พนักงานที่เป็นสมาชิกกองทุนลาออก จะได้เงินส่วนใดบ้าง และต้องเสียภาษีหรือไม่
ลูกจ้างสะสมได้ร้อยละ 2–15 ของค่าจ้าง และนายจ้างสมทบไม่น้อยกว่าอัตราที่ลูกจ้างสะสม เงินสะสมและผลประโยชน์ของลูกจ้างเป็นของลูกจ้างเสมอ ส่วนเงินสมทบของนายจ้างได้ตามเงื่อนไขอายุงาน (vesting) ในข้อบังคับกองทุน การถอนเมื่อออกจากงานอาจต้องเสียภาษีถ้าไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้น จึงควรพิจารณาคงเงินไว้ในกองทุนหรือโอนย้าย
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ; SEC; ข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง
บทความนี้ครอบคลุม
- การสมัครสมาชิก
- เงินสะสมและเงินสมทบ
- เงื่อนไขอายุงาน (vesting)
- ลาออก เกษียณ โอนย้าย
- ภาษีเมื่อรับเงิน
- ความสัมพันธ์กับกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพเป็นกองทุนที่นายจ้างจัดตั้งโดยสมัครใจ ลูกจ้างเลือกสมัครเป็นสมาชิก
- ลูกจ้างสะสมร้อยละ 2–15 ของค่าจ้าง และนายจ้างสมทบไม่น้อยกว่าอัตราที่ลูกจ้างสะสม
- เงินสะสมและผลประโยชน์ของเงินสะสมเป็นของลูกจ้างเสมอเมื่อพ้นสมาชิกภาพ
- เงินสมทบของนายจ้างได้รับตามเงื่อนไขอายุงานในข้อบังคับกองทุน
- การหักเงินสะสมจากค่าจ้างต้องเป็นไปตามข้อตกลงและนับรวมเพดานการหักตามมาตรา 76
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01ลูกจ้างเป็นสมาชิกกองทุนและมีหนังสือสมัครหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่มีการหักเงินสะสม และตรวจหน้าที่กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างรายบุคคล
- 02อายุงานถึงเงื่อนไขรับเงินสมทบของนายจ้างตามข้อบังคับหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ได้เฉพาะเงินสะสมและผลประโยชน์ของตนเอง
- 03อายุ 55 ปีขึ้นไปและเป็นสมาชิกไม่น้อยกว่า 5 ปีหรือไม่ใช่รับเงินได้โดยได้รับยกเว้นภาษีตามเงื่อนไขไม่ใช่ตรวจภาระภาษี หรือเลือกคงเงินไว้หรือโอนย้าย
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

เก็บเอกสารสมัคร ถอน และเปลี่ยนอัตราให้ครบ กระทบยอดระหว่างระบบเงินเดือนกับรายงานของบริษัทจัดการทุกงวด และอย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดูเงื่อนไขอายุงาน
- เก็บหนังสือสมัคร ถอน และเปลี่ยนอัตราให้ครบ
- กระทบยอดระบบเงินเดือนกับรายงานบริษัทจัดการทุกงวด
- อธิบายเงื่อนไขอายุงานให้ถูกต้องก่อนพนักงานลาออก
- ตรวจหน้าที่กองทุนสงเคราะห์ลูกจ้างสำหรับผู้ที่ไม่ใช่สมาชิก
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- ข้อบังคับกองทุนและเงื่อนไขอายุงาน
- หนังสือสมัครและเปลี่ยนอัตราสะสม
- รายงานนำส่งรายงวด
- ใบแจ้งยอดรายบุคคล
- เอกสารพ้นสมาชิกภาพและการจ่ายเงิน
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะเงื่อนไขอายุงานและภาษี ก่อนตัดสินใจลาออกหรือถอนเงิน และเทียบทางเลือกคงเงินไว้หรือโอนไปกองทุนของนายจ้างใหม่
- อ่านข้อบังคับกองทุนเรื่องเงื่อนไขอายุงาน
- ตรวจรายงานยอดเงินรายบุคคลเป็นระยะ
- ปรึกษาเรื่องภาษีก่อนถอนเงิน
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ทักท้วงยอดหักหรือสถานะสมาชิกกับฝ่ายเงินเดือนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอหลักฐานการนำส่งรายบุคคล
- ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: ประกันสังคม กองทุน กรมสรรพากร กรมบังคับคดี หรือ กยศ. ตามประเภทเงิน
- ถ้าเป็นการหักค่าจ้างที่ไม่มีฐานกฎหมาย ให้ยื่นเรื่องสิทธิแรงงานกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแยกต่างหาก
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- เข้าทำงานแจ้งสิทธิสมัครสมาชิกและเก็บหนังสือสมัคร
- ทุกงวดหักเงินสะสม นำส่ง และกระทบยอดกับบริษัทจัดการ
- ลาออกแจ้งพ้นสมาชิกภาพ และอธิบายทางเลือกถอน คงไว้ หรือโอน
- รับเงินตรวจเงื่อนไขภาษีและออกเอกสารที่เกี่ยวข้อง
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ลาออกก่อนครบเงื่อนไขอายุงาน
ข้อบังคับกองทุนให้เงินสมทบร้อยละ 50 เมื่ออายุงาน 3–5 ปี พนักงานอายุงาน 4 ปี มีเงินสะสม 120,000 บาท ผลประโยชน์ส่วนสะสม 8,000 บาท เงินสมทบ 120,000 บาท ผลประโยชน์ส่วนสมทบ 8,000 บาท
- เงินสะสม + ผลประโยชน์128,000
- เงินสมทบ + ผลประโยชน์ × 50%64,000
- รวมที่ได้รับ192,000
ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่าง ข้อบังคับของแต่ละกองทุนกำหนดขั้นอายุงานต่างกัน
หักเงินสะสมรายเดือน
เงินเดือน 40,000 บาท เลือกสะสมร้อยละ 5 นายจ้างสมทบร้อยละ 5
- เงินสะสมลูกจ้าง = 40,000 × 5%2,000
- เงินสมทบนายจ้าง = 40,000 × 5%2,000
- เพดานการหักต่อรายการ ม.76 = 10%4,000
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1ลูกจ้างสะสมเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพได้ร้อยละเท่าไร
เฉลย B · กฎหมายกำหนดเงินสะสมร้อยละ 2–15 ของค่าจ้าง
2เงินส่วนใดเป็นของลูกจ้างเสมอเมื่อออกจากกองทุน
เฉลย B · เงินสะสมและผลประโยชน์ของลูกจ้างเป็นของลูกจ้างเสมอ
3เงินสมทบของนายจ้างได้รับตามอะไร
เฉลย B · ข้อบังคับกองทุนกำหนดเงื่อนไขอายุงาน (vesting)
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD) | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | Payroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงาน | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | PVD เป็นกองทุนสมัครใจที่จดทะเบียนและมีข้อบังคับกองทุน; สิทธิขึ้นกับเงินสะสม เงินสมทบ ผลประโยชน์ และเงื่อนไขสมาชิก; นายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง; เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตรา | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | นายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง; อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมาย | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD) | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | กองทุนแต่ละแห่ง/แต่ละนายจ้างต่างกัน; ข่าวร่างแก้กฎหมาย/consultation ไม่ใช่กฎหมายใช้บังคับ | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- การจัดตั้ง/สมัครสมาชิก
- เงินสะสมลูกจ้างและเงินสมทบนายจ้าง
- อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมาย
- vesting
- การเปลี่ยนกอง/พอร์ต
- ลาออก/เลิกจ้าง/เกษียณ/โอนย้าย
- ภาษี
- ความสัมพันธ์กับ EWF รายบุคคล
- A PVD is a registered voluntary fund governed by its fund rules; rights depend on employee savings, employer contributions, investment returns, membership, and vesting conditions.
- Remit employee savings and employer contributions within three working days after the wage-payment date as required by the Act.
- At exit, separate the member's savings, vested employer contribution, returns, tax, and the options to retain, transfer, or receive the balance.
- Change contribution rates or rules through the fund's lawful mechanism and member communication, not through a payroll code alone.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- PVD เป็นกองทุนสมัครใจที่จดทะเบียนและมีข้อบังคับกองทุน; สิทธิขึ้นกับเงินสะสม เงินสมทบ ผลประโยชน์ และเงื่อนไขสมาชิก
- นายจ้างต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนภายใน 3 วันทำการนับแต่วันจ่ายค่าจ้างตามตัวบทที่เกี่ยวข้อง
- เมื่อออกจากงานต้องแยกส่วนของสมาชิก ส่วนสมทบนายจ้าง เงื่อนไข vesting และทางเลือกคงเงิน/โอน/รับเงิน
- การแก้ข้อบังคับหรืออัตราสมทบต้องดำเนินผ่านกลไกกองทุนและสื่อสารสมาชิก ไม่แก้ใน Payroll อย่างเดียว
- A PVD is a registered voluntary fund governed by its fund rules; rights depend on employee savings, employer contributions, investment returns, membership, and vesting conditions.
- Remit employee savings and employer contributions within three working days after the wage-payment date as required by the Act.
- At exit, separate the member's savings, vested employer contribution, returns, tax, and the options to retain, transfer, or receive the balance.
- Change contribution rates or rules through the fund's lawful mechanism and member communication, not through a payroll code alone.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- พนักงานลาออกก่อน vesting ตามข้อบังคับกองทุน: แยกเงินสะสมของสมาชิก เงินสมทบนายจ้าง และผลประโยชน์
- บริษัทเปลี่ยนนโยบายอัตราสมทบ: ตรวจข้อบังคับกองทุน มติ และการแจ้งสมาชิกก่อนใช้
- Case 1 — Test a real provident fund (pvd) scenario against this rule: A PVD is a registered voluntary fund governed by its fund rules; rights depend on employee savings, employer contributions, investment returns, membership, and vesting conditions. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: Remit employee savings and employer contributions within three working days after the wage-payment date as required by the Act. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด
- ตัวอย่าง 1 — ค่าจ้างตามข้อบังคับกองทุน 30,000 บาท อัตราเงินสะสมและสมทบฝ่ายละ 5%: ลูกจ้างสะสม 1,500 บาท + นายจ้างสมทบ 1,500 บาท = เข้ากองทุน 3,000 บาทก่อนผลประโยชน์ลงทุน
- ตัวอย่าง 2 — เงินสะสม 120,000 บาท เงินสมทบนายจ้าง 100,000 บาท และผลประโยชน์ 20,000 บาท: เมื่อสิ้นสมาชิกภาพต้องแยกส่วนที่ลูกจ้างเป็นเจ้าของ เงื่อนไข vesting และภาษีก่อนสรุปยอดจ่าย ไม่ใช้ยอดรวม 240,000 บาทอัตโนมัติ
- Example 1 — Fund-rule wage THB 30,000 and employee and employer rates of 5% each: employee savings THB 1,500 plus employer contribution THB 1,500 equals THB 3,000 remitted before investment returns.
- Example 2 — Employee savings THB 120,000, employer contributions THB 100,000, and returns THB 20,000: determine ownership, vesting, and tax for each component before payment; do not assume the full THB 240,000 is immediately payable.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตรา; payroll reconciliation; อย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดู vesting rule
- เอกสารสมัคร/ถอน/เปลี่ยนอัตรา
- payroll reconciliation
- อย่าบอกพนักงานว่า “เงินสมทบนายจ้างเป็นของคุณทั้งหมด” โดยไม่ดู vesting rule
- เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
- กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด
- Turn the rules for provident fund (pvd) into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Store the effective date of every rate, ceiling, and filing form with each payroll-rule version
- Reconcile employee deductions, employer contributions, filings, and receipts each period
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
- ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
- แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
- หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
- ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล
- Employer, employee, or fund-member registration
- Contribution wage and deduction records by period
- Filed forms, receipts, and official system acknowledgements
- Entitlement notice or order supporting the deduction
- Individual calculation basis, formula, and reconciliation result
อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะ vesting และเงื่อนไขภาษีก่อนออกงาน
- อ่านข้อบังคับกองทุน โดยเฉพาะ vesting และเงื่อนไขภาษีก่อนออกงาน
- ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
- แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for provident fund (pvd) before accepting or challenging the outcome.
- Compare the deduction base with the payslip and official contribution history, not only net pay
- Separate tax, contributions, savings, and attachment because their rights and remedies differ
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (Provident Fund: PVD)” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง การจัดตั้ง/สมัครสมาชิก เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เงินสะสมลูกจ้างและเงินสมทบนายจ้าง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง อัตราที่ข้อบังคับกำหนดภายในกรอบกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง vesting เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Provident Fund (PVD)”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about A PVD is a registered voluntary fund governed by its fund rules; rights depend on employee savings, employer contributions, investment returns, membership, and vesting conditions. when the right arose?
- What were the actual facts about Remit employee savings and employer contributions within three working days after the wage-payment date as required by the Act. when the right arose?
- What were the actual facts about At exit, separate the member's savings, vested employer contribution, returns, tax, and the options to retain, transfer, or receive the balance. when the right arose?
- What were the actual facts about Change contribution rates or rules through the fund's lawful mechanism and member communication, not through a payroll code alone. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ; SEC; ข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง
- สำนักงาน ก.ล.ต. — ศูนย์ความรู้กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
- พระราชบัญญัติกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ — สำนักงาน ก.ล.ต.

