ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนของพนักงานคนนี้เดือนละเท่าไร และต้องยื่นแบบใดบ้าง
นายจ้างประมาณเงินได้ทั้งปี หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามที่ลูกจ้างแจ้ง คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า แล้วเฉลี่ยหักรายเดือน ยื่น ภ.ง.ด.1 รายเดือน ภ.ง.ด.1ก รายปี และออกหนังสือรับรองการหักภาษี (50 ทวิ) ให้ลูกจ้าง ส่วนลูกจ้างยังต้องยื่นแบบประจำปีเพื่อรวมเงินได้และค่าลดหย่อนทั้งหมด
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
ประมวลรัษฎากร; คำสั่งกรมสรรพากรเรื่องวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย; แบบ/คู่มือ Revenue Department ล่าสุด
บทความนี้ครอบคลุม
- เงินได้ตามมาตรา 40(1)
- การคำนวณแบบทั้งปี
- ค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
- ภ.ง.ด.1 และ ภ.ง.ด.1ก
- หนังสือรับรอง 50 ทวิ
- ภ.ง.ด.91 และ 90 ของลูกจ้าง
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส และค่าล่วงเวลาเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1)
- นายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายโดยคำนวณจากเงินได้ทั้งปีแล้วเฉลี่ยตามจำนวนงวดที่จ่าย
- ค่าใช้จ่ายหักได้ร้อยละ 50 ไม่เกิน 100,000 บาท ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และค่าลดหย่อนอื่นตามที่ลูกจ้างแจ้งและมีหลักฐาน
- ยื่น ภ.ง.ด.1 พร้อมนำส่งภาษีภายใน 7 วันของเดือนถัดไป (ยื่นออนไลน์ขยายได้ตามประกาศ) และ ภ.ง.ด.1ก ภายในสิ้นเดือนกุมภาพันธ์
- ลูกจ้างยื่นแบบประจำปีเอง เพื่อรวมเงินได้จากทุกแหล่งและขอคืนหรือชำระเพิ่ม
| เงินได้สุทธิต่อปี | อัตรา |
|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น |
| 150,001 – 300,000 | 5% |
| 300,001 – 500,000 | 10% |
| 500,001 – 750,000 | 15% |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% |
| มากกว่า 5,000,000 | 35% |
ค่าลดหย่อนและมาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปี ตรวจประกาศของปีภาษีก่อนตั้งค่าระบบ
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01เป็นเงินได้จากการจ้างแรงงานตามมาตรา 40(1) หรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ใช้หลักหักภาษีของเงินได้ประเภทนั้นแทน
- 02ได้รับแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้างแล้วหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่คำนวณด้วยค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนส่วนตัว แล้วปรับเมื่อได้รับแบบ
- 03งวดนี้มีเงินได้ไม่ประจำ เช่น โบนัส หรือไม่ใช่คำนวณภาษีส่วนเพิ่มของเงินได้ไม่ประจำแยก แล้วหักในงวดที่จ่ายไม่ใช่หักภาษีรายเดือนตามยอดทั้งปีหารจำนวนงวด
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ใช้อัตราและค่าลดหย่อนของปีภาษีปัจจุบัน เก็บแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง ปรับการคำนวณเมื่อมีโบนัสหรือเงินได้ไม่ประจำ และกระทบยอดสิ้นปีก่อนออก 50 ทวิ
- ตั้งอัตราและค่าลดหย่อนตามปีภาษีในระบบ
- เก็บแบบแจ้งค่าลดหย่อนพร้อมหลักฐาน
- ทำปฏิทินยื่น ภ.ง.ด.1 รายเดือนและ ภ.ง.ด.1ก รายปี
- กระทบยอดภาษีทั้งปีก่อนออก 50 ทวิ
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- แบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง
- ภ.ง.ด.1 และหลักฐานการนำส่งรายเดือน
- ภ.ง.ด.1ก ประจำปี
- หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ)
- worksheet คำนวณภาษีรายบุคคล
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว ถ้ามีรายได้หลายแห่งหรือค่าลดหย่อนเพิ่ม ต้องยื่นแบบประจำปีเพื่อรวมทั้งหมด และเก็บ 50 ทวิไว้
- แจ้งค่าลดหย่อนให้ฝ่ายบุคคลพร้อมหลักฐาน
- เก็บ 50 ทวิจากทุกนายจ้างในปี
- ยื่นแบบประจำปีภายในกำหนด
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ทักท้วงยอดหักหรือสถานะสมาชิกกับฝ่ายเงินเดือนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอหลักฐานการนำส่งรายบุคคล
- ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: ประกันสังคม กองทุน กรมสรรพากร กรมบังคับคดี หรือ กยศ. ตามประเภทเงิน
- ถ้าเป็นการหักค่าจ้างที่ไม่มีฐานกฎหมาย ให้ยื่นเรื่องสิทธิแรงงานกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแยกต่างหาก
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- ต้นปีหรือเมื่อเข้าทำงานรับแบบแจ้งค่าลดหย่อนของลูกจ้าง
- ทุกเดือนยื่น ภ.ง.ด.1 และนำส่งภาษีภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป (ออนไลน์ตามประกาศขยาย)
- ภายในสิ้น ก.พ.ยื่น ภ.ง.ด.1ก และออก 50 ทวิ ให้ลูกจ้าง
- ภายในสิ้น มี.ค.ลูกจ้างยื่นแบบประจำปี (ออนไลน์ขยายตามประกาศ)
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
เงินเดือน 40,000 บาท ทั้งปี
พนักงานโสด เงินเดือน 40,000 บาท 12 งวด สมทบประกันสังคม 875 บาทต่อเดือน ไม่มีค่าลดหย่อนอื่น
- เงินได้ทั้งปี = 40,000 × 12480,000
- หักค่าใช้จ่าย 100,000 + ส่วนตัว 60,000 + ประกันสังคม 10,500309,500
- ภาษี = 150,000 × 5% + 9,500 × 10%8,450
- หักต่อเดือน = 8,450 ÷ 12704.17
มีรายได้สองแห่ง
พนักงานทำงานที่แรก ม.ค.–มิ.ย. และที่สองตั้งแต่ ก.ค. แต่ละแห่งหักภาษีเหมือนเป็นรายได้เดียว
- นายจ้างแต่ละแห่งหักตามเงินได้ของตนใช่
- ภาษีรวมทั้งปีอาจสูงกว่าที่ถูกหักเป็นไปได้
- เอกสารที่ต้องใช้ยื่น50 ทวิ 2 ใบ
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1เงินได้สุทธิ 309,500 บาท ภาษีทั้งปีเท่าไร
เฉลย B · 150,000 × 5% = 7,500 และ 9,500 × 10% = 950 รวม 8,450 บาท
2ค่าใช้จ่ายจากเงินเดือนหักได้สูงสุดเท่าไร
เฉลย B · ร้อยละ 50 ของเงินได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
3นายจ้างต้องยื่น ภ.ง.ด.1ก ภายในเมื่อไร
เฉลย B · ยื่นภายในเดือนกุมภาพันธ์ของปีถัดไป
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91 | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | Payroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงาน | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | เงินได้จากการจ้างแรงงานอยู่ในมาตรา 40(1); นายจ้างคำนวณและนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามวิธีของกรมสรรพากร; ภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์; ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | ภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์; เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง; การคืน/ชำระเพิ่มปลายปี; ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน; ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว; ค่าลดหย่อน/มาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปี | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91 | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | ค่าลดหย่อน/มาตรการภาษีเปลี่ยนทุกปี; ไม่ควรใช้ตัวเลขปีเก่า | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- เงินได้จากการจ้างแรงงานตาม ม.40(1)
- annualization ในการหักภาษี
- เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง
- ค่าลดหย่อนตามข้อมูลที่ลูกจ้างแจ้ง
- ภ.ง.ด.1/1ก ตามกรณี
- 50 ทวิ
- ภ.ง.ด.91 สำหรับผู้มีเฉพาะเงินได้ประเภทที่เข้าเงื่อนไข และ ภ.ง.ด.90 เมื่อมีเงินได้ประเภทอื่น
- การคืน/ชำระเพิ่มปลายปี
- Employment income falls under section 40(1), and the payer calculates and remits withholding tax using the Revenue Department method.
- P.N.D.1 is the employer's monthly remittance return; P.N.D.91 is an individual year-end return for qualifying employment-only income.
- Include bonuses and lump sums in the applicable annualised calculation rather than applying one unexplained flat percentage.
- Issue the withholding certificate and collect deduction information only for a clear tax purpose.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- เงินได้จากการจ้างแรงงานอยู่ในมาตรา 40(1); นายจ้างคำนวณและนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามวิธีของกรมสรรพากร
- ภ.ง.ด.1 เป็นแบบนำส่งรายเดือนของผู้จ่าย ส่วน ภ.ง.ด.91 เป็นแบบยื่นปลายปีของผู้มีเงินได้ที่มีเฉพาะประเภทตามเกณฑ์
- โบนัสและเงินก้อนต้องรวมในประมาณการตามวิธีคำนวณ ไม่ใช่ใช้อัตราคงที่ทุกคน
- ออกหนังสือรับรองหักภาษี ณ ที่จ่ายและเก็บข้อมูลลดหย่อนตามวัตถุประสงค์/ความจำเป็น
- Employment income falls under section 40(1), and the payer calculates and remits withholding tax using the Revenue Department method.
- P.N.D.1 is the employer's monthly remittance return; P.N.D.91 is an individual year-end return for qualifying employment-only income.
- Include bonuses and lump sums in the applicable annualised calculation rather than applying one unexplained flat percentage.
- Issue the withholding certificate and collect deduction information only for a clear tax purpose.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- โบนัสจ่ายเดือนธันวาคมกับเงินเดือนประจำ: คำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามลักษณะเงินได้และยอดคาดทั้งปี ไม่หักด้วยเปอร์เซ็นต์เดียวโดยไม่มีฐาน
- พนักงานมีนายจ้างสองแห่งในปีเดียว: หนังสือรับรองการหักภาษีจากแต่ละแห่งต้องใช้ประกอบการยื่นปลายปี
- Case 1 — Test a real employment income tax / p.n.d.1 / p.n.d.91 scenario against this rule: Employment income falls under section 40(1), and the payer calculates and remits withholding tax using the Revenue Department method. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: P.N.D.1 is the employer's monthly remittance return; P.N.D.91 is an individual year-end return for qualifying employment-only income. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด
- ตัวอย่าง 1 — เงินเดือน 40,000 บาท × 12 เดือน + โบนัส 80,000 บาท = เงินได้คาดทั้งปี 560,000 บาท จากนั้นจึงหักค่าใช้จ่าย/ค่าลดหย่อนปัจจุบัน คำนวณภาษีก้าวหน้า และหักภาษีที่นำส่งแล้วเพื่อหาเงินหักของงวดโบนัส
- ตัวอย่าง 2 — เริ่มงาน 1 ตุลาคม เงินเดือน 30,000 บาทและจ่าย 3 งวดในปีนั้น: เงินได้เสมือนจ่ายทั้งปีสำหรับวิธีมาตรา 50(1) กรณีเข้าระหว่างปี = 30,000 × 3 = 90,000 บาท ก่อนหักค่าใช้จ่าย/ค่าลดหย่อนและหารตามจำนวนคราวจ่ายจริง
- Example 1 — Salary THB 40,000 × 12 plus bonus THB 80,000 gives expected annual income of THB 560,000. Apply current expenses and allowances, calculate progressive annual tax, and subtract tax already withheld to determine the bonus-period withholding.
- Example 2 — Employee starts on 1 October at THB 30,000 and receives three payments that year: apply the Revenue Department method for an employee joining during the year to THB 90,000 before expenses and allowances, then allocate withholding across the actual payments.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน; เก็บ declaration; year-end reconciliation และ 50 ทวิ
- ใช้อัตรา/ค่าลดหย่อนปีภาษีปัจจุบัน
- เก็บ declaration
- year-end reconciliation และ 50 ทวิ
- เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
- กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด
- Turn the rules for employment income tax / p.n.d.1 / p.n.d.91 into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Store the effective date of every rate, ceiling, and filing form with each payroll-rule version
- Reconcile employee deductions, employer contributions, filings, and receipts each period
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
- ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
- แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
- หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
- ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล
- Employer, employee, or fund-member registration
- Contribution wage and deduction records by period
- Filed forms, receipts, and official system acknowledgements
- Entitlement notice or order supporting the deduction
- Individual calculation basis, formula, and reconciliation result
ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว; รายได้หลายแห่งต้องรวมในการยื่น
- ถูกหักทุกเดือนไม่ได้แปลว่าภาษีจบแล้ว
- รายได้หลายแห่งต้องรวมในการยื่น
- ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
- แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for employment income tax / p.n.d.1 / p.n.d.91 before accepting or challenging the outcome.
- Compare the deduction base with the payslip and official contribution history, not only net pay
- Separate tax, contributions, savings, and attachment because their rights and remedies differ
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “ภาษีเงินได้จากการจ้างงาน / ภ.ง.ด.1 / ภ.ง.ด.91” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินได้จากการจ้างแรงงานตาม ม.40(1) เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง annualization ในการหักภาษี เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินเดือน OT โบนัสและเงินได้ที่เกี่ยวข้อง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ค่าลดหย่อนตามข้อมูลที่ลูกจ้างแจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Employment Income Tax / P.N.D.1 / P.N.D.91”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about Employment income falls under section 40(1), and the payer calculates and remits withholding tax using the Revenue Department method. when the right arose?
- What were the actual facts about P.N.D.1 is the employer's monthly remittance return; P.N.D.91 is an individual year-end return for qualifying employment-only income. when the right arose?
- What were the actual facts about Include bonuses and lump sums in the applicable annualised calculation rather than applying one unexplained flat percentage. when the right arose?
- What were the actual facts about Issue the withholding certificate and collect deduction information only for a clear tax purpose. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- ประมวลรัษฎากร; คำสั่งกรมสรรพากรเรื่องวิธีคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย; แบบ/คู่มือ Revenue Department ล่าสุด
- กรมสรรพากร — ประมวลรัษฎากร มาตรา 50 และ 50 ทวิ
- กรมสรรพากร — การหักภาษี ณ ที่จ่ายและการยื่นแบบสำหรับเงินได้จากการจ้างงาน
- กรมสรรพากร — ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาและแบบ ภ.ง.ด.90/91

