ตารางเวลาทำงานนี้ถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ และชั่วโมงใดต้องจ่ายเป็นค่าล่วงเวลา
นายจ้างประกาศเวลาเริ่มและเลิกงานได้ไม่เกินวันละ 8 ชั่วโมงและสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง งานที่อาจเป็นอันตรายตามกฎกระทรวงไม่เกินวันละ 7 และสัปดาห์ละ 42 ชั่วโมง ถ้าบางวันทำน้อยกว่า 8 ชั่วโมง ตกลงเกลี่ยไปวันอื่นได้ไม่เกินวันละ 9 ชั่วโมง เวลาที่เกินเวลาปกติคือ OT
ข้อมูลปัจจุบันที่ต้องใช้ก่อนอ่านต่อ
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 23 และกฎกระทรวงเกี่ยวกับงานอันตราย/งานเฉพาะ
บทความนี้ครอบคลุม
- เวลาเริ่มและเลิกงาน
- เพดาน 8 และ 48 ชั่วโมง
- งานที่อาจเป็นอันตราย
- การเกลี่ยชั่วโมงในสัปดาห์
- ตารางกะ
- เวลาตามตารางกับเวลาจริง
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- นายจ้างประกาศเวลาเริ่มและสิ้นสุดการทำงาน ไม่เกินวันละ 8 ชั่วโมงและสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง (ม.23)
- งานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัยตามกฎกระทรวง ไม่เกินวันละ 7 และสัปดาห์ละ 42 ชั่วโมง
- วันที่ทำน้อยกว่า 8 ชั่วโมง ตกลงนำชั่วโมงที่เหลือไปรวมวันอื่นได้ ไม่เกินวันละ 9 ชั่วโมงและสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง
- เวลาพักไม่นับเป็นเวลาทำงาน เว้นแต่ตกลงพักเกินวันละ 2 ชั่วโมง ส่วนที่เกินนับเป็นเวลาทำงานปกติ
- เวลาที่ทำเกินเวลาทำงานปกติเป็นการทำงานล่วงเวลา ต้องได้รับความยินยอมและจ่ายค่าล่วงเวลา
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01นายจ้างประกาศเวลาเริ่มและเลิกงานไว้ชัดเจนหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่กำหนดหรือตกลงชั่วโมงทำงานให้ชัดก่อน ไม่เกินวันละ 8 ชั่วโมง
- 02เป็นงานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพตามกฎกระทรวงหรือไม่ใช่ใช้เพดาน 7 ชั่วโมง/วัน และ 42 ชั่วโมง/สัปดาห์ไม่ใช่ไปข้อถัดไป
- 03เวลาปกติไม่เกิน 8 ชม./วัน (หรือ 9 ชม. เมื่อตกลงเกลี่ย) และไม่เกิน 48 ชม./สัปดาห์หรือไม่ใช่ตารางถูกต้อง เวลาที่เกินจากนี้คือ OTไม่ใช่ปรับตาราง ส่วนที่เกินต้องได้รับความยินยอมและจ่าย OT
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ตารางงานที่เขียนไว้ต้องตรงกับเวลาที่ทำจริง ระบบลงเวลาควรแยก “เวลาตามตาราง” กับ “เวลาจริง” เพื่อไม่ให้เกิด OT โดยไม่ตั้งใจหรือจ่ายไม่ครบ
- ประกาศเวลาทำงานและเวลาพักเป็นลายลักษณ์อักษร
- ระบุว่างานใดเข้าข่ายงานที่อาจเป็นอันตรายตามกฎกระทรวง
- ทำข้อตกลงเกลี่ยชั่วโมงเป็นหนังสือเมื่อใช้
- ตั้งระบบลงเวลาให้แยกเวลาตามตารางกับเวลาจริง
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- ประกาศหรือข้อบังคับเรื่องวันและเวลาทำงาน
- ตารางกะและประวัติการเปลี่ยนแปลง
- บันทึกเวลาเข้า–ออกจริง
- ข้อตกลงเกลี่ยชั่วโมงในสัปดาห์
- รายการงานที่เข้าข่ายงานอันตราย
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
อยู่ที่ทำงานเกิน 8 ชั่วโมงไม่ได้แปลว่ามี OT เสมอ ต้องดูเวลาปกติที่ประกาศ เวลาพัก และการสั่งหรือยินยอมให้ทำ เก็บตารางงานและบันทึกเวลาของตัวเองไว้
- ขอดูประกาศเวลาทำงานและเวลาพักที่ใช้จริง
- บันทึกเวลาเข้าออกและคำสั่งให้ทำงานต่อของตัวเอง
- ตรวจว่าเวลาที่เกินได้รับการอนุมัติและจ่ายเป็น OT
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ขอสรุปเวลาและการคำนวณค่าจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร: วัน เวลา ประเภทวัน ฐานค่าจ้าง ตัวคูณ และยอดที่เห็นต่าง
- ถ้ายังไม่แก้ไข ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน แล้วติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service
- เงินตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานยื่นพนักงานตรวจแรงงานได้ ส่วนข้อพิพาทสัญญาหรือเลิกจ้างไม่เป็นธรรมใช้ศาลแรงงาน
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- ก่อนเริ่มงานประกาศเวลาเริ่ม เลิก และเวลาพักในข้อบังคับหรือตารางงาน
- ทุกวันบันทึกเวลาจริงแยกจากเวลาตามตาราง
- ทุกสัปดาห์ตรวจชั่วโมงปกติรวมไม่เกิน 48 (หรือ 42 สำหรับงานอันตราย)
- ปิดงวดเงินเดือนเวลาที่เกินและได้รับอนุมัติ → คำนวณเป็น OT
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ทำงานหกวัน ยืดเวลาเลิกงาน
จันทร์–เสาร์ 08:00–17:00 พัก 1 ชั่วโมง ต่อมาหัวหน้าให้เลิก 18:00 ทุกวันโดยไม่เปลี่ยนประกาศเวลาทำงาน
- เวลาปกติต่อวัน8 ชม.
- เวลาปกติต่อสัปดาห์ = 6 × 848 ชม.
- เวลาที่เพิ่ม = 1 ชม. × 6 วัน6 ชม.
เกลี่ยชั่วโมงจากวันเสาร์
บริษัทให้วันเสาร์ทำงาน 4 ชั่วโมง แล้วตกลงกับพนักงานนำ 4 ชั่วโมงที่เหลือไปเพิ่มวันจันทร์–พฤหัสบดีวันละ 1 ชั่วโมง
- จันทร์–พฤหัสบดี9 ชม./วัน
- ศุกร์ และ เสาร์8 + 4 ชม.
- รวม = 9 × 4 + 8 + 448 ชม.
ถ้าเป็นงานที่อาจเป็นอันตรายตามกฎกระทรวง ใช้การเกลี่ยแบบนี้ไม่ได้
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1งานทั่วไป เวลาทำงานปกติต่อสัปดาห์ไม่เกินเท่าไร
เฉลย B · มาตรา 23 กำหนดไม่เกินวันละ 8 และสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง
2งานที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพตามกฎกระทรวง ทำได้วันละไม่เกิน
เฉลย B · งานอันตรายไม่เกินวันละ 7 และสัปดาห์ละ 42 ชั่วโมง
3ตกลงให้พักวันละ 3 ชั่วโมง ส่วนใดนับเป็นเวลาทำงาน
เฉลย B · เวลาพักที่ตกลงเกินวันละ 2 ชั่วโมง ส่วนเกินนับเป็นเวลาทำงานปกติ
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ วันและเวลาทำงาน | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Operations ร่วมกับ Payroll และหัวหน้างานผู้อนุมัติเวลา/ค่าตอบแทน | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | เวลาทำงานปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และรวมไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์; งานอันตรายตามกฎมีเพดานต่ำกว่า; OT เริ่มเมื่อทำงานเกินเวลาทำงานปกติที่กำหนดหรือตกลง ไม่มีกฎว่าต้องครบ 8 ชั่วโมงก่อนทุกกรณี; ต้องกำหนดตารางงานและข้อบังคับให้ชัด | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | สัญญาจ้างและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน; ตารางงาน เวลาลงงาน และรายการอนุมัติ; โครงสร้างค่าจ้าง payroll code และสลิปเงินเดือน | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | เวลาทำงานปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และรวมไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์; OT เริ่มเมื่อทำงานเกินเวลาทำงานปกติที่กำหนดหรือตกลง ไม่มีกฎว่าต้องครบ 8 ชั่วโมงก่อนทุกกรณี; ชั่วโมงปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชม./วัน และรวมไม่เกิน 48 ชม./สัปดาห์; งานที่อาจตกลงกระจายชั่วโมง; ชั่วโมงที่เกินปกติเมื่อกฎหมายถือเป็น OT; “อยู่บริษัทเกิน 8 ชั่วโมง” ไม่เท่ากับมี OT เสมอ ต้องดูเวลาทำงานปกติ เวลาพัก การสั่ง/ยินยอม และลักษณะงาน | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ วันและเวลาทำงาน | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | ห้ามสรุปว่า “8 ชั่วโมงทุกอาชีพ”; อย่านับเวลาพักเป็นเวลาทำงานโดยอัตโนมัติ | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- เวลาเริ่ม-เลิก
- ชั่วโมงปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชม./วัน และรวมไม่เกิน 48 ชม./สัปดาห์
- งานที่อาจตกลงกระจายชั่วโมง
- งานอันตรายที่มีเพดานต่ำกว่า
- ชั่วโมงที่เกินปกติเมื่อกฎหมายถือเป็น OT
- General normal working time is no more than eight hours per day and 48 hours per week; hazardous work may have lower limits.
- Overtime begins when work exceeds the defined or agreed normal schedule. There is no universal rule requiring eight completed hours before overtime begins.
- A rest period is not automatically working time, but time actually spent working or remaining under a work instruction must be assessed from the facts.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- เวลาทำงานปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และรวมไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์; งานอันตรายตามกฎมีเพดานต่ำกว่า
- OT เริ่มเมื่อทำงานเกินเวลาทำงานปกติที่กำหนดหรือตกลง ไม่มีกฎว่าต้องครบ 8 ชั่วโมงก่อนทุกกรณี
- เวลาพักไม่เป็นเวลาทำงานโดยอัตโนมัติ แต่ถ้ายังถูกสั่งให้ทำงานหรือพร้อมทำงานจริงต้องดูข้อเท็จจริง
- General normal working time is no more than eight hours per day and 48 hours per week; hazardous work may have lower limits.
- Overtime begins when work exceeds the defined or agreed normal schedule. There is no universal rule requiring eight completed hours before overtime begins.
- A rest period is not automatically working time, but time actually spent working or remaining under a work instruction must be assessed from the facts.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- 6 วัน × 8 ชม.
- ตาราง 5 วัน
- งานอันตราย
- ตารางกะ
- Case 1 — Test a real working days and hours scenario against this rule: General normal working time is no more than eight hours per day and 48 hours per week; hazardous work may have lower limits. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: Overtime begins when work exceeds the defined or agreed normal schedule. There is no universal rule requiring eight completed hours before overtime begins. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
ต้องกำหนดตารางงานและข้อบังคับให้ชัด; schedule ต้องไม่สร้าง OT โดยไม่ตั้งใจ; ระบบลงเวลาต้องแยก scheduled time กับ actual time
- ต้องกำหนดตารางงานและข้อบังคับให้ชัด
- schedule ต้องไม่สร้าง OT โดยไม่ตั้งใจ
- ระบบลงเวลาต้องแยก scheduled time กับ actual time
- กระทบยอดตารางงาน เวลาจริง รายการอนุมัติ และผล Payroll ในรอบเดียวกัน
- แยกรหัสค่าจ้าง ค่าทำงานวันหยุด และ OT เพื่อไม่ให้ฐานหรืออัตราปะปนกัน
- State normal hours clearly in work rules and schedules. Time-attendance records must distinguish scheduled time, rest periods, actual work, and approved overtime.
- Reconcile schedules, actual time, approvals, and payroll in the same cycle
- Keep wage, holiday-work, and overtime codes separate so their bases and rates are not mixed
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- สัญญาจ้างและข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน
- ตารางงาน เวลาลงงาน และรายการอนุมัติ
- โครงสร้างค่าจ้าง payroll code และสลิปเงินเดือน
- ผลคำนวณพร้อมเวอร์ชันอัตราที่ใช้
- ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ
- Employment contract and work rules
- Schedules, time records, and approvals
- Pay structure, payroll codes, and payslips
- Calculation record and the rate version applied
- Calendar, schedule, request, and entitlement balance before and after the event
“อยู่บริษัทเกิน 8 ชั่วโมง” ไม่เท่ากับมี OT เสมอ ต้องดูเวลาทำงานปกติ เวลาพัก การสั่ง/ยินยอม และลักษณะงาน
- “อยู่บริษัทเกิน 8 ชั่วโมง” ไม่เท่ากับมี OT เสมอ ต้องดูเวลาทำงานปกติ เวลาพัก การสั่ง/ยินยอม และลักษณะงาน
- เก็บตารางงาน เวลาจริง สลิป และหลักฐานการสั่งหรือรับรู้การทำงานไว้ในช่วงเวลาเดียวกัน
- ขอรายละเอียดฐานหาร จำนวนชั่วโมง อัตราคูณ และยอดที่จ่ายเพิ่มเป็นลายลักษณ์อักษร
- Being at the workplace for more than eight hours does not automatically establish overtime. Check the agreed normal schedule, rest periods, actual work, and the employer's instruction or consent.
- Keep the schedule, actual time, payslip, and evidence of instruction or knowledge for the same period
- Ask for the divisor, hours, multiplier, and additional amount in writing
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “วันและเวลาทำงาน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง เวลาเริ่ม-เลิก เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ชั่วโมงปกติทั่วไปไม่เกิน 8 ชม./วัน และรวมไม่เกิน 48 ชม./สัปดาห์ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง งานที่อาจตกลงกระจายชั่วโมง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง งานอันตรายที่มีเพดานต่ำกว่า เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Working Days and Hours”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about General normal working time is no more than eight hours per day and 48 hours per week; hazardous work may have lower limits. when the right arose?
- What were the actual facts about Overtime begins when work exceeds the defined or agreed normal schedule. There is no universal rule requiring eight completed hours before overtime begins. when the right arose?
- What were the actual facts about A rest period is not automatically working time, but time actually spent working or remaining under a work instruction must be assessed from the facts. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 23 และกฎกระทรวงเกี่ยวกับงานอันตราย/งานเฉพาะ
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

