (ม.118)
- งานนั้นต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปี และทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง
- สัญญาปีต่อปีสำหรับงานปกติของธุรกิจ ไม่เข้าข้อยกเว้น ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชย
- ต่อสัญญาหลายรอบ อายุงานนับต่อเนื่องรวมกัน
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01งานเป็นโครงการที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรืองานตามฤดูกาลหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชย
- 02งานต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปีหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น ต้องจ่ายค่าชดเชย
- 03ทำสัญญาเป็นหนังสือกำหนดวันเริ่มและสิ้นสุดตั้งแต่เริ่มจ้างหรือไม่ใช่ครบกำหนดแล้วสิ้นสุด ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยไม่ใช่ไม่เข้าข้อยกเว้น จ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ไม่ควรใช้สัญญาหนึ่งปีหมุนซ้ำแล้วสรุปว่าไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ให้ตรวจลักษณะงานก่อนเลือกประเภทสัญญา และเก็บเอกสารที่แสดงว่างานเป็นโครงการเฉพาะ
- ใช้สัญญามีกำหนดระยะเวลาเฉพาะงานที่เข้าเงื่อนไขจริง
- เก็บเอกสารแสดงลักษณะโครงการและกำหนดแล้วเสร็จ
- นับอายุงานรวมทุกสัญญาที่ต่อกัน
- ตั้งงบค่าชดเชยสำหรับสัญญาที่ไม่เข้าข้อยกเว้น
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- สัญญาจ้างทุกฉบับและบันทึกต่อสัญญา
- เอกสารขอบเขตโครงการและกำหนดแล้วเสร็จ
- หนังสือแจ้งไม่ต่อสัญญา
- worksheet ค่าชดเชย (ถ้ามี)
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
วันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ตัดสิทธิค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ ตรวจว่างานของคุณเป็นงานปกติของบริษัทหรือเป็นโครงการเฉพาะ และนับอายุงานรวมทุกสัญญาที่ต่อกัน
- ตรวจว่างานเป็นงานปกติหรือโครงการเฉพาะ
- เก็บสัญญาทุกฉบับที่ต่อกัน
- นับอายุงานรวมเพื่อตรวจสิทธิค่าชดเชย
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ขอเอกสารก่อนและหลังเปลี่ยน เหตุผล วันที่มีผล และระบุให้ชัดว่าการลงชื่อเป็นการรับทราบหรือยินยอม
- ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน หรือกระบวนการยื่นข้อเรียกร้องเมื่อเป็นเรื่องสภาพการจ้างของกลุ่ม
- ถ้ากระทบสิทธิขั้นต่ำหรือยังไม่ยุติ ปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือใช้ศาลแรงงานตามสิทธิที่เรียกร้อง
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- ก่อนจ้างประเมินว่างานเป็นงานปกติหรือโครงการเฉพาะ
- วันเริ่มงานทำสัญญาเป็นหนังสือระบุวันเริ่ม วันสิ้นสุด และลักษณะงาน
- ก่อนครบกำหนดตัดสินใจต่อหรือไม่ต่อ และตรวจสิทธิค่าชดเชย
- วันครบกำหนดจ่ายเงินที่ถึงกำหนดและออกหนังสือรับรองการทำงาน
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
พนักงานคลังสินค้าสัญญาปีต่อปี
พนักงานคลังสินค้าทำงานปกติของบริษัท ต่อสัญญาปีต่อปีมา 3 รอบ รวม 3 ปี ค่าจ้างวันละ 600 บาท บริษัทไม่ต่อสัญญารอบที่ 4
- เป็นงานปกติของธุรกิจใช่
- อายุงานรวม3 ปี
- อัตราค่าชดเชย180 วัน
- ค่าชดเชย = 180 × 600108,000
โครงการติดตั้งระบบ 18 เดือน
บริษัทค้าปลีกจ้างวิศวกรทำโครงการติดตั้งระบบคลังสินค้าใหม่ 18 เดือน ซึ่งไม่ใช่ธุรกิจปกติ ทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่วันเริ่มงาน
- งานโครงการนอกธุรกิจปกติใช่
- แล้วเสร็จภายใน 2 ปี18 เดือน
- สัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มใช่
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1ข้อยกเว้นค่าชดเชยต้องแล้วเสร็จภายในกี่ปี
เฉลย B · มาตรา 118 กำหนดงานต้องแล้วเสร็จภายใน 2 ปี
2สัญญาปีต่อปีสำหรับงานปกติ ครบกำหนดแล้วต้องจ่ายค่าชดเชยหรือไม่
เฉลย B · งานปกติของธุรกิจไม่เข้าข้อยกเว้น
3สัญญามีกำหนดระยะเวลาต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเมื่อครบกำหนดหรือไม่
เฉลย B · มาตรา 17 ให้สิ้นสุดเมื่อครบกำหนดโดยไม่ต้องบอกกล่าว
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Business Partner/Employee Relations ร่วมกับผู้มีอำนาจลงนามและฝ่ายกฎหมายเมื่อมีผลกระทบสำคัญ | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | การกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118; ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน; ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน; ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล; หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | การกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118; ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน; งานต้องแล้วเสร็จภายในไม่เกิน 2 ปีและทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้างตามองค์ประกอบ; ต้องทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม; ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance; วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | ข้อยกเว้นค่าชดเชยของสัญญามีกำหนดระยะเวลาตีความแคบ ต้องครบลักษณะงาน ระยะเวลา และเงื่อนไขการทำเป็นหนังสือตามมาตรา 118; มีวันสิ้นสุดในสัญญาอย่างเดียวไม่พอ | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- definite vs indefinite
- การครบกำหนด
- notice
- งานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ/งานครั้งคราว/งานตามฤดูกาลตามองค์ประกอบกฎหมาย
- ต้องทำเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่ม
- ระยะเวลางานที่กฎหมายกำหนด
- ต่อสัญญาหรือทำงานต่อหลังครบกำหนด
- เลิกก่อนครบกำหนด
- A written end date does not by itself remove severance; every element of the fixed-term exception under section 118 must be met.
- The exception is limited to qualifying non-ordinary projects, occasional work, or seasonal work with a certain completion or ending.
- The qualifying job must be completed within no more than two years and the fixed-term contract must be in writing from the outset.
- Renewal, continued work after expiry, or early termination may change the classification and liability.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- การกำหนดวันสิ้นสุดในสัญญาไม่ได้ทำให้พ้นค่าชดเชยเสมอ ต้องเข้าองค์ประกอบข้อยกเว้นมาตรา 118
- ข้อยกเว้นมุ่งงานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ งานครั้งคราว หรือฤดูกาลที่มีวันสิ้นสุด/ความสำเร็จแน่นอน
- งานต้องแล้วเสร็จภายในไม่เกิน 2 ปีและทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้างตามองค์ประกอบ
- ต่อสัญญาซ้ำ ทำงานต่อ หรือเลิกก่อนครบกำหนดอาจเปลี่ยนผลเรื่องระยะเวลาและความรับผิด
- A written end date does not by itself remove severance; every element of the fixed-term exception under section 118 must be met.
- The exception is limited to qualifying non-ordinary projects, occasional work, or seasonal work with a certain completion or ending.
- The qualifying job must be completed within no more than two years and the fixed-term contract must be in writing from the outset.
- Renewal, continued work after expiry, or early termination may change the classification and liability.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- project 18 เดือนนอกธุรกิจปกติ
- พนักงานคลังสัญญา 1 ปีทำงานปกติ
- ต่อสัญญาหลายรอบ
- Case 1 — Test a real fixed-term employment scenario against this rule: A written end date does not by itself remove severance; every element of the fixed-term exception under section 118 must be met. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: The exception is limited to qualifying non-ordinary projects, occasional work, or seasonal work with a certain completion or ending. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance; ตรวจ nature of work ก่อนเลือก contract type
- ไม่ควรใช้สัญญา 1 ปีหมุนซ้ำเพื่อสรุปว่าไม่มี severance
- ตรวจ nature of work ก่อนเลือก contract type
- ทำ version control เอกสารที่เป็นสภาพการจ้างและระบุวันที่มีผลให้ชัด
- ประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญหรือเป็นการใช้อำนาจบริหารโดยชอบก่อนออกคำสั่ง
- Turn the rules for fixed-term employment into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Version-control every document that forms an employment condition and state its effective date
- Assess whether a change affects a material condition or is a lawful management instruction before issuing it
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน
- ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล
- หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม
- หลักฐานการสื่อสาร การตอบรับ และวันที่มีผล
- ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ
- Offer, contract, and job description
- Effective work rules, policies, and employment-condition agreements
- Notice, amendment, or consent record
- Communication, acknowledgement, and effective-date evidence
- Calendar, schedule, request, and entitlement balance before and after the event
วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ
- วันสิ้นสุดที่เขียนไว้ไม่ได้ตัดค่าชดเชยโดยอัตโนมัติ
- เปรียบเทียบเอกสารก่อนและหลัง รวมถึงวิธีปฏิบัติที่ทำต่อเนื่องจริง
- อย่าเซ็นรับรองว่าเห็นด้วยหากเอกสารมีไว้เพียงยืนยันการรับทราบ—ขอให้ระบุสถานะให้ชัด
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for fixed-term employment before accepting or challenging the outcome.
- Compare the before-and-after documents and the actual established practice
- Do not sign as agreement when a document is intended only to acknowledge receipt; ask that its status be clear
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง definite vs indefinite เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง การครบกำหนด เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง notice เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง งานโครงการเฉพาะที่ไม่ใช่งานปกติของธุรกิจ/งานครั้งคราว/งานตามฤดูกาลตามองค์ประกอบกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Fixed-term Employment”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about A written end date does not by itself remove severance; every element of the fixed-term exception under section 118 must be met. when the right arose?
- What were the actual facts about The exception is limited to qualifying non-ordinary projects, occasional work, or seasonal work with a certain completion or ending. when the right arose?
- What were the actual facts about The qualifying job must be completed within no more than two years and the fixed-term contract must be in writing from the outset. when the right arose?
- What were the actual facts about Renewal, continued work after expiry, or early termination may change the classification and liability. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 17 และมาตรา 118 วรรคเรื่องงานมีกำหนดระยะเวลา; CCC; แนวฎีกา
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

