HR-LAB · KNOWLEDGE

การหักเงินตามคำสั่งบังคับคดี

ให้ HR รู้วิธีตอบสนองต่อหมาย/คำสั่งอายัดโดยไม่หักเองจากตารางทั่วไป และให้พนักงานเข้าใจสิทธิเงินที่ได้รับความคุ้มครอง

เริ่มอ่านบทความ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569
KNOWLEDGEความรู้
UPDATED14 ส.ค. 69
SLIDESพร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง

ให้ HR รู้วิธีตอบสนองต่อหมาย/คำสั่งอายัดโดยไม่หักเองจากตารางทั่วไป และให้พนักงานเข้าใจสิทธิเงินที่ได้รับความคุ้มครอง

มุมบริษัทและฝ่าย HRเปลี่ยนหลักกฎหมายเป็นขั้นตอน ผู้รับผิดชอบ เอกสาร และจุดตรวจมุมลูกจ้างเห็นเงื่อนไขสิทธิ หลักฐานที่ต้องเก็บ และช่องทางทักท้วง
01

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและประกาศ/คู่มือกรมบังคับคดี; คำสั่งจริงที่นายจ้างได้รับ

  1. ขั้นตอนเมื่อนายจ้างได้รับคำสั่ง
  2. ประเภทเงิน เช่น เงินเดือน โบนัส OT ค่าชดเชย
  3. ส่วนที่กฎหมายคุ้มครอง/เพดานอายัด
  4. กรณีคำสั่งหรือหนี้บางประเภทมีหลักต่างกัน
  5. การนำส่งและการแจ้งเปลี่ยนงาน/พ้นสภาพ

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. หักเมื่อได้รับคำสั่งอายัด/บังคับคดีที่ชอบและตรวจตัวบุคคล ยอดหนี้ ผู้ออกคำสั่ง วันที่รับ และบัญชีนำส่ง
  2. เงินเดือนและรายได้บางส่วนได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายบังคับคดี จึงห้ามหักเต็มยอดโดยไม่คำนวณส่วนคุ้มครอง
  3. หลายคำสั่งต้องจัดลำดับตามกฎหมาย/คำสั่ง ไม่แบ่งเองกับเจ้าหนี้
  4. เก็บสำเนาคำสั่ง ตารางหัก ใบนำส่ง และหนังสือแจ้งเมื่อสิ้นสุดการจ้าง
02

มุมบริษัทและฝ่าย HR: จากหลักกฎหมายสู่การปฏิบัติ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

actual writ/order เป็น source of truth; ห้ามหักก่อนมีฐานตามกฎหมาย; เก็บหลักฐานนำส่งและตอบหนังสือภายใน deadline

  1. actual writ/order เป็น source of truth
  2. ห้ามหักก่อนมีฐานตามกฎหมาย
  3. เก็บหลักฐานนำส่งและตอบหนังสือภายใน deadline
  4. เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
  5. กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
  2. ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
  3. แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
  4. หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
  5. ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล
03

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

สามารถตรวจจำนวนที่ถูกอายัดและช่องทางขอลด/คัดค้านตามกฎหมายเมื่อเข้าเงื่อนไข

  1. สามารถตรวจจำนวนที่ถูกอายัดและช่องทางขอลด/คัดค้านตามกฎหมายเมื่อเข้าเงื่อนไข
  2. ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
  3. แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การหักเงินตามคำสั่งบังคับคดี” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ขั้นตอนเมื่อนายจ้างได้รับคำสั่ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง ประเภทเงิน เช่น เงินเดือน โบนัส OT ค่าชดเชย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง ส่วนที่กฎหมายคุ้มครอง/เพดานอายัด เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง กรณีคำสั่งหรือหนี้บางประเภทมีหลักต่างกัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
04

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ

FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การหักเงินตามคำสั่งบังคับคดีบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerPayroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionหักเมื่อได้รับคำสั่งอายัด/บังคับคดีที่ชอบและตรวจตัวบุคคล ยอดหนี้ ผู้ออกคำสั่ง วันที่รับ และบัญชีนำส่ง; เงินเดือนและรายได้บางส่วนได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายบังคับคดี จึงห้ามหักเต็มยอดโดยไม่คำนวณส่วนคุ้มครอง; actual writ/order เป็น source of truthบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineหักเมื่อได้รับคำสั่งอายัด/บังคับคดีที่ชอบและตรวจตัวบุคคล ยอดหนี้ ผู้ออกคำสั่ง วันที่รับ และบัญชีนำส่ง; เงินเดือนและรายได้บางส่วนได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายบังคับคดี จึงห้ามหักเต็มยอดโดยไม่คำนวณส่วนคุ้มครอง; ประเภทเงิน เช่น เงินเดือน โบนัส OT ค่าชดเชย; เก็บหลักฐานนำส่งและตอบหนังสือภายใน deadlineวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การหักเงินตามคำสั่งบังคับคดีdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceตัวเลขยกเว้น/เปอร์เซ็นต์อาจแก้ไข และกรณีค่าอุปการะเลี้ยงดูหรือคำสั่งเฉพาะอาจต่างจากหนี้ทั่วไปแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
05

ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง

  1. บริษัทได้รับหมายอายัดที่ระบุลูกจ้างและยอดหนี้: ตรวจผู้ออกคำสั่ง วันที่รับ และส่วนเงินที่กฎหมายคุ้มครองก่อนหัก
  2. มีหมายอายัดหลายฉบับ: จัดลำดับและส่งเงินตามคำสั่ง ไม่ตกลงแบ่งยอดเองกับเจ้าหนี้

ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด

  1. ตัวอย่าง 1 — เงินเดือน 35,000 บาท: ตามตัวอย่างปัจจุบันของกรมบังคับคดี ต้องคงเหลือไม่น้อยกว่า 20,000 บาท จึงอายัดได้ไม่เกิน 15,000 บาท แม้เจ้าหนี้ขอ 20,000 บาท
  2. ตัวอย่าง 2 — เงินเดือน 15,000 บาทอยู่ต่ำกว่าส่วนคุ้มครอง 20,000 บาทในคู่มือปัจจุบัน จึงไม่อายัดเงินเดือนรายการนี้; โบนัส OT และเงินออกจากงานต้องตรวจเพดานเฉพาะแยกต่างหาก
วิธีตรวจ

เริ่มจากข้อเท็จจริง → ระบุฐานกฎหมายและวันที่มีผล → ตรวจผู้ได้รับสิทธิ/ข้อยกเว้น → คำนวณหรือเดินตาม workflow → เก็บหลักฐานและทบทวนผล

อย่าทำ

อย่าเริ่มจากคำตอบสำเร็จรูป ชื่อตำแหน่ง ชื่อเงิน หรือเอกสารเพียงชิ้นเดียว แล้วตัดองค์ประกอบอื่นออก

06

จุดเสี่ยงและความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

ชื่อไม่ใช่ข้อเท็จจริงชื่อตำแหน่ง รายการเงิน หรือสัญญาไม่ตัดสินสิทธิเอง
ขั้นต่ำไม่ใช่เพดานบริษัทให้สิทธิมากกว่ากฎหมายได้ แต่ห้ามต่ำกว่า
วันที่มีผลสำคัญเอกสารเก่าอาจถูกต้องในอดีตแต่ใช้กับวันนี้ไม่ได้
ข้อยกเว้นต้องมาก่อนสูตรตรวจว่าอยู่ในบังคับก่อนคำนวณหรือสรุป

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ทักท้วงยอดหรือสถานะสมาชิกกับ Payroll/เจ้าของกองทุนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอรายงานนำส่ง/ใบเสร็จ/statement รายบุคคล
  2. ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: SSO สำหรับประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน, ก.ล.ต./ผู้จัดการกองทุนสำหรับ PVD, กรมสรรพากรสำหรับภาษี, กรมบังคับคดีสำหรับอายัด และ กยศ. สำหรับ e-PaySLF
  3. ถ้าข้อพิพาทเกี่ยวกับการหักค่าจ้างหรือสิทธิแรงงานด้วย ให้แยกใช้ช่อง DLPW/พนักงานตรวจแรงงานจากการแก้ข้อมูลกับหน่วยงานกองทุน
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและประกาศ/คู่มือกรมบังคับคดี; คำสั่งจริงที่นายจ้างได้รับ
  2. กรมบังคับคดี — ตัวอย่างการอายัดเงินเดือนและส่วนคุ้มครอง 20,000 บาท
  3. กรมบังคับคดี — คู่มือติดต่อราชการเรื่องการอายัดสิทธิเรียกร้องและเงินเดือน
  4. กรมบังคับคดี — คู่มือติดต่อราชการ: สิทธิเรียกร้องและการอายัดเงินเดือน

บทความที่เกี่ยวข้อง

การจ่ายค่าจ้างและการหักค่าจ้างการจ่ายเงินเมื่อสิ้นสุดการจ้าง