เป็น compliance checklist สำหรับการจ้างบุคคลอายุต่ำกว่า 18 ปี
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทการใช้แรงงานเด็ก; กฎ/ประกาศงานและสถานที่ต้องห้าม
- ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี
- เมื่อลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีมีหน้าที่แจ้งพนักงานตรวจแรงงานเมื่อเริ่ม/สิ้นสุดการจ้างภายในกำหนด
- เวลาพักและข้อจำกัดช่วงเวลากลางคืน
- ห้าม OT/ทำงานวันหยุด
- งาน/สถานที่ต้องห้าม
- การจ่ายค่าจ้างโดยตรง
- ห้ามเรียกหลักประกันตามที่กฎหมายกำหนด
- สิทธิลาเพื่อเข้าประชุม/สัมมนา/อบรม/กิจกรรมการศึกษาตามเกณฑ์ โดยนายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วัน/ปีตามกฎหมาย
- Employment below age 15 is prohibited. For a worker under 18, the employer must notify the labour inspector within 15 days after work begins.
- When employment of a worker under 18 ends, notify the labour inspector within seven days after departure and retain records of employment conditions and changes for inspection.
- Workers under 18 are subject to restrictions on rest, work from 22:00 to 06:00, overtime, holiday work, prohibited work, and prohibited places; verify any performer or permission exception case by case.
- Pay the young worker directly, do not require security, and provide qualifying education or development leave with pay for no more than 30 days per year.
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี; สำหรับผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปี นายจ้างต้องแจ้งการจ้างต่อพนักงานตรวจแรงงานภายใน 15 วันนับแต่วันเริ่มงาน
- เมื่อการจ้างลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีสิ้นสุด ต้องแจ้งพนักงานตรวจแรงงานภายใน 7 วันนับแต่วันที่ออกจากงาน และเก็บบันทึกสภาพการจ้าง/การเปลี่ยนแปลงพร้อมตรวจ
- ลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีมีข้อจำกัดเวลาพัก การทำงาน 22:00–06:00 OT วันหยุด งานและสถานที่ต้องห้าม; ข้อยกเว้นผู้แสดงและการอนุญาตต้องตรวจเป็นกรณี
- จ่ายค่าจ้างแก่ลูกจ้างเด็กโดยตรง ห้ามเรียกหลักประกัน และให้สิทธิลาเพื่อกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต/การศึกษาตามเกณฑ์พร้อมค่าจ้างไม่เกิน 30 วันต่อปี
- Employment below age 15 is prohibited. For a worker under 18, the employer must notify the labour inspector within 15 days after work begins.
- When employment of a worker under 18 ends, notify the labour inspector within seven days after departure and retain records of employment conditions and changes for inspection.
- Workers under 18 are subject to restrictions on rest, work from 22:00 to 06:00, overtime, holiday work, prohibited work, and prohibited places; verify any performer or permission exception case by case.
- Pay the young worker directly, do not require security, and provide qualifying education or development leave with pay for no more than 30 days per year.
มุมบริษัทและฝ่าย HR: จากหลักกฎหมายสู่การปฏิบัติ

age verification ก่อนเริ่มงาน; restricted-job matrix; guardian contact ไม่ใช้แทน consent/สิทธิตามกฎหมาย; มี alert เมื่ออายุครบ 18
- age verification ก่อนเริ่มงาน
- restricted-job matrix
- guardian contact ไม่ใช้แทน consent/สิทธิตามกฎหมาย
- มี alert เมื่ออายุครบ 18
- ทำ restricted-work matrix ตามกลุ่มที่ได้รับความคุ้มครองและตรวจทุกครั้งก่อนจัดกะ
- ใช้ข้อมูลสุขภาพ/สถานะเท่าที่จำเป็นและจำกัดผู้เข้าถึง
- Turn the rules for child labour protection into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Maintain a restricted-work matrix for each protected group and check it before scheduling
- Use only necessary health or status data and restrict access
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- หลักฐานอายุ สถานะ หรือเงื่อนไขคุ้มครองที่จำเป็น
- การประเมินงาน เวลา และความเสี่ยงก่อนมอบหมาย
- ใบรับรองแพทย์หรือใบอนุญาตเฉพาะเท่าที่จำเป็น
- ตารางงาน การปรับงาน และหลักฐานแจ้งหน่วยงาน
- Necessary proof of age, status, or protected condition
- Assessment of work, hours, and risks before assignment
- Medical evidence or permit only where necessary
- Schedule, work adjustment, and official notification evidence
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
ผู้มีอายุต่ำกว่า 18 มีสิทธิเพิ่ม ไม่ใช่เพียง “ค่าแรงเด็ก”
- ผู้มีอายุต่ำกว่า 18 มีสิทธิเพิ่ม ไม่ใช่เพียง “ค่าแรงเด็ก”
- ตรวจว่าข้อจำกัดใช้กับงาน เวลา หรือเงื่อนไขใด ไม่ยอมรับการห้ามแบบเหมารวม
- เก็บใบอนุญาต ใบรับรอง และหลักฐานการขอปรับงาน/ตาราง
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for child labour protection before accepting or challenging the outcome.
- Check whether a restriction applies to a task, time, or condition; do not accept a blanket exclusion
- Keep permits, certificates, and evidence requesting a work or schedule adjustment
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การคุ้มครองแรงงานเด็ก” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เมื่อลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีมีหน้าที่แจ้งพนักงานตรวจแรงงานเมื่อเริ่ม/สิ้นสุดการจ้างภายในกำหนด เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เวลาพักและข้อจำกัดช่วงเวลากลางคืน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ห้าม OT/ทำงานวันหยุด เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Child Labour Protection”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about Employment below age 15 is prohibited. For a worker under 18, the employer must notify the labour inspector within 15 days after work begins. when the right arose?
- What were the actual facts about When employment of a worker under 18 ends, notify the labour inspector within seven days after departure and retain records of employment conditions and changes for inspection. when the right arose?
- What were the actual facts about Workers under 18 are subject to restrictions on rest, work from 22:00 to 06:00, overtime, holiday work, prohibited work, and prohibited places; verify any performer or permission exception case by case. when the right arose?
- What were the actual facts about Pay the young worker directly, do not require security, and provide qualifying education or development leave with pay for no more than 30 days per year. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การคุ้มครองแรงงานเด็ก | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน Safety/Occupational Health และผู้ดูแลใบอนุญาตเมื่อเกี่ยวข้อง | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี; สำหรับผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปี นายจ้างต้องแจ้งการจ้างต่อพนักงานตรวจแรงงานภายใน 15 วันนับแต่วันเริ่มงาน; เมื่อการจ้างลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีสิ้นสุด ต้องแจ้งพนักงานตรวจแรงงานภายใน 7 วันนับแต่วันที่ออกจากงาน และเก็บบันทึกสภาพการจ้าง/การเปลี่ยนแปลงพร้อมตรวจ; age verification ก่อนเริ่มงาน | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | หลักฐานอายุ สถานะ หรือเงื่อนไขคุ้มครองที่จำเป็น; การประเมินงาน เวลา และความเสี่ยงก่อนมอบหมาย; ใบรับรองแพทย์หรือใบอนุญาตเฉพาะเท่าที่จำเป็น | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี; สำหรับผู้มีอายุต่ำกว่า 18 ปี นายจ้างต้องแจ้งการจ้างต่อพนักงานตรวจแรงงานภายใน 15 วันนับแต่วันเริ่มงาน; เมื่อการจ้างลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีสิ้นสุด ต้องแจ้งพนักงานตรวจแรงงานภายใน 7 วันนับแต่วันที่ออกจากงาน และเก็บบันทึกสภาพการจ้าง/การเปลี่ยนแปลงพร้อมตรวจ; ลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีมีข้อจำกัดเวลาพัก การทำงาน 22:00–06:00 OT วันหยุด งานและสถานที่ต้องห้าม; จ่ายค่าจ้างแก่ลูกจ้างเด็กโดยตรง ห้ามเรียกหลักประกัน และให้สิทธิลาเพื่อกิจกรรมพัฒนาคุณภาพชีวิต/การศึกษาตามเกณฑ์พร้อมค่าจ้างไม่เกิน 30 วันต่อปี; ห้ามจ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การคุ้มครองแรงงานเด็ก | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | งาน สถานที่ และเวลาต้องห้ามของลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปีมีรายละเอียดเฉพาะ; ใช้ restricted-work matrix และตรวจประกาศที่มีผลก่อนจัดงานทุกครั้ง | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ผู้สมัครอายุ 17 ปี: ตรวจงาน สถานที่ เวลากลางคืน OT และหน้าที่แจ้งพนักงานตรวจแรงงานก่อนเริ่ม
- ลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ขอไปอบรมตามเกณฑ์: แยกสิทธิลาและค่าจ้างสูงสุด 30 วันต่อปีจากการอบรมของบริษัท
- Case 1 — Test a real child labour protection scenario against this rule: Employment below age 15 is prohibited. For a worker under 18, the employer must notify the labour inspector within 15 days after work begins. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: When employment of a worker under 18 ends, notify the labour inspector within seven days after departure and retain records of employment conditions and changes for inspection. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
เริ่มจากข้อเท็จจริง → ระบุฐานกฎหมายและวันที่มีผล → ตรวจผู้ได้รับสิทธิ/ข้อยกเว้น → คำนวณหรือเดินตาม workflow → เก็บหลักฐานและทบทวนผล
อย่าเริ่มจากคำตอบสำเร็จรูป ชื่อตำแหน่ง ชื่อเงิน หรือเอกสารเพียงชิ้นเดียว แล้วตัดองค์ประกอบอื่นออก
จุดเสี่ยงและความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- แจ้งข้อกังวลเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมอายุ งาน เวลา สถานที่ ใบอนุญาต หรือข้อมูลการตั้งครรภ์เท่าที่จำเป็น และขอเหตุผลของการจัดงาน/ปฏิเสธสิทธิ
- ใช้ grievance และช่อง anti-retaliation ภายใน โดยไม่ส่งต่อข้อมูลสุขภาพหรือสถานะส่วนบุคคลเกินผู้จำเป็น
- กรณีสิทธิแรงงานติดต่อ DLPW/พนักงานตรวจแรงงาน; สถานะคนต่างด้าวติดต่อกรมการจัดหางาน/e-WorkPermit แยกจากการเรียกร้องค่าจ้างและสิทธิการจ้าง
- Raise the concern in writing with the relevant age, work, hours, location, authorisation, or minimum necessary pregnancy information and request reasons for the assignment or refusal
- Use internal grievance and anti-retaliation channels without circulating health or status information beyond those who need it
- For labour rights contact DLPW or a labour inspector; for foreign-worker status contact the Department of Employment or e-WorkPermit separately from wage and employment claims
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทการใช้แรงงานเด็ก; กฎ/ประกาศงานและสถานที่ต้องห้าม
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

