ค่าชดเชยพิเศษ

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120–122 (ใช้ฉบับแก้ไขปัจจุบัน)

1. ย้ายสถานประกอบกิจการ (§120 และบทต่อเนื่อง): notice, ผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิต, สิทธิบอกเลิกสัญญาของลูกจ้าง, special severance, special severance in lieu of relocation notice, ขั้นตอนต่อคณะกรรมการสวัสดิการแรงงาน/ศาลตามกฎหมายปัจจุบัน
2. ลดคนเพราะปรับปรุงหน่วยงาน/กระบวนการผลิต/จำหน่าย/บริการจากเครื่องจักรหรือเทคโนโลยี (§121–122): นายจ้างต้องแจ้งวันเลิกจ้าง เหตุ และรายชื่อแก่พนักงานตรวจแรงงานและลูกจ้างล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วัน
3. หากแจ้งไม่ครบมีค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า 60 วันตามฐานกฎหมาย
4. ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันเกิน 6 ปีมีค่าชดเชยพิเศษเพิ่มจาก §118 ไม่น้อยกว่า 15 วันต่อปีที่ครบ โดยรวมไม่เกิน 360 วัน และเศษอายุงานเกิน 180 วันให้นับเป็น 1 ปีสำหรับการคำนวณส่วนนี้

1. Establishment relocation under section 120 and redundancy caused by machinery or technology under sections 121–122 create different sets of rights.
2. For qualifying technology-related redundancy, notify the labour inspector and employee at least 60 days in advance, stating the date, reason, and affected employees; deficient notice can trigger 60 days' special notice compensation.
3. An employee with more than six years' service receives 15 additional days per completed year, capped at 360 days; a service fraction over 180 days counts as one year for this item.
4. Calculate ordinary severance, special severance, and each notice-related payment as separate ledger items.

หลักตัดสินที่ต้องใช้

1. ย้ายสถานประกอบกิจการตามมาตรา 120 กับลดคนเพราะเครื่องจักร/เทคโนโลยีตามมาตรา 121–122 เป็นคนละชุดสิทธิ
2. กรณีเทคโนโลยีต้องแจ้งพนักงานตรวจแรงงานและลูกจ้างล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วัน พร้อมวัน เหตุ และรายชื่อ; แจ้งไม่ครบมีเงินแทน 60 วัน
3. ลูกจ้างอายุงานเกิน 6 ปีมีค่าชดเชยพิเศษเพิ่ม 15 วันต่อปีที่ครบ รวมไม่เกิน 360 วัน และเศษเกิน 180 วันนับเป็นหนึ่งปีสำหรับส่วนนี้
4. ทำ calculation sheet แยกค่าชดเชยปกติ ค่าชดเชยพิเศษ และเงินแทน notice แต่ละฐาน

1. Establishment relocation under section 120 and redundancy caused by machinery or technology under sections 121–122 create different sets of rights.
2. For qualifying technology-related redundancy, notify the labour inspector and employee at least 60 days in advance, stating the date, reason, and affected employees; deficient notice can trigger 60 days' special notice compensation.
3. An employee with more than six years' service receives 15 additional days per completed year, capped at 360 days; a service fraction over 180 days counts as one year for this item.
4. Calculate ordinary severance, special severance, and each notice-related payment as separate ledger items.

อย่าเรียก redundancy ทุกชนิดว่า §121; trigger ต้องเกี่ยวกับการนำ/เปลี่ยนเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีจนต้องลดคนตามองค์ประกอบ; ทำ legal timeline ก่อนประกาศ

1. อย่าเรียก redundancy ทุกชนิดว่า §121
2. trigger ต้องเกี่ยวกับการนำ/เปลี่ยนเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีจนต้องลดคนตามองค์ประกอบ
3. ทำ legal timeline ก่อนประกาศ
4. แยกเหตุสิ้นสุด วันที่แจ้ง วันที่มีผล และวันครบกำหนดจ่ายเป็นคนละช่อง
5. คำนวณค่าจ้างค้าง วันลา ค่าชดเชย และสินจ้างแทนการบอกกล่าวแยกรายการ

1. Turn the rules for special severance into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
2. Record the termination reason, notice date, effective date, and payment due date separately
3. Calculate unpaid wages, leave, severance, and pay in lieu of notice as separate items

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

1. สัญญา ประวัติเริ่มงาน และหลักฐานอายุงานต่อเนื่อง
2. หนังสือลาออก/เลิกจ้างและหลักฐานส่งมอบ
3. เหตุผล ข้อเท็จจริง คำเตือน และหลักฐานการสอบสวนเมื่อเกี่ยวข้อง
4. ตารางคำนวณเงินทุกประเภทและหลักฐานชำระ
5. service timeline และรายการเงินเมื่อสิ้นสุดการจ้าง

1. Contract, start-date record, and continuous-service evidence
2. Resignation or termination notice and proof of delivery
3. Reasons, facts, warnings, and investigation evidence where relevant
4. Itemised final-payment calculation and proof of payment
5. Service timeline and itemised termination payments

1. ย้ายโรงงานข้ามจังหวัด
2. automation ลด headcount
3. เปลี่ยน software อย่างเดียวแต่ไม่ได้ลดคน
4. ลดคนเพราะยอดขายตกซึ่งไม่ใช่ §121 โดยเหตุเครื่องจักร/เทคโนโลยี

1. Case 1 — Test a real special severance scenario against this rule: Establishment relocation under section 120 and redundancy caused by machinery or technology under sections 121–122 create different sets of rights. Record the facts and evidence supporting each element.
2. Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: For qualifying technology-related redundancy, notify the labour inspector and employee at least 60 days in advance, stating the date, reason, and affected employees; deficient notice can trigger 60 days' special notice compensation. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.

ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด

1. ตัวอย่าง 1 — เลิกจ้างเพราะปรับปรุงหน่วยงาน/เทคโนโลยีและเข้าเงื่อนไขมาตรา 121 ลูกจ้างอายุงานครบ 8 ปี ค่าจ้างวันละ 1,000 บาท: ค่าชดเชยพิเศษเพิ่ม 15 × 8 = 120 วัน หรือ 120,000 บาท นอกเหนือจากค่าชดเชยปกติ
2. ตัวอย่าง 2 — อายุงาน 25 ปี ค่าจ้างวันละ 1,000 บาท: สูตร 15 × 25 = 375 วัน แต่เพดานค่าชดเชยพิเศษคือ 360 วัน จึงได้ 360,000 บาทเมื่อองค์ประกอบกฎหมายครบ

1. Example 1 — Qualifying machinery or technology redundancy under section 121, eight completed years of service, daily wage THB 1,000: additional special severance is 15 × 8 = 120 days, or THB 120,000, separate from ordinary severance.
2. Example 2 — Twenty-five years of service at THB 1,000 per day: 15 × 25 = 375 days, but the special-severance ceiling is 360 days, producing THB 360,000 where all statutory elements are met.

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

1. ทำ termination ledger และ chronology เป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมขอหนังสือเหตุเลิกจ้าง วันมีผล และรายละเอียดเงินทุกประเภท
2. ทักท้วงผ่าน HR/Employee Relations โดยแยกค่าจ้างค้าง notice pay ค่าชดเชย ค่าชดเชยพิเศษ วันลาคงเหลือ และ PVD
3. สิทธิเงินตาม พ.ร.บ.อาจร้องพนักงานตรวจแรงงาน ส่วนเลิกจ้างไม่เป็นธรรม/ข้อพิพาทสัญญาอาจฟ้องศาลแรงงานโดยตรง; อย่าปล่อยให้ deadline สั้นของ relocation หรือคำสั่งเจ้าหน้าที่ผ่านไป

1. Prepare a written termination ledger and chronology and request the termination reason, effective date, and itemised payment statement
2. Raise the issue with HR or Employee Relations while separating accrued wages, notice pay, severance, special severance, leave balances, and PVD
3. Monetary rights under the Labour Protection Act may use the labour-inspector route, while unfair dismissal and contract disputes may go directly to the labour court; do not miss shorter relocation or administrative-order deadlines

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 120–122 (ใช้ฉบับแก้ไขปัจจุบัน)
2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 — ราชกิจจานุเบกษา
3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

บทความที่เกี่ยวข้อง