HR-LAB · KNOWLEDGE

การจ้างแรงงานต่างด้าว

แยก 2 ชั้นให้ชัด: “สิทธิในฐานะลูกจ้าง” กับ “สถานะ/สิทธิทำงานในประเทศไทย”

เริ่มอ่านบทความ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569
KNOWLEDGEความรู้
UPDATED14 ส.ค. 69
SLIDESพร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง

แยก 2 ชั้นให้ชัด: “สิทธิในฐานะลูกจ้าง” กับ “สถานะ/สิทธิทำงานในประเทศไทย”

มุมบริษัทและฝ่าย HRเปลี่ยนหลักกฎหมายเป็นขั้นตอน ผู้รับผิดชอบ เอกสาร และจุดตรวจมุมลูกจ้างเห็นเงื่อนไขสิทธิ หลักฐานที่ต้องเก็บ และช่องทางทักท้วง
01

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

พ.ร.ก.การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และแก้ไข; พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน; DOE; กฎหมายคนเข้าเมือง; MOU/มติ ครม./ประกาศเฉพาะช่วง

  1. ประเภทคนต่างด้าว/ช่องทางจ้าง
  2. work authorization/e-WorkPermit
  3. นายจ้างและสถานที่/ลักษณะงานตามที่อนุญาต
  4. งานที่ห้ามคนต่างด้าวทำตามประกาศปัจจุบัน
  5. เปลี่ยนนายจ้าง/สถานที่/งาน
  6. แจ้งเข้าออก
  7. passport/visa/status เมื่อเกี่ยวข้อง
  8. ค่าจ้างขั้นต่ำ/OT/ลา/เลิกจ้างที่ยังคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน
  9. SSO/WCF
  10. document retention

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. สิทธิทำงานต้องตรงบุคคล นายจ้าง สถานที่ และลักษณะงานที่อนุญาต พร้อมสถานะเข้าเมืองเมื่อเกี่ยวข้อง
  2. ตรวจประกาศงานต้องห้ามปี 2563 และมาตรการ MOU/มติ ครม.เฉพาะกลุ่มฉบับล่าสุดก่อนเริ่ม/เปลี่ยนงาน
  3. สถานะใบอนุญาตไม่ใช้ลดค่าจ้าง OT ลา หรือสิทธิเลิกจ้างตามกฎหมายแรงงาน
  4. ทำ expiry dashboard และแจ้งเข้าออก/เปลี่ยนแปลงผ่าน e-WorkPermit ตามกระบวนการปัจจุบัน; ไม่ยึด passport ต้นฉบับโดยไม่มีฐานจำเป็น
02

มุมบริษัทและฝ่าย HR: จากหลักกฎหมายสู่การปฏิบัติ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

immigration/work permit compliance ไม่ใช้เป็นเหตุลดสิทธิแรงงาน; มี expiry dashboard; อย่ายึด passport ต้นฉบับโดยไม่มีฐานที่ชอบ

  1. immigration/work permit compliance ไม่ใช้เป็นเหตุลดสิทธิแรงงาน
  2. มี expiry dashboard
  3. อย่ายึด passport ต้นฉบับโดยไม่มีฐานที่ชอบ
  4. ทำ restricted-work matrix ตามกลุ่มที่ได้รับความคุ้มครองและตรวจทุกครั้งก่อนจัดกะ
  5. ใช้ข้อมูลสุขภาพ/สถานะเท่าที่จำเป็นและจำกัดผู้เข้าถึง

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. หลักฐานอายุ สถานะ หรือเงื่อนไขคุ้มครองที่จำเป็น
  2. การประเมินงาน เวลา และความเสี่ยงก่อนมอบหมาย
  3. ใบรับรองแพทย์หรือใบอนุญาตเฉพาะเท่าที่จำเป็น
  4. ตารางงาน การปรับงาน และหลักฐานแจ้งหน่วยงาน
  5. หนังสือเดินทาง สถานะเข้าเมือง ใบอนุญาตทำงาน นายจ้าง สถานที่ และอาชีพที่อนุญาต
03

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

การมี work permit ไม่ได้แทนสิทธิแรงงาน และการมีสิทธิแรงงานไม่ได้ทำให้สถานะทำงานถูกกฎหมายโดยอัตโนมัติ

  1. การมี work permit ไม่ได้แทนสิทธิแรงงาน และการมีสิทธิแรงงานไม่ได้ทำให้สถานะทำงานถูกกฎหมายโดยอัตโนมัติ
  2. ตรวจว่าข้อจำกัดใช้กับงาน เวลา หรือเงื่อนไขใด ไม่ยอมรับการห้ามแบบเหมารวม
  3. เก็บใบอนุญาต ใบรับรอง และหลักฐานการขอปรับงาน/ตาราง

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การจ้างแรงงานต่างด้าว” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ประเภทคนต่างด้าว/ช่องทางจ้าง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง work authorization/e-WorkPermit เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง นายจ้างและสถานที่/ลักษณะงานตามที่อนุญาต เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง งานที่ห้ามคนต่างด้าวทำตามประกาศปัจจุบัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
04

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ

FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การจ้างแรงงานต่างด้าวบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน Safety/Occupational Health และผู้ดูแลใบอนุญาตเมื่อเกี่ยวข้องผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionสิทธิทำงานต้องตรงบุคคล นายจ้าง สถานที่ และลักษณะงานที่อนุญาต พร้อมสถานะเข้าเมืองเมื่อเกี่ยวข้อง; ตรวจประกาศงานต้องห้ามปี 2563 และมาตรการ MOU/มติ ครม.เฉพาะกลุ่มฉบับล่าสุดก่อนเริ่ม/เปลี่ยนงาน; immigration/work permit compliance ไม่ใช้เป็นเหตุลดสิทธิแรงงานบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsหลักฐานอายุ สถานะ หรือเงื่อนไขคุ้มครองที่จำเป็น; การประเมินงาน เวลา และความเสี่ยงก่อนมอบหมาย; ใบรับรองแพทย์หรือใบอนุญาตเฉพาะเท่าที่จำเป็นต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineตรวจประกาศงานต้องห้ามปี 2563 และมาตรการ MOU/มติ ครม.เฉพาะกลุ่มฉบับล่าสุดก่อนเริ่ม/เปลี่ยนงานวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การจ้างแรงงานต่างด้าวdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceสูงมาก — มติ ครม.และมาตรการ MOU เปลี่ยนบ่อย; ประกาศปี 2563 เรื่องงานต้องห้ามต้องตรวจว่ามีฉบับใหม่หรือยกเว้นเพิ่มหรือไม่แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
05

ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง

  1. เปลี่ยนสถานที่ทำงานแต่ใบอนุญาตผูกกับสถานที่เดิม: ตรวจและแก้สถานะก่อนเริ่ม ไม่ใช่แก้ย้อนหลัง
  2. ใบอนุญาตมีปัญหาแต่ทำงานไปแล้ว: สิทธิค่าจ้างตามกฎหมายแรงงานกับความถูกต้องของสถานะทำงานต้องวิเคราะห์แยกกัน
วิธีตรวจ

เริ่มจากข้อเท็จจริง → ระบุฐานกฎหมายและวันที่มีผล → ตรวจผู้ได้รับสิทธิ/ข้อยกเว้น → คำนวณหรือเดินตาม workflow → เก็บหลักฐานและทบทวนผล

อย่าทำ

อย่าเริ่มจากคำตอบสำเร็จรูป ชื่อตำแหน่ง ชื่อเงิน หรือเอกสารเพียงชิ้นเดียว แล้วตัดองค์ประกอบอื่นออก

06

จุดเสี่ยงและความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

ชื่อไม่ใช่ข้อเท็จจริงชื่อตำแหน่ง รายการเงิน หรือสัญญาไม่ตัดสินสิทธิเอง
ขั้นต่ำไม่ใช่เพดานบริษัทให้สิทธิมากกว่ากฎหมายได้ แต่ห้ามต่ำกว่า
วันที่มีผลสำคัญเอกสารเก่าอาจถูกต้องในอดีตแต่ใช้กับวันนี้ไม่ได้
ข้อยกเว้นต้องมาก่อนสูตรตรวจว่าอยู่ในบังคับก่อนคำนวณหรือสรุป

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. แจ้งข้อกังวลเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมอายุ งาน เวลา สถานที่ ใบอนุญาต หรือข้อมูลการตั้งครรภ์เท่าที่จำเป็น และขอเหตุผลของการจัดงาน/ปฏิเสธสิทธิ
  2. ใช้ grievance และช่อง anti-retaliation ภายใน โดยไม่ส่งต่อข้อมูลสุขภาพหรือสถานะส่วนบุคคลเกินผู้จำเป็น
  3. กรณีสิทธิแรงงานติดต่อ DLPW/พนักงานตรวจแรงงาน; สถานะคนต่างด้าวติดต่อกรมการจัดหางาน/e-WorkPermit แยกจากการเรียกร้องค่าจ้างและสิทธิการจ้าง
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.ก.การบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 และแก้ไข; พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน; DOE; กฎหมายคนเข้าเมือง; MOU/มติ ครม./ประกาศเฉพาะช่วง
  2. กรมการจัดหางาน — ระบบ e-WorkPermit
  3. พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. ประกาศกระทรวงแรงงาน เรื่อง กำหนดงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำ พ.ศ. 2563
  5. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  6. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

บทความที่เกี่ยวข้อง

ค่าจ้างขั้นต่ำประกันสังคมกองทุนเงินทดแทนสัญญาจ้างแรงงานการเลิกจ้าง