HR-LAB · วันหยุดและการลา

การลากิจธุระอันจำเป็น

ลากิจธุระอันจำเป็นได้อย่างน้อยกี่วัน ได้ค่าจ้างกี่วัน อะไรนับเป็น “ธุระจำเป็น” และบริษัทกำหนดขั้นตอนได้แค่ไหน

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
3วันทำงาน/ปีสิทธิลากิจขั้นต่ำม.34
3วันทำงาน/ปีเพดานวันลากิจที่ได้ค่าจ้างม.57/1
จำเป็นต้องทำเองเรื่องที่ต้องทำด้วยตนเองในเวลาทำงาน
2562ฉบับที่ 7ปีที่เพิ่มสิทธิค่าจ้างวันลากิจพ.ร.บ.
KNOWLEDGEวันหยุดและการลา
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

คำขอลากิจนี้เข้าข่ายกิจธุระอันจำเป็นหรือไม่ และต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่

คำตอบสั้น

ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ตามข้อบังคับ ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลากิจไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี ธุระจำเป็นคือเรื่องที่ลูกจ้างต้องไปทำเองและเลี่ยงไม่ได้ในเวลาทำงาน บริษัทกำหนดวิธีขอและเอกสารที่สมเหตุผลได้ และให้มากกว่ากฎหมายได้

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานที่แก้ไขโดยฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562

บทความนี้ครอบคลุม

  • อย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี
  • ค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงาน
  • นิยามธุระจำเป็น
  • วิธีขอและเอกสาร
  • สิทธิที่บริษัทให้เพิ่ม

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ตามข้อบังคับ ไม่น้อยกว่าปีละ 3 วันทำงาน (ม.34)
  2. นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลากิจเท่ากับค่าจ้างวันทำงาน ไม่เกินปีละ 3 วันทำงาน (ม.57/1)
  3. ธุระจำเป็นคือเรื่องที่ต้องทำด้วยตนเองและต้องทำในเวลาทำงาน เช่น ติดต่อราชการที่เปิดเฉพาะเวลาทำงาน
  4. บริษัทกำหนดวิธีขอ เวลาแจ้ง และเอกสารประกอบได้ เท่าที่สมเหตุผลและไม่ทำให้สิทธิขั้นต่ำหายไป
  5. สิทธิที่บริษัทให้เกินกฎหมาย ให้แยกเงื่อนไขส่วนเพิ่มออกจากสิทธิขั้นต่ำ
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นเรื่องที่ลูกจ้างต้องทำด้วยตนเองหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่เข้าข่ายธุระจำเป็น อาจใช้วันลาพักผ่อนหรือลาไม่รับค่าจ้าง
  2. 02ต้องทำในเวลาทำงานและเลื่อนไปทำนอกเวลาไม่ได้หรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่แนะนำให้ทำนอกเวลาหรือใช้วันลาพักผ่อน
  3. 03ปีนี้ใช้วันลากิจที่ได้ค่าจ้างไปแล้วไม่ถึง 3 วันทำงานหรือไม่
    ใช่อนุมัติลากิจและจ่ายค่าจ้าง
    ไม่ใช่อนุมัติตามนโยบาย วันที่เกิน 3 วันไม่ต้องจ่ายค่าจ้างตามกฎหมาย
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

นโยบายควรนิยามธุระจำเป็นด้วยตัวอย่างที่ชัด กำหนดเอกสารเท่าที่จำเป็น และระบุว่าสามวันแรกที่ได้ค่าจ้างคือสิทธิขั้นต่ำ ส่วนวันที่เกินเป็นสิทธิตามนโยบาย

  1. นิยามธุระจำเป็นพร้อมตัวอย่างในข้อบังคับ
  2. ตั้งยอดลากิจที่ได้ค่าจ้าง 3 วันทำงานต่อปีในระบบ
  3. ขอเอกสารเท่าที่จำเป็น ไม่เกินเหตุ
  4. แยกวันลากิจตามนโยบายส่วนเพิ่มออกจากสิทธิขั้นต่ำ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ข้อบังคับเรื่องการลากิจ
  • คำขอลาและการอนุมัติ
  • หลักฐานประกอบเท่าที่จำเป็น
  • ยอดวันลากิจที่ได้ค่าจ้างของปี
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

ลากิจไม่ได้หมายถึงทุกเหตุผลส่วนตัว แต่บริษัทก็นิยามจนสิทธิหายไปไม่ได้ ขอให้ล่วงหน้าเมื่อทำได้ และเก็บหลักฐานของธุระนั้นไว้

  1. ยื่นคำขอล่วงหน้าตามข้อบังคับเมื่อทำได้
  2. เก็บหลักฐานของธุระนั้น เช่น ใบนัดหรือเอกสารราชการ
  3. ตรวจยอดลากิจที่ได้ค่าจ้างของปี

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
  3. ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ต้นปีเปิดยอดลากิจที่ได้ค่าจ้าง 3 วันทำงานในระบบ
  2. ก่อนลาลูกจ้างยื่นคำขอตามเวลาที่ข้อบังคับกำหนด เว้นแต่เหตุฉุกเฉิน
  3. เมื่ออนุมัติบันทึกเหตุและหลักฐานเท่าที่จำเป็น
  4. ปิดงวดจ่ายค่าจ้างวันลากิจภายในเพดาน 3 วันทำงาน
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ติดต่อราชการที่เปิดเฉพาะเวลาทำงาน

พนักงานต้องไปทำบัตรประชาชนใหม่ที่สำนักงานเขตซึ่งเปิดเฉพาะวันทำงาน ยื่นคำขอล่วงหน้า 3 วัน ปีนี้ยังไม่เคยลากิจ

  1. ต้องทำด้วยตนเองใช่
  2. ต้องทำในเวลาทำงานใช่
  3. วันลากิจที่ได้ค่าจ้างคงเหลือ3 วัน
อนุมัติลากิจ 1 วันและจ่ายค่าจ้าง คงเหลือวันลากิจที่ได้ค่าจ้าง 2 วัน
02

ลากิจวันที่ 4 ของปี

ค่าจ้างวันละ 450 บาท พนักงานใช้ลากิจที่ได้ค่าจ้างครบ 3 วันแล้ว และขอลากิจอีก 1 วันเพื่อดูแลเหตุฉุกเฉินในครอบครัว

  1. วันลากิจที่ได้ค่าจ้างตามกฎหมายใช้ครบแล้ว
  2. ลาได้ตามข้อบังคับหรือไม่ตามนโยบาย
  3. ค่าจ้างวันที่ 40 หรือตามนโยบาย
อนุมัติได้ตามนโยบาย แต่กฎหมายไม่บังคับจ่ายค่าจ้างวันที่ 4 (450 บาท) เว้นแต่บริษัทให้มากกว่า
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดลากิจได้ทุกเหตุผล
ที่ถูกต้องต้องเป็นธุระที่ต้องทำเองและต้องทำในเวลาทำงาน
เข้าใจผิดลากิจไม่ได้ค่าจ้าง
ที่ถูกต้องตั้งแต่ปี 2562 นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
เข้าใจผิดบริษัทกำหนดให้ลากิจได้น้อยกว่า 3 วันได้
ที่ถูกต้องข้อบังคับต้องให้สิทธิไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นขั้นต่ำต่อปีคือ

2นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างวันลากิจไม่เกินกี่วันต่อปี

3ข้อใดเข้าข่ายธุระจำเป็นมากที่สุด

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลากิจธุระอันจำเป็นบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payrollผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionสิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี; คำว่า ‘จำเป็น’ ต้องดูเหตุจริงและขั้นตอนแจ้ง/ขอของบริษัท ไม่ใช่ลากิจทั่วไปทุกเหตุ; กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผลบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineสิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี; สิทธิที่บริษัทให้มากกว่า 3 วันต้องแยกส่วน statutory minimum กับ company benefit ให้ชัด; สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมายวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลากิจธุระอันจำเป็นdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceอย่าคัด policy ของบริษัทหนึ่งเป็นนิยามกฎหมายทั่วไปแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมาย
  2. ขั้นตอนการขอ/แจ้ง
  3. บริษัทให้มากกว่าได้

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
  2. คำว่า ‘จำเป็น’ ต้องดูเหตุจริงและขั้นตอนแจ้ง/ขอของบริษัท ไม่ใช่ลากิจทั่วไปทุกเหตุ
  3. สิทธิที่บริษัทให้มากกว่า 3 วันต้องแยกส่วน statutory minimum กับ company benefit ให้ชัด
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. ติดต่อราชการที่ทำเฉพาะเวลางาน
  2. เหตุครอบครัวเร่งด่วน
  3. ธุระทั่วไปที่เลื่อนได้
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผล; ระบุให้ชัดว่าสิทธิบริษัทส่วนเพิ่มกับสิทธิขั้นต่ำต่างกัน

  1. กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผล
  2. ระบุให้ชัดว่าสิทธิบริษัทส่วนเพิ่มกับสิทธิขั้นต่ำต่างกัน
  3. แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
  4. ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
  2. คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
  3. เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
  4. ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

ไม่ใช่ “ลากิจทุกเหตุผล” จะต้องได้รับอนุมัติในฐานะกิจธุระอันจำเป็น; แต่บริษัทก็ไม่ควรนิยามจนทำให้สิทธิตามกฎหมายหายไป

  1. ไม่ใช่ “ลากิจทุกเหตุผล” จะต้องได้รับอนุมัติในฐานะกิจธุระอันจำเป็น
  2. แต่บริษัทก็ไม่ควรนิยามจนทำให้สิทธิตามกฎหมายหายไป
  3. ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
  4. เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลากิจธุระอันจำเป็น” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง ขั้นตอนการขอ/แจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง บริษัทให้มากกว่าได้ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานที่แก้ไขโดยฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562
  2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง