HR-LAB · ค่าจ้างและเวลาทำงาน

เวลาพัก

ต้องพักเมื่อไร นานเท่าไร แบ่งพักได้แค่ไหน ต้องพักก่อน OT หรือไม่ และเมื่อไรเวลาพักกลายเป็นเวลาทำงาน

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
5ชม.ทำงานติดต่อกันได้สูงสุดก่อนต้องพักม.27
1ชม./วันเวลาพักรวมขั้นต่ำต่อวันม.27
20นาทีพักก่อน OT ที่ต่อจากเวลาปกติตั้งแต่ 2 ชม.ม.27
2ชม./วันพักเกินกว่านี้ ส่วนเกินนับเป็นเวลาทำงานม.27
KNOWLEDGEค่าจ้างและเวลาทำงาน
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

ตารางพักของพนักงานกลุ่มนี้เป็นไปตามกฎหมายหรือไม่

คำตอบสั้น

ต้องจัดให้พักไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมงหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง แบ่งพักเป็นช่วงได้เมื่อตกลงล่วงหน้าแต่รวมแล้วต้องไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง ถ้าทำ OT ต่อจากเวลาปกติตั้งแต่ 2 ชั่วโมง ต้องพักอย่างน้อย 20 นาทีก่อนเริ่ม และเวลาพักที่ตกลงเกินวันละ 2 ชั่วโมง ส่วนเกินนับเป็นเวลาทำงาน

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 27 และกฎ/ข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้ครอบคลุม

  • พักหลังทำงานไม่เกิน 5 ชั่วโมง
  • พักรวม 1 ชั่วโมงต่อวัน
  • การแบ่งพักเป็นช่วง
  • พักก่อน OT
  • งานที่ต้องทำต่อเนื่อง
  • พักจริงหรือแค่ชื่อ

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. จัดให้พักไม่น้อยกว่าวันละ 1 ชั่วโมง หลังทำงานมาแล้วไม่เกิน 5 ชั่วโมงติดต่อกัน (ม.27)
  2. ตกลงล่วงหน้าให้แบ่งพักครั้งละน้อยกว่า 1 ชั่วโมงได้ แต่รวมทั้งวันต้องไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง
  3. เวลาพักที่ตกลงกันเกินวันละ 2 ชั่วโมง ส่วนที่เกินนับเป็นเวลาทำงานปกติ
  4. OT ต่อจากเวลาปกติตั้งแต่ 2 ชั่วโมง ต้องพักไม่น้อยกว่า 20 นาทีก่อนเริ่ม OT
  5. งานที่ต้องทำติดต่อกันโดยสภาพหรืองานฉุกเฉิน อาจจัดพักต่างไปได้ตามเงื่อนไขกฎหมาย
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01ทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมงก่อนได้พักหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่จัดเวลาพักใหม่ ไม่ให้ทำติดต่อกันเกิน 5 ชั่วโมง
  2. 02เวลาพักรวมทั้งวันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่เพิ่มเวลาพักให้ครบ แบ่งช่วงได้เมื่อตกลงล่วงหน้า
  3. 03มี OT ต่อจากเวลาปกติตั้งแต่ 2 ชั่วโมงขึ้นไปหรือไม่
    ใช่จัดพักไม่น้อยกว่า 20 นาทีก่อนเริ่ม OT
    ไม่ใช่ตารางพักเป็นไปตามเกณฑ์ทั่วไป
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ตารางพักต้องเกิดขึ้นจริง ไม่ใช่มีแค่ในเอกสาร ถ้าพนักงานต้องรับสายหรือพร้อมทำงานตลอดช่วงพักเป็นประจำ ช่วงนั้นอาจไม่ใช่เวลาพัก และต้องเก็บเหตุผลไว้เมื่ออ้างว่างานต้องทำต่อเนื่อง

  1. กำหนดเวลาพักในตารางกะทุกตำแหน่ง
  2. เก็บข้อตกลงแบ่งพักเป็นหนังสือ
  3. จัดคนสำรองให้ช่วงพักของงานที่ต้องรับสาย
  4. เพิ่มพัก 20 นาทีอัตโนมัติในแผน OT ที่ยาวตั้งแต่ 2 ชั่วโมง

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ข้อบังคับหรือประกาศเวลาพัก
  • ข้อตกลงแบ่งเวลาพัก
  • ตารางกะพร้อมช่วงพัก
  • บันทึกเวลาจริงช่วงพักและ OT
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

สิทธิพักไม่ควรกลายเป็นเวลาที่ต้องพร้อมทำงานตลอด ถ้าถูกเรียกทำงานระหว่างพักเป็นประจำ ให้บันทึกวันเวลาและแจ้งหัวหน้าหรือฝ่ายบุคคล

  1. ดูตารางพักที่ประกาศไว้
  2. บันทึกครั้งที่ถูกเรียกทำงานระหว่างพัก
  3. แจ้งหัวหน้าหรือฝ่ายบุคคลเมื่อพักไม่ได้จริง

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ขอสรุปเวลาและการคำนวณค่าจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร: วัน เวลา ประเภทวัน ฐานค่าจ้าง ตัวคูณ และยอดที่เห็นต่าง
  2. ถ้ายังไม่แก้ไข ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน แล้วติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service
  3. เงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานยื่นพนักงานตรวจแรงงานได้ ส่วนข้อพิพาทสัญญาหรือเลิกจ้างไม่เป็นธรรมใช้ศาลแรงงาน
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ก่อนใช้ตารางกำหนดเวลาพักในข้อบังคับและตารางกะ
  2. ถ้าจะแบ่งพักทำข้อตกลงล่วงหน้าเป็นหนังสือ
  3. ทุกวันตรวจว่าไม่มีช่วงทำงานเกิน 5 ชั่วโมงติดต่อกัน
  4. ก่อน OT ≥ 2 ชม.จัดพัก 20 นาทีก่อนเริ่ม
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

แบ่งพัก 30 + 30 นาที

โรงงานทำงาน 08:00–17:00 ตกลงล่วงหน้าเป็นหนังสือให้พัก 10:30–11:00 และ 13:00–13:30

  1. ช่วงทำงานยาวที่สุด 13:30–17:003.5 ชม.
  2. พักรวม 30 + 3060 นาที
  3. เวลาทำงานสุทธิ8 ชม.
เป็นไปตามมาตรา 27 เพราะไม่มีช่วงใดเกิน 5 ชั่วโมงและพักรวมครบ 1 ชั่วโมง
02

OT ต่อทันทีหลังเลิกงาน

เลิกงานปกติ 17:00 แล้วต้องทำ OT 3 ชั่วโมงต่อเนื่อง

  1. OT ต่อจากเวลาปกติ3 ชม. ≥ 2
  2. พักก่อนเริ่ม OT17:00–17:20
  3. ช่วงทำ OT17:20–20:20
ต้องพักอย่างน้อย 20 นาทีก่อนเริ่ม OT และเวลาพักนี้ไม่นับเป็นชั่วโมง OT
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดมีพักเที่ยง 1 ชั่วโมงก็พอเสมอ
ที่ถูกต้องต้องดูด้วยว่าไม่มีช่วงทำงานติดต่อกันเกิน 5 ชั่วโมง
เข้าใจผิดให้รับโทรศัพท์ช่วงพัก ก็ถือว่าพักแล้ว
ที่ถูกต้องถ้าต้องพร้อมทำงานหรือถูกเรียกเป็นประจำ อาจไม่ใช่เวลาพักจริง
เข้าใจผิดพักนานเท่าไรก็ไม่นับเป็นเวลาทำงาน
ที่ถูกต้องส่วนที่ตกลงพักเกินวันละ 2 ชั่วโมงนับเป็นเวลาทำงานปกติ
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ทำงาน 08:00–14:00 ติดต่อกันโดยไม่พัก ผิดหรือไม่

2OT ต่อจากเวลาปกติ 3 ชั่วโมง ต้องพักก่อนอย่างน้อย

3ตกลงให้พักวันละ 2.5 ชั่วโมง ส่วนใดเป็นเวลาทำงาน

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ เวลาพักบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับ Payroll และหัวหน้างานผู้อนุมัติเวลา/ค่าตอบแทนผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionโดยหลักต้องจัดเวลาพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง รวมไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน; อาจแบ่งพักเป็นช่วงได้ แต่แต่ละช่วงไม่น้อยกว่า 20 นาทีและเมื่อรวมต้องถึงเกณฑ์; ออกตารางพักจริง ไม่ใช่มีแต่ในเอกสารบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsสัญญาจ้างและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน; ตารางงาน เวลาลงงาน และรายการอนุมัติ; โครงสร้างค่าจ้าง payroll code และสลิปเงินเดือนต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineโดยหลักต้องจัดเวลาพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง รวมไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน; ถ้าให้ทำ OT ต่อจากเวลาปกติไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง ต้องมีเวลาพักก่อนเริ่ม OT ไม่น้อยกว่า 20 นาที เว้นแต่งานต่อเนื่อง/เร่งด่วนตามกฎหมายและลูกจ้างยินยอม; หลักต้องจัดพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง; รวมพักไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง/วันวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ เวลาพักdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceตรวจข้อความมาตรา 27 ล่าสุดก่อนลงตัวเลขย่อย; อย่าเหมารวมว่าพักทุกนาทีไม่เป็นเวลาทำงานแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. หลักต้องจัดพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง
  2. รวมพักไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง/วัน
  3. การแบ่งพักช่วงละไม่น้อยกว่า 20 นาทีตามเงื่อนไข
  4. พักก่อน OT เมื่อทำ OT ต่อจากงานปกติถึงเกณฑ์
  5. งานที่มีลักษณะต้องทำติดต่อกันหรือเร่งด่วนตามกฎหมาย

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. โดยหลักต้องจัดเวลาพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง รวมไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมงต่อวัน
  2. อาจแบ่งพักเป็นช่วงได้ แต่แต่ละช่วงไม่น้อยกว่า 20 นาทีและเมื่อรวมต้องถึงเกณฑ์
  3. ถ้าให้ทำ OT ต่อจากเวลาปกติไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง ต้องมีเวลาพักก่อนเริ่ม OT ไม่น้อยกว่า 20 นาที เว้นแต่งานต่อเนื่อง/เร่งด่วนตามกฎหมายและลูกจ้างยินยอม
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. พัก 30+30 นาที
  2. call center ที่ถูกเรียกระหว่างพัก
  3. OT ต่อทันทีหลังเลิกกะ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

ออกตารางพักจริง ไม่ใช่มีแต่ในเอกสาร; เก็บหลักฐานกรณีลักษณะงานจำเป็น; ระวังพนักงานถูกเรียกทำงานระหว่าง “พัก” เป็นประจำ

  1. ออกตารางพักจริง ไม่ใช่มีแต่ในเอกสาร
  2. เก็บหลักฐานกรณีลักษณะงานจำเป็น
  3. ระวังพนักงานถูกเรียกทำงานระหว่าง “พัก” เป็นประจำ
  4. กระทบยอดตารางงาน เวลาจริง รายการอนุมัติ และผล Payroll ในรอบเดียวกัน
  5. แยกรหัสค่าจ้าง ค่าทำงานวันหยุด และ OT เพื่อไม่ให้ฐานหรืออัตราปะปนกัน

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. สัญญาจ้างและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน
  2. ตารางงาน เวลาลงงาน และรายการอนุมัติ
  3. โครงสร้างค่าจ้าง payroll code และสลิปเงินเดือน
  4. ผลคำนวณพร้อมเวอร์ชันอัตราที่ใช้
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

สิทธิพักไม่ควรถูกแปลงเป็นเวลาที่ต้องพร้อมทำงานตลอดโดยไม่มีการพิจารณาว่าแท้จริงยังทำงานอยู่หรือไม่

  1. สิทธิพักไม่ควรถูกแปลงเป็นเวลาที่ต้องพร้อมทำงานตลอดโดยไม่มีการพิจารณาว่าแท้จริงยังทำงานอยู่หรือไม่
  2. เก็บตารางงาน เวลาจริง สลิป และหลักฐานการสั่งหรือรับรู้การทำงานไว้ในช่วงเวลาเดียวกัน
  3. ขอรายละเอียดฐานหาร จำนวนชั่วโมง อัตราคูณ และยอดที่จ่ายเพิ่มเป็นลายลักษณ์อักษร

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “เวลาพัก” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง หลักต้องจัดพักหลังทำงานติดต่อกันไม่เกิน 5 ชั่วโมง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง รวมพักไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง/วัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง การแบ่งพักช่วงละไม่น้อยกว่า 20 นาทีตามเงื่อนไข เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง พักก่อน OT เมื่อทำ OT ต่อจากงานปกติถึงเกณฑ์ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 27 และกฎ/ข้อยกเว้นที่เกี่ยวข้อง
  2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง