HR-LAB · ประกัน กองทุน และภาษี

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD)

กองทุนสำรองเลี้ยงชีพทำงานอย่างไร สะสมและสมทบได้เท่าไร เงินส่วนไหนเป็นของลูกจ้างเมื่อออกจากงาน และต้องระวังเรื่องภาษีอย่างไร

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
2–15%ของค่าจ้างอัตราเงินสะสมของลูกจ้างพ.ร.บ.กองทุนฯ
≥อัตราลูกจ้างนายจ้างสมทบไม่น้อยกว่าลูกจ้างพ.ร.บ.กองทุนฯ
100%เงินสะสมเงินสะสมและผลประโยชน์เป็นของลูกจ้างเสมอ
Vestingเงินสมทบได้ตามอายุงานในข้อบังคับกองทุน
KNOWLEDGEประกัน กองทุน และภาษี
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

พนักงานที่เป็นสมาชิกกองทุนลาออก จะได้เงินส่วนใดบ้าง และต้องเสียภาษีหรือไม่

คำตอบสั้น

ลูกจ้างสะสมได้ร้อยละ 2–15 ของค่าจ้าง และนายจ้างสมทบไม่น้อยกว่าอัตราที่ลูกจ้างสะสม เงินสะสมและผลประโยชน์ของลูกจ้างเป็นของลูกจ้างเสมอ ส่วนเงินสมทบของนายจ้างได้ตามเงื่อนไขอายุงาน (vesting) ในข้อบังคับกองทุน การถอนเมื่อออกจากงานอาจต้องเสียภาษีถ้าไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้น จึงควรพิจารณาคงเงินไว้ในกองทุนหรือโอนย้าย

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ; SEC; ข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง

บทความนี้ครอบคลุม

  • การสมัครสมาชิก
  • เงินสะสมและเงินสมทบ
  • เงื่อนไขอายุงาน (vesting)
  • ลาออก เกษียณ โอนย้าย
  • ภาษีเมื่อรับเงิน
  • ความสัมพันธ์กับกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. กองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นกองทุนที่นายจ้างจัดตั้งโดยสมัครใจ ลูกจ้างเลือกสมัครเป็นสมาชิก
  2. ลูกจ้างสะสมร้อยละ 2–15 ของค่าจ้าง และนายจ้างสมทบไม่น้อยกว่าอัตราที่ลูกจ้างสะสม
  3. เงินสะสมและผลประโยชน์ของเงินสะสมเป็นของลูกจ้างเสมอเมื่อพ้นสมาชิกภาพ
  4. เงินสมทบของนายจ้างได้รับตามเงื่อนไขอายุงานในข้อบังคับกองทุน
  5. การหักเงินสะสมจากค่าจ้างต้องเป็นไปตามข้อตกลงและนับรวมเพดานการหักตามมาตรา 76
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01ลูกจ้างเป็นสมาชิกกองทุนและมีหนังสือสมัครหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่มีการหักเงินสะสม และตรวจหน้าที่กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างรายบุคคล
  2. 02อายุงานถึงเงื่อนไขรับเงินสมทบของนายจ้างตามข้อบังคับหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ได้เฉพาะเงินสะสมและผลประโยชน์ของตนเอง
  3. 03อายุ 55 ปีขึ้นไปและเป็นสมาชิกไม่น้อยกว่า 5 ปีหรือไม่
    ใช่รับเงินได้โดยได้รับยกเว้นภาษีตามเงื่อนไข
    ไม่ใช่ตรวจภาระภาษี หรือเลือกคงเงินไว้หรือโอนย้าย
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

เก็บเอกสารสมัคร ถอน และเปลี่ยนอัตราให้ครบ กระทบยอดระหว่างระบบเงินเดือนกับรายงานของบริษัทจัดการทุกงวด และอย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดูเงื่อนไขอายุงาน

  1. เก็บหนังสือสมัคร ถอน และเปลี่ยนอัตราให้ครบ
  2. กระทบยอดระบบเงินเดือนกับรายงานบริษัทจัดการทุกงวด
  3. อธิบายเงื่อนไขอายุงานให้ถูกต้องก่อนพนักงานลาออก
  4. ตรวจหน้าที่กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างสำหรับผู้ที่ไม่ใช่สมาชิก

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ข้อบังคับกองทุนและเงื่อนไขอายุงาน
  • หนังสือสมัครและเปลี่ยนอัตราสะสม
  • รายงานนำส่งรายงวด
  • ใบแจ้งยอดรายบุคคล
  • เอกสารพ้นสมาชิกภาพและการจ่ายเงิน
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะเงื่อนไขอายุงานและภาษี ก่อนตัดสินใจลาออกหรือถอนเงิน และเทียบทางเลือกคงเงินไว้หรือโอนไปกองทุนของนายจ้างใหม่

  1. อ่านข้อบังคับกองทุนเรื่องเงื่อนไขอายุงาน
  2. ตรวจรายงานยอดเงินรายบุคคลเป็นระยะ
  3. ปรึกษาเรื่องภาษีก่อนถอนเงิน

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ทักท้วงยอดหักหรือสถานะสมาชิกกับฝ่ายเงินเดือนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอหลักฐานการนำส่งรายบุคคล
  2. ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: ประกันสังคม กองทุน กรมสรรพากร กรมบังคับคดี หรือ กยศ. ตามประเภทเงิน
  3. ถ้าเป็นการหักค่าจ้างที่ไม่มีฐานกฎหมาย ให้ยื่นเรื่องสิทธิแรงงานกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแยกต่างหาก
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. เข้าทำงานแจ้งสิทธิสมัครสมาชิกและเก็บหนังสือสมัคร
  2. ทุกงวดหักเงินสะสม นำส่ง และกระทบยอดกับบริษัทจัดการ
  3. ลาออกแจ้งพ้นสมาชิกภาพ และอธิบายทางเลือกถอน คงไว้ หรือโอน
  4. รับเงินตรวจเงื่อนไขภาษีและออกเอกสารที่เกี่ยวข้อง
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ลาออกก่อนครบเงื่อนไขอายุงาน

ข้อบังคับกองทุนให้เงินสมทบร้อยละ 50 เมื่ออายุงาน 3–5 ปี พนักงานอายุงาน 4 ปี มีเงินสะสม 120,000 บาท ผลประโยชน์ส่วนสะสม 8,000 บาท เงินสมทบ 120,000 บาท ผลประโยชน์ส่วนสมทบ 8,000 บาท

  1. เงินสะสม + ผลประโยชน์128,000
  2. เงินสมทบ + ผลประโยชน์ × 50%64,000
  3. รวมที่ได้รับ192,000
ได้รับ 192,000 บาท ส่วนเงินสมทบที่ไม่ได้รับ 64,000 บาทกลับไปตามข้อบังคับกองทุน

ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่าง ข้อบังคับของแต่ละกองทุนกำหนดขั้นอายุงานต่างกัน

02

หักเงินสะสมรายเดือน

เงินเดือน 40,000 บาท เลือกสะสมร้อยละ 5 นายจ้างสมทบร้อยละ 5

  1. เงินสะสมลูกจ้าง = 40,000 × 5%2,000
  2. เงินสมทบนายจ้าง = 40,000 × 5%2,000
  3. เพดานการหักต่อรายการ ม.76 = 10%4,000
หักเงินสะสม 2,000 บาท อยู่ในเพดาน และนำส่งรวม 4,000 บาทต่อเดือน
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดเงินสมทบนายจ้างเป็นของลูกจ้างทั้งหมด
ที่ถูกต้องได้ตามเงื่อนไขอายุงานในข้อบังคับกองทุน
เข้าใจผิดลาออกแล้วต้องถอนเงินทันที
ที่ถูกต้องหลายกองทุนให้คงเงินไว้หรือโอนไปกองทุนใหม่ได้
เข้าใจผิดเงินที่ได้จากกองทุนไม่ต้องเสียภาษีเสมอ
ที่ถูกต้องยกเว้นภาษีเมื่อเข้าเงื่อนไข เช่น อายุ 55 ปีและเป็นสมาชิก 5 ปี
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ลูกจ้างสะสมเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพได้ร้อยละเท่าไร

2เงินส่วนใดเป็นของลูกจ้างเสมอเมื่อออกจากกองทุน

3เงินสมทบของนายจ้างได้รับตามอะไร

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD)บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerPayroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
ActionPVD เป็นกองทุนสมัครใจที่จดทะเบียนและมีข้อบังคับกองทุน; สิทธิขึ้นกับเงินสะสม เงินสมทบ ผลประโยชน์ และเงื่อนไขสมาชิก; นายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง; เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตราบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineนายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง; อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมายวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD)decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceกองทุนแต่ละแห่ง/แต่ละนายจ้างต่างกัน; ข่าวร่างแก้กฎหมาย/consultation ไม่ใช่กฎหมายใช้บังคับแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. การจัดตั้ง/สมัครสมาชิก
  2. เงินสะสมลูกจ้างและเงินสมทบนายจ้าง
  3. อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมาย
  4. vesting
  5. การเปลี่ยนกอง/พอร์ต
  6. ลาออก/เลิกจ้าง/เกษียณ/โอนย้าย
  7. ภาษี
  8. ความสัมพันธ์กับ EWF รายบุคคล

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. PVD เป็นกองทุนสมัครใจที่จดทะเบียนและมีข้อบังคับกองทุน; สิทธิขึ้นกับเงินสะสม เงินสมทบ ผลประโยชน์ และเงื่อนไขสมาชิก
  2. นายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง
  3. เมื่อออกจากงานต้องแยกส่วนของสมาชิก ส่วนสมทบนายจ้าง เงื่อนไข vesting และทางเลือกคงเงิน/โอน/รับเงิน
  4. การแก้ข้อบังคับหรืออัตราสมทบต้องดำเนินผ่านกลไกกองทุนและสื่อสารสมาชิก ไม่แก้ใน Payroll อย่างเดียว
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. พนักงานลาออกก่อน vesting ตามข้อบังคับกองทุน: แยกเงินสะสมของสมาชิก เงินสมทบนายจ้าง และผลประโยชน์
  2. บริษัทเปลี่ยนนโยบายอัตราสมทบ: ตรวจข้อบังคับกองทุน มติ และการแจ้งสมาชิกก่อนใช้

ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด

  1. ตัวอย่าง 1 — ค่าจ้างตามข้อบังคับกองทุน 30,000 บาท อัตราเงินสะสมและสมทบฝ่ายละ 5%: ลูกจ้างสะสม 1,500 บาท + นายจ้างสมทบ 1,500 บาท = เข้ากองทุน 3,000 บาทก่อนผลประโยชน์ลงทุน
  2. ตัวอย่าง 2 — เงินสะสม 120,000 บาท เงินสมทบนายจ้าง 100,000 บาท และผลประโยชน์ 20,000 บาท: เมื่อสิ้นสมาชิกภาพต้องแยกส่วนที่ลูกจ้างเป็นเจ้าของ เงื่อนไข vesting และภาษีก่อนสรุปยอดจ่าย ไม่ใช้ยอดรวม 240,000 บาทอัตโนมัติ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตรา; payroll reconciliation; อย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดู vesting rule

  1. เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตรา
  2. payroll reconciliation
  3. อย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดู vesting rule
  4. เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
  5. กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
  2. ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
  3. แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
  4. หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
  5. ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล

อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะ vesting และเงื่อนไขภาษีก่อนออกงาน

  1. อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะ vesting และเงื่อนไขภาษีก่อนออกงาน
  2. ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
  3. แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD)” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง การจัดตั้ง/สมัครสมาชิก เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินสะสมลูกจ้างและเงินสมทบนายจ้าง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง vesting เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ; SEC; ข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง
  2. สำนักงาน ก.ล.ต. — ศูนย์ความรู้กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
  3. พระราชบัญญัติกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ — สำนักงาน ก.ล.ต.
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง