HR-LAB · KNOWLEDGE

ค่าล่วงเวลา (OT)

คู่มือฉบับใช้งานจริงสำหรับบริษัท ฝ่ายทรัพยากรบุคคล Payroll และลูกจ้าง ตั้งแต่คำสั่งทำงานจนถึงยอดที่ต้องปรากฏในสลิป

เริ่มอ่านบทความ↓
พนักงานและฝ่าย HR ตรวจสอบเวลาทำงานล่วงเวลาอย่างเป็นธรรม ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569
KNOWLEDGEความรู้
UPDATED14 ส.ค. 69
SLIDESพร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง

ค่าล่วงเวลาไม่ใช่โบนัส และการอยู่ที่ทำงานนานไม่ได้แปลว่าเป็น OT ทุกนาที ต้องดูเวลาทำงานปกติ คำสั่งหรือการรับรู้ของนายจ้าง ความยินยอม ลักษณะงาน และข้อยกเว้นตามกฎหมายร่วมกัน

มุมบริษัทและฝ่าย HRออกแบบอนุมัติ เวลา ฐานค่าจ้าง Payroll หลักฐาน และการควบคุมความเสี่ยง มุมลูกจ้างรู้ว่าเวลาใดควรได้อัตราเท่าไร ตรวจสลิปอย่างไร และเก็บหลักฐานอะไร
01

เริ่มให้ถูก: เวลาใดเป็นงานล่วงเวลา

งานล่วงเวลาคือการทำงานนอกหรือเกินเวลาทำงานปกติ หรือเกินชั่วโมงทำงานในแต่ละวันที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกันตามมาตรา 23 ไม่ได้เริ่มเมื่อ “ทำครบ 8 ชั่วโมง” โดยอัตโนมัติ โดยหลักนายจ้างต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้างเป็นคราว ๆ ก่อนให้ทำ เว้นแต่งานต้องทำต่อเนื่อง หยุดแล้วเสียหาย งานฉุกเฉิน หรือกรณีที่กฎหมายกำหนด การมีนโยบาย “ยินยอม OT ล่วงหน้าตลอดอายุงาน” จึงไม่ควรถูกใช้แทนการจัดการเป็นรายครั้ง

เวลาปกติโดยทั่วไปไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และ 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ งานอันตรายตามกฎกระทรวงไม่เกิน 7 และ 42 ชั่วโมง
เพดานรวมชั่วโมงล่วงเวลา ชั่วโมงทำงานในวันหยุด และชั่วโมงล่วงเวลาในวันหยุด รวมกันไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
พักก่อน OTถ้าทำ OT ต่อจากเวลาปกติไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง ต้องมีเวลาพักอย่างน้อย 20 นาทีก่อนเริ่ม เว้นแต่งานต่อเนื่องโดยยินยอมหรืองานฉุกเฉิน
เวลาพักเวลาพักทั่วไปไม่ใช่เวลาทำงาน เว้นแต่ข้อเท็จจริงแสดงว่ายังถูกควบคุมหรือทำงานอยู่จริง ต้องพิจารณาเป็นกรณี
02

อัตราที่ต้องจ่าย: 1.5 เท่า 1 หรือ 2 เท่า และ 3 เท่า

ลักษณะการทำงานอัตราขั้นต่ำวิธีอ่านให้ถูก
ทำ OT ในวันทำงาน1.5 เท่าคูณอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงตามจำนวนชั่วโมงที่ทำ
ทำงานในวันหยุด ภายในเวลาปกติ — มีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้วเพิ่ม 1 เท่าเช่น ลูกจ้างรายเดือนโดยทั่วไปได้รับค่าจ้างวันหยุดอยู่แล้ว จึงจ่ายเพิ่มอย่างน้อยอีก 1 เท่า
ทำงานในวันหยุด ภายในเวลาปกติ — ไม่มีสิทธิได้ค่าจ้างวันหยุด2 เท่าเช่น ลูกจ้างรายวันในวันหยุดประจำสัปดาห์ตามเงื่อนไข ต้องจ่ายไม่น้อยกว่า 2 เท่า
ทำเกินเวลาปกติในวันหยุด3 เท่าเป็นค่าล่วงเวลาในวันหยุด คิดเฉพาะชั่วโมงที่เกินเวลาปกติ

คำว่า “วันหยุด” รวมวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี และวันหยุดพักผ่อนประจำปี แต่สิทธิค่าจ้างในวันหยุดของแต่ละประเภทและประเภทลูกจ้างไม่เหมือนกัน จึงต้องจำแนกก่อนเลือก 1 เท่าหรือ 2 เท่า

LAW

กฎเฉพาะงานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สิน ตั้งแต่ 24 เมษายน 2569

งานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สินซึ่งเป็นหน้าที่การทำงานปกติของลูกจ้างมี กฎเฉพาะ สำหรับค่าล่วงเวลาและค่าตอบแทนการทำงานที่เกินวันละ 8 ชั่วโมง โดยวันทำงานจ่ายไม่น้อยกว่า 1.25 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง และวันหยุดจ่ายไม่น้อยกว่า 2.5 เท่าเมื่อเข้าเงื่อนไขของกฎกระทรวง ไม่ควรนำอัตราทั่วไป 1.5/3 เท่ามาใช้แบบเหมารวมกับงานกลุ่มนี้

วันทำงาน · 1.25 เท่า

สำหรับชั่วโมงที่กฎเฉพาะถือเป็นค่าล่วงเวลาหรือค่าตอบแทนการทำงานเกิน 8 ชั่วโมงตามกรณี

วันหยุด · 2.5 เท่า

สำหรับชั่วโมงที่เข้าเงื่อนไขของกฎเฉพาะในวันหยุด

ไม่ใช่เส้นแบ่ง OT ทั่วไป

คำว่าเกิน 8 ชั่วโมงตรงนี้เป็นองค์ประกอบของกฎเฉพาะ รปภ. ส่วน OT ทั่วไปยังยึดเวลาปกติตามมาตรา 23

03

สูตรและตัวอย่างคำนวณที่ตรวจย้อนหลังได้

สำหรับลูกจ้างรายเดือน อัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงตามกฎหมายคำนวณจาก ค่าจ้างรายเดือน ÷ (30 × ชั่วโมงทำงานปกติเฉลี่ยต่อวัน) ฐาน “ค่าจ้าง” ต้องดูเหตุและลักษณะการจ่ายจริง ไม่ใช่ยึดชื่อรายการอย่างเดียว

24,000 ÷ (30 × 8)ฐานค่าจ้างรายเดือนและเวลาปกติ
=
100 บาท/ชม.อัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง
กรณีตัวอย่างสูตรยอดขั้นต่ำ
OT วันทำงาน 2 ชั่วโมง100 × 1.5 × 2300 บาท
ลูกจ้างรายเดือนทำงานวันหยุด 6 ชั่วโมง ซึ่งยังอยู่ภายในเวลาทำงานปกติที่กำหนด100 × 1 × 6 (จ่ายเพิ่ม)600 บาทเพิ่มจากเงินเดือน
ลูกจ้างที่ไม่มีสิทธิค่าจ้างวันหยุด ทำงาน 6 ชั่วโมงภายในเวลาปกติ100 × 2 × 61,200 บาท
OT ในวันหยุด 2 ชั่วโมง หลังสิ้นสุดเวลาทำงานปกติ100 × 3 × 2600 บาท

ใช้ปุ่มลูกศร Space หรือแถบควบคุมด้านล่าง

04

มุมบริษัท: ทำระบบ OT ให้ถูกก่อนส่ง Payroll

ฝ่าย HR และ Payroll ตรวจสอบคำขอและเวลาทำงานล่วงเวลา
ข้อมูล OT ที่ดีต้องเชื่อมคำขอ การอนุมัติ เวลาเข้างาน ฐานค่าจ้าง และยอดจ่ายเป็นเส้นเดียวกัน
  1. กำหนดเวลาทำงานปกติ วันหยุด และผู้อนุมัติให้ชัดในข้อบังคับและตารางงาน
  2. ใช้คำขอหรือคำสั่ง OT รายครั้ง พร้อมเหตุผล วันที่ เวลา งาน และผู้อนุมัติ
  3. ตรวจชั่วโมงรวมไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และจัดพัก 20 นาทีเมื่อเข้าเงื่อนไข
  4. แยกวันทำงาน วันหยุด สิทธิค่าจ้างวันหยุด และชั่วโมงเกินเวลา ก่อนกำหนดตัวคูณ
  5. ทบทวนรายการที่เป็นฐานค่าจ้าง และสูตรรายเดือน 30 × ชั่วโมงเฉลี่ยต่อวัน
  6. กระทบยอดคำขอ บันทึกเวลา ตารางกะ และรายการจ่ายก่อนปิด Payroll
  7. ให้สลิปหรือเอกสารจ่ายแสดงวัน เวลา อัตรา และจำนวนเงินที่ตรวจสอบได้
  8. เก็บเอกสารการจ่ายและเวลาทำงานอย่างน้อย 2 ปี และเก็บต่อหากยังมีข้อพิพาท
ควรทำ

ตั้ง exception report เช่น OT ไม่มีคำขอ, เวลาอนุมัติกับเครื่องลงเวลาไม่ตรง, เกิน 36 ชั่วโมง หรือใช้ตัวคูณผิดวัน

ไม่ควรทำ

ใช้เงินเหมาจ่ายแทนโดยไม่เทียบกับยอดตามจริง หรือปัดเศษจนลูกจ้างได้รับต่ำกว่าสิทธิขั้นต่ำ

05

ข้อยกเว้นและกลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

มาตรา 65 กำหนดงานบางประเภทที่ไม่มีสิทธิค่าล่วงเวลาตามมาตรา 61 และค่าล่วงเวลาในวันหยุดตามมาตรา 63 เช่น ผู้มีอำนาจจริงในการจ้าง ให้บำเหน็จ หรือเลิกจ้าง งานเร่ขายที่รับค่านายหน้า งานรถไฟ งานเปิดปิดประตูน้ำ งานอ่านระดับน้ำ งานดับเพลิง งานนอกสถานที่ที่กำหนดเวลาทำงานแน่นอนไม่ได้ และงานเฝ้าดูแลสถานที่ที่ไม่ใช่งานปกติ ทั้งนี้บางกลุ่มยังมีสิทธิได้รับค่าตอบแทนเป็นเงินเท่ากับอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง

ตำแหน่ง Manager

ชื่อเรียกไม่พอ ต้องดูว่ามีอำนาจจ้าง ให้บำเหน็จ หรือเลิกจ้างจริงหรือไม่

งานนอกสถานที่

ไม่ได้ยกเว้นอัตโนมัติ ต้องถึงขั้นไม่อาจกำหนดเวลาทำงานที่แน่นอนได้ตามลักษณะงาน

กลุ่มที่กฎหมายจำกัดหรือห้าม

  • ลูกจ้างอายุต่ำกว่า 18 ปี: ห้ามทำงานล่วงเวลาและทำงานในวันหยุด
  • ลูกจ้างหญิงมีครรภ์: โดยหลักห้ามทำงานเวลา 22.00–06.00 น. ทำ OT หรือทำงานวันหยุด เว้นแต่กลุ่มงานที่กฎหมายกำหนดอาจทำ OT ในวันทำงานได้เมื่อยินยอมเป็นคราว ๆ และไม่กระทบสุขภาพ
  • งานอันตรายตามกฎกระทรวง: ห้ามทำงานล่วงเวลาหรือทำงานในวันหยุด เว้นแต่ข้อยกเว้นเฉพาะตามกฎหมาย
  • กิจการเฉพาะ: ขนส่งทางบก งานบ้าน เกษตร ประมง และงานบางประเภทอาจมีกฎคุ้มครองเฉพาะ ต้องตรวจฉบับที่ใช้กับกิจการนั้น
06

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิและสลิปอย่างเป็นระบบ

ลูกจ้างตรวจเวลาทำงานและสลิปค่าล่วงเวลากับฝ่าย HR
เริ่มจากเทียบตารางงาน เวลาจริง ตัวคูณ ฐานค่าจ้าง และยอดในสลิปทีละขั้น
  1. เก็บตารางกะ เวลาเข้างานออกงาน และหลักฐานคำสั่งหรืออนุมัติจากหัวหน้า
  2. แยกว่าเป็นวันทำงานหรือวันหยุด และชั่วโมงใดอยู่ในเวลาปกติหรือเกินเวลา
  3. ตรวจว่าตนมีสิทธิค่าจ้างในวันหยุดอยู่แล้วหรือไม่ เพื่อเลือกระหว่าง 1 เท่าและ 2 เท่า
  4. ตรวจฐานค่าจ้างต่อชั่วโมง โดยลูกจ้างรายเดือนใช้ 30 × ชั่วโมงทำงานปกติเฉลี่ยต่อวัน
  5. เทียบจำนวนชั่วโมง อัตรา และยอดในสลิปกับหลักฐาน ไม่ดูเฉพาะยอดรวม
  6. หากไม่ตรง ให้ทักท้วงเป็นลายลักษณ์อักษรพร้อมตารางคำนวณและขอคำชี้แจง
07

คำถามที่มักคิดพลาด

WFH มี OT หรือไม่สิทธิไม่หายเพราะสถานที่ทำงาน หากมีเวลาปกติและมีการทำงานเกินภายใต้คำสั่งหรือการรับรู้ ต้องพิจารณาตามหลักเดียวกัน
เงินเดือนสูงแล้วไม่ได้ OT?ระดับเงินเดือนไม่ใช่ข้อยกเว้นเอง ต้องดูหน้าที่ อำนาจ และประเภทงานตามมาตรา 65
จ่าย OT เหมาได้ไหมต้องกระทบยอดกับสิทธิขั้นต่ำจากเวลาจริง หากยอดเหมาน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนด ต้องจ่ายส่วนขาด
มาสายแล้วทำต่อเป็น OT ไหมพิจารณาจากเวลาทำงานปกติที่กำหนดและการทำงานนอกเวลานั้น ไม่ใช่ตั้งเงื่อนไขทั่วไปว่าต้องทำครบ 8 ชั่วโมงก่อนเสมอ
08

เมื่อยอดไม่ตรง: ลำดับการทวงสิทธิ

  1. สรุปวันที่ เวลา ลักษณะวัน อัตรา ฐานค่าจ้าง และยอดที่เห็นต่างเป็นตาราง
  2. ส่งข้อสงสัยถึงหัวหน้า HR หรือ Payroll เป็นลายลักษณ์อักษร และเก็บคำตอบ
  3. ขอให้บริษัทแก้รายการและออกหลักฐานการจ่ายที่ตรวจสอบได้
  4. หากยังไม่ได้รับสิทธิ ปรึกษาพนักงานตรวจแรงงาน สายด่วน 1506 กด 3 หรือ 1546 หรือยื่นคำร้องผ่านระบบ E-Service ของกรม

หากนายจ้างผิดนัดจ่ายค่าล่วงเวลา อาจมีดอกเบี้ยตามมาตรา 9 และในกรณีจงใจผิดนัดโดยไม่มีเหตุอันสมควรอาจมีเงินเพิ่มตามเงื่อนไขกฎหมายด้วย การประเมินควรอิงเอกสารและข้อเท็จจริงรายกรณี

REF

กฎหมายและแหล่งอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบท กฎกระทรวง กฎเฉพาะประเภทงาน และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (กระทรวงแรงงาน) — มาตรา 23–25, 31, 39, 48, 61–68, 70, 108, 114–115
  2. กฎกระทรวง ฉบับที่ 3 (พ.ศ. 2541) — ชั่วโมง OT งานวันหยุด และ OT ในวันหยุดรวมไม่เกิน 36 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
  3. กฎเฉพาะงานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สิน — สรุปการมีผลใช้บังคับจากรัฐบาลไทย/กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — มีผล 24 เมษายน 2569 และกำหนด 1.25/2.5 เท่าตามเงื่อนไข
  4. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2566 — สิทธิในการทำงานจากที่พักอาศัย
  5. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 — ข่าวสรุปการมีผลใช้บังคับจากกระทรวงแรงงาน (ส่วนที่แก้ไขเป็นเรื่องสิทธิครอบครัวและขอบเขตลูกจ้างรัฐ ไม่เปลี่ยนอัตรา OT ในบทความนี้)
  6. สรุปสิทธิตามกฎหมายแรงงาน (กระทรวงแรงงาน) — เวลาทำงาน เวลาพัก และอัตราค่าล่วงเวลา
  7. ช่องทางติดต่อกระทรวงแรงงานและกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
  8. ระบบ E-Service กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน