HR-LAB · ประกัน กองทุน และภาษี

ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91

นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนอย่างไร คำนวณแบบทั้งปีหมายความว่าอะไร ต้องยื่นแบบอะไรเมื่อไร และทำไมลูกจ้างยังต้องยื่น ภ.ง.ด.91

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
50%≤ 100,000ค่าใช้จ่ายจากเงินเดือนหักได้ม.42 ทวิ
60,000บาทค่าลดหย่อนส่วนตัว
150,000บาทแรกเงินได้สุทธิที่ได้รับยกเว้นภาษี
7ของเดือนถัดไปยื่น ภ.ง.ด.1 และนำส่งภาษี (กระดาษ)ม.59
KNOWLEDGEประกัน กองทุน และภาษี
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES15 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนของพนักงานคนนี้เดือนละเท่าไร และต้องยื่นแบบใดบ้าง

คำตอบสั้น

นายจ้างประมาณเงินได้ทั้งปี หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามที่ลูกจ้างแจ้ง คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า แล้วเฉลี่ยหักรายเดือน ยื่น ภ.ง.ด.1 รายเดือน ภ.ง.ด.1ก รายปี และออกหนังสือรับรองการหักภาษี (50 ทวิ) ให้ลูกจ้าง ส่วนลูกจ้างยังต้องยื่นแบบประจำปีเพื่อรวมเงินได้และค่าลดหย่อนทั้งหมด

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

ประมวลรัษฎากร; คำสั่งกรมสรรพากรเรื่องวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย; แบบ/คู่มือ Revenue Department ล่าสุด

บทความนี้ครอบคลุม

  • เงินได้ตามมาตรา 40(1)
  • การคำนวณแบบทั้งปี
  • ค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
  • ภ.ง.ด.1 และ ภ.ง.ด.1ก
  • หนังสือรับรอง 50 ทวิ
  • ภ.ง.ด.91 และ 90 ของลูกจ้าง

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส และค่าล่วงเวลาเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1)
  2. นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายโดยคำนวณจากเงินได้ทั้งปีแล้วเฉลี่ยตามจำนวนงวดที่จ่าย
  3. ค่าใช้จ่ายหักได้ร้อยละ 50 ไม่เกิน 100,000 บาท ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และค่าลดหย่อนอื่นตามที่ลูกจ้างแจ้งและมีหลักฐาน
  4. ยื่น ภ.ง.ด.1 พร้อมนำส่งภาษีภายใน 7 วันของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์ขยายได้ตามประกาศ) และ ภ.ง.ด.1ก ภายในสิ้นเดือนกุมภาพันธ์
  5. ลูกจ้างยื่นแบบประจำปีเอง เพื่อรวมเงินได้จากทุกแหล่งและขอคืนหรือชำระเพิ่ม
อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (เงินได้สุทธิ)
เงินได้สุทธิต่อปีอัตรา
0 – 150,000ยกเว้น
150,001 – 300,0005%
300,001 – 500,00010%
500,001 – 750,00015%
750,001 – 1,000,00020%
1,000,001 – 2,000,00025%
2,000,001 – 5,000,00030%
มากกว่า 5,000,00035%

ค่าลดหย่อนและมาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปี ตรวจประกาศของปีภาษีก่อนตั้งค่าระบบ

02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) หรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ใช้หลักหักภาษีของเงินได้ประเภทนั้นแทน
  2. 02ได้รับแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้างแล้วหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่คำนวณด้วยค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนส่วนตัว แล้วปรับเมื่อได้รับแบบ
  3. 03งวดนี้มีเงินได้ไม่ประจำ เช่น โบนัส หรือไม่
    ใช่คำนวณภาษีส่วนเพิ่มของเงินได้ไม่ประจำแยก แล้วหักในงวดที่จ่าย
    ไม่ใช่หักภาษีรายเดือนตามยอดทั้งปีหารจำนวนงวด
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ใช้อัตราและค่าลดหย่อนของปีภาษีปัจจุบัน เก็บแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง ปรับการคำนวณเมื่อมีโบนัสหรือเงินได้ไม่ประจำ และกระทบยอดสิ้นปีก่อนออก 50 ทวิ

  1. ตั้งอัตราและค่าลดหย่อนตามปีภาษีในระบบ
  2. เก็บแบบแจ้งค่าลดหย่อนพร้อมหลักฐาน
  3. ทำปฏิทินยื่น ภ.ง.ด.1 รายเดือนและ ภ.ง.ด.1ก รายปี
  4. กระทบยอดภาษีทั้งปีก่อนออก 50 ทวิ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • แบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง
  • ภ.ง.ด.1 และหลักฐานการนำส่งรายเดือน
  • ภ.ง.ด.1ก ประจำปี
  • หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)
  • worksheet คำนวณภาษีรายบุคคล
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว ถ้ามีรายได้หลายแห่งหรือค่าลดหย่อนเพิ่ม ต้องยื่นแบบประจำปีเพื่อรวมทั้งหมด และเก็บ 50 ทวิไว้

  1. แจ้งค่าลดหย่อนให้ฝ่ายบุคคลพร้อมหลักฐาน
  2. เก็บ 50 ทวิจากทุกนายจ้างในปี
  3. ยื่นแบบประจำปีภายในกำหนด

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ทักท้วงยอดหักหรือสถานะสมาชิกกับฝ่ายเงินเดือนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอหลักฐานการนำส่งรายบุคคล
  2. ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: ประกันสังคม กองทุน กรมสรรพากร กรมบังคับคดี หรือ กยศ. ตามประเภทเงิน
  3. ถ้าเป็นการหักค่าจ้างที่ไม่มีฐานกฎหมาย ให้ยื่นเรื่องสิทธิแรงงานกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแยกต่างหาก
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ต้นปีหรือเมื่อเข้าทำงานรับแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง
  2. ทุกเดือนยื่น ภ.ง.ด.1 และนำส่งภาษีภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ออนไลน์ตามประกาศขยาย)
  3. ภายในสิ้น ก.พ.ยื่น ภ.ง.ด.1ก และออก 50 ทวิ ให้ลูกจ้าง
  4. ภายในสิ้น มี.ค.ลูกจ้างยื่นแบบประจำปี (ออนไลน์ขยายตามประกาศ)
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

เงินเดือน 40,000 บาท ทั้งปี

พนักงานโสด เงินเดือน 40,000 บาท 12 งวด สมทบประกันสังคม 875 บาทต่อเดือน ไม่มีค่าลดหย่อนอื่น

  1. เงินได้ทั้งปี = 40,000 × 12480,000
  2. หักค่าใช้จ่าย 100,000 + ส่วนตัว 60,000 + ประกันสังคม 10,500309,500
  3. ภาษี = 150,000 × 5% + 9,500 × 10%8,450
  4. หักต่อเดือน = 8,450 ÷ 12704.17
หักภาษี ณ ที่จ่ายเดือนละ 704.17 บาท และปรับเมื่อลูกจ้างแจ้งค่าลดหย่อนเพิ่ม
02

มีรายได้สองแห่ง

พนักงานทำงานที่แรก ม.ค.–มิ.ย. และที่สองตั้งแต่ ก.ค. แต่ละแห่งหักภาษีเหมือนเป็นรายได้เดียว

  1. นายจ้างแต่ละแห่งหักตามเงินได้ของตนใช่
  2. ภาษีรวมทั้งปีอาจสูงกว่าที่ถูกหักเป็นไปได้
  3. เอกสารที่ต้องใช้ยื่น50 ทวิ 2 ใบ
ลูกจ้างต้องยื่นแบบประจำปีโดยรวมเงินได้ทั้งสองแห่ง และอาจต้องชำระเพิ่มหรือได้คืน
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดถูกหักทุกเดือนแล้วไม่ต้องยื่นแบบ
ที่ถูกต้องผู้มีเงินได้ต้องยื่นแบบประจำปีตามเกณฑ์
เข้าใจผิดใช้ค่าลดหย่อนของปีก่อนต่อได้
ที่ถูกต้องค่าลดหย่อนและมาตรการเปลี่ยนทุกปี ต้องตรวจก่อนตั้งค่า
เข้าใจผิดโบนัสคิดภาษีเหมือนเงินเดือนเดือนนั้น
ที่ถูกต้องเงินได้ไม่ประจำต้องคำนวณภาษีส่วนเพิ่มแยก
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1เงินได้สุทธิ 309,500 บาท ภาษีทั้งปีเท่าไร

2ค่าใช้จ่ายจากเงินเดือนหักได้สูงสุดเท่าไร

3นายจ้างต้องยื่น ภ.ง.ด.1ก ภายในเมื่อไร

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerPayroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionเงินได้จากการจ้างแรงงานอยู่ในมาตรา 40(1); นายจ้างคำนวณและนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามวิธีของกรมสรรพากร; ภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์; ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบันบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์; เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง; การคืน/ชำระเพิ่มปลายปี; ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน; ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว; ค่าลดหย่อน/มาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปีวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceค่าลดหย่อน/มาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปี; ไม่ควรใช้ตัวเลขปีเก่าแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. เงินได้จากการจ้างแรงงานตาม ม.40(1)
  2. annualization ในการหักภาษี
  3. เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง
  4. ค่าลดหย่อนตามข้อมูลที่ลูกจ้างแจ้ง
  5. ภ.ง.ด.1/1ก ตามกรณี
  6. 50 ทวิ
  7. ภ.ง.ด.91 สำหรับผู้มีเฉพาะเงินได้ประเภทที่เข้าเงื่อนไข และ ภ.ง.ด.90 เมื่อมีเงินได้ประเภทอื่น
  8. การคืน/ชำระเพิ่มปลายปี

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. เงินได้จากการจ้างแรงงานอยู่ในมาตรา 40(1); นายจ้างคำนวณและนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามวิธีของกรมสรรพากร
  2. ภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์
  3. โบนัสและเงินก้อนต้องรวมในประมาณการตามวิธีคำนวณ ไม่ใช่ใช้อัตราคงที่ทุกคน
  4. ออกหนังสือรับรองหักภาษี ณ ที่จ่ายและเก็บข้อมูลลดหย่อนตามวัตถุประสงค์/ความจำเป็น
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. โบนัสจ่ายเดือนธันวาคมกับเงินเดือนประจำ: คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามลักษณะเงินได้และยอดคาดทั้งปี ไม่หักด้วยเปอร์เซ็นต์เดียวโดยไม่มีฐาน
  2. พนักงานมีนายจ้างสองแห่งในปีเดียว: หนังสือรับรองการหักภาษีจากแต่ละแห่งต้องใช้ประกอบการยื่นปลายปี

ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด

  1. ตัวอย่าง 1 — เงินเดือน 40,000 บาท × 12 เดือน + โบนัส 80,000 บาท = เงินได้คาดทั้งปี 560,000 บาท จากนั้นจึงหักค่าใช้จ่าย/ค่าลดหย่อนปัจจุบัน คำนวณภาษีก้าวหน้า และหักภาษีที่นำส่งแล้วเพื่อหาเงินหักของงวดโบนัส
  2. ตัวอย่าง 2 — เริ่มงาน 1 ตุลาคม เงินเดือน 30,000 บาทและจ่าย 3 งวดในปีนั้น: เงินได้เสมือนจ่ายทั้งปีสำหรับวิธีมาตรา 50(1) กรณีเข้าระหว่างปี = 30,000 × 3 = 90,000 บาท ก่อนหักค่าใช้จ่าย/ค่าลดหย่อนและหารตามจำนวนคราวจ่ายจริง
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน; เก็บ declaration; year-end reconciliation และ 50 ทวิ

  1. ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน
  2. เก็บ declaration
  3. year-end reconciliation และ 50 ทวิ
  4. เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
  5. กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
  2. ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
  3. แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
  4. หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
  5. ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล

ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว; รายได้หลายแห่งต้องรวมในการยื่น

  1. ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว
  2. รายได้หลายแห่งต้องรวมในการยื่น
  3. ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
  4. แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินได้จากการจ้างแรงงานตาม ม.40(1) เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง annualization ในการหักภาษี เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง ค่าลดหย่อนตามข้อมูลที่ลูกจ้างแจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. ประมวลรัษฎากร; คำสั่งกรมสรรพากรเรื่องวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย; แบบ/คู่มือ Revenue Department ล่าสุด
  2. กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และ 50 ทวิ
  3. กรมสรรพากร — การหักภาษี ณ ที่จ่ายและการยื่นแบบสำหรับเงินได้จากการจ้างงาน
  4. กรมสรรพากร — ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาและแบบ ภ.ง.ด.90/91
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง