ลูกจ้างป่วยกี่วันก็ลาได้หรือไม่ ต้องจ่ายค่าจ้างเท่าไร และขอเอกสารอะไรได้บ้าง
ลูกจ้างลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี ถ้าลาตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือสถานพยาบาลของรัฐได้ ถ้าแสดงไม่ได้ให้ชี้แจง และวันที่ลาเพราะบาดเจ็บจากงานหรือลาคลอดไม่นับเป็นวันลาป่วย
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาป่วยและค่าจ้างระหว่างลา
บทความนี้ครอบคลุม
- ลาได้เท่าที่ป่วยจริง
- ค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
- ใบรับรองแพทย์เมื่อลา 3 วันขึ้นไป
- การแจ้งลาตามข้อบังคับ
- แยกจากบาดเจ็บจากงานและลาคลอด
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง (ม.32)
- ลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือสถานพยาบาลของรัฐ
- ถ้าลูกจ้างแสดงใบรับรองแพทย์ไม่ได้ ให้ชี้แจงให้นายจ้างทราบ
- นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยเท่ากับค่าจ้างวันทำงาน ไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี (ม.57)
- วันที่ลูกจ้างทำงานไม่ได้เพราะประสบอันตรายจากการทำงาน หรือวันลาคลอด ไม่นับเป็นวันลาป่วย
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01เป็นการเจ็บป่วยจากการทำงานหรือลาคลอดหรือไม่ใช่ไม่นับเป็นวันลาป่วย ใช้สิทธิเงินทดแทนหรือลาคลอดแทนไม่ใช่ไปข้อถัดไป
- 02ลาตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไปหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่ต้องขอใบรับรองแพทย์ตามกฎหมาย แจ้งลาตามข้อบังคับก็พอ
- 03มีใบรับรองแพทย์ หรือมีคำชี้แจงที่รับฟังได้หรือไม่ใช่อนุมัติลาป่วย และจ่ายค่าจ้างภายในเพดาน 30 วันทำงานไม่ใช่ขอคำชี้แจงและตรวจข้อเท็จจริง ไม่ปฏิเสธสิทธิอัตโนมัติ
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

นโยบายตรวจการลาป่วยได้ แต่ต้องไม่ตัดสิทธิขั้นต่ำ เช่น บังคับใบรับรองแพทย์ตั้งแต่วันแรกแล้วไม่จ่ายค่าจ้าง ตรวจการใช้สิทธิไม่สุจริตด้วยข้อเท็จจริง และแยกวันลาป่วยออกจากวันบาดเจ็บจากงาน
- เขียนช่องทางและเวลาแจ้งลาป่วยในข้อบังคับให้ชัด
- ตั้งระบบนับวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างแยกจากวันลาทั้งหมด
- แยกรหัสวันบาดเจ็บจากงานออกจากลาป่วย
- เก็บข้อมูลสุขภาพเท่าที่จำเป็นและจำกัดผู้เข้าถึง
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- ข้อบังคับเรื่องการลาป่วย
- บันทึกการแจ้งลาและการอนุมัติ
- ใบรับรองแพทย์หรือคำชี้แจง
- ยอดวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างของปี
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
การไม่มีใบรับรองแพทย์ไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ แต่ต้องแจ้งลาตามช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด และชี้แจงเมื่อแสดงใบรับรองแพทย์ไม่ได้
- แจ้งลาตามช่องทางที่บริษัทกำหนดโดยเร็ว
- ขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงาน
- ตรวจยอดวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างของปี
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
- ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
- ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- วันแรกที่ป่วยลูกจ้างแจ้งลาตามช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด
- ลาครบ 3 วันทำงานนายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้ หรือรับคำชี้แจง
- ปิดงวดจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยและนับยอดสะสมของปี
- ครบ 30 วันทำงานแจ้งลูกจ้างล่วงหน้าว่าวันต่อไปเป็นลาไม่รับค่าจ้าง
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ป่วย 2 วันไม่มีใบรับรองแพทย์
พนักงานป่วยวันอังคาร–พุธ แจ้งหัวหน้าทางช่องทางที่กำหนดเช้าวันอังคาร ไม่มีใบรับรองแพทย์
- จำนวนวันลา2 วันทำงาน
- ต้องมีใบรับรองแพทย์ตามกฎหมายหรือไม่ไม่ต้อง
- ค่าจ้างวันลาป่วยจ่าย 2 วัน
ป่วยยาวเกิน 30 วันทำงานในปีเดียว
พนักงานรายเดือนเงินเดือน 30,000 บาท ป่วยต่อเนื่องรวม 42 วันทำงานในปีนี้ มีใบรับรองแพทย์ครบ
- วันลาป่วยทั้งหมด42 วัน
- วันที่ได้ค่าจ้างตามกฎหมาย30 วัน
- วันลาที่เกินเพดานค่าจ้าง12 วัน
- หักเงินเดือนส่วนที่ไม่จ่าย = 12 × (30,000 ÷ 30)12,000
ตรวจสิทธิเงินทดแทนการขาดรายได้จากประกันสังคมสำหรับช่วงที่ไม่ได้รับค่าจ้าง
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1ป่วย 2 วันทำงาน นายจ้างบังคับใบรับรองแพทย์ตามกฎหมายได้หรือไม่
เฉลย B · มาตรา 32 ให้ขอใบรับรองแพทย์ได้เมื่อลาตั้งแต่ 3 วันทำงาน
2นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยไม่เกินกี่วันต่อปี
เฉลย B · มาตรา 57 กำหนดไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
3วันที่หยุดเพราะบาดเจ็บจากการทำงาน นับเป็นวันลาป่วยหรือไม่
เฉลย B · วันประสบอันตรายจากการทำงานไม่นับเป็นวันลาป่วย
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลาป่วย | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payroll | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา; เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; ถ้าแสดงไม่ได้ ลูกจ้างต้องชี้แจงเหตุ; นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำ | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา; เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี; การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป; วันหยุดที่คั่นช่วงป่วยกับการนับสิทธิให้ตรวจตามตัวบท; อย่าเขียน “ลาป่วยได้ 30 วัน” เพราะ 30 วันคือเพดานค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานสิทธิลา | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลาป่วย | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | อย่าเขียน “ลาป่วยได้ 30 วัน” เพราะ 30 วันคือเพดานค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานสิทธิลา | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- ลาได้เท่าที่ป่วยจริง
- จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี
- การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป
- หากแสดงไม่ได้ต้องชี้แจง
- วันหยุดที่คั่นช่วงป่วยกับการนับสิทธิให้ตรวจตามตัวบท
- An employee may take sick leave for the period of actual illness; 30 working days per year is the employer-paid ceiling, not a ceiling on sick leave itself.
- For sickness of three working days or more, the employer may request a medical certificate; if it cannot be produced, the employee must explain why.
- Company notification procedures may apply only where they remain reasonable and do not remove the statutory minimum.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา
- เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; ถ้าแสดงไม่ได้ ลูกจ้างต้องชี้แจงเหตุ
- เงื่อนไขบริษัทเรื่องการแจ้งลายังใช้ได้เท่าที่ไม่ตัดสิทธิขั้นต่ำและเหมาะกับภาวะเจ็บป่วยจริง
- An employee may take sick leave for the period of actual illness; 30 working days per year is the employer-paid ceiling, not a ceiling on sick leave itself.
- For sickness of three working days or more, the employer may request a medical certificate; if it cannot be produced, the employee must explain why.
- Company notification procedures may apply only where they remain reasonable and do not remove the statutory minimum.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ป่วย 2 วันไม่มีใบรับรองแพทย์: ตรวจการแจ้งลาและข้อเท็จจริง ไม่ปฏิเสธสิทธิอัตโนมัติ
- ป่วยต่อเนื่องเกิน 30 วันทำงานในปีเดียว: สิทธิลาเท่าที่ป่วยจริงยังต้องแยกจากเพดานค่าจ้าง 30 วัน
- Case 1 — Test a real sick leave scenario against this rule: An employee may take sick leave for the period of actual illness; 30 working days per year is the employer-paid ceiling, not a ceiling on sick leave itself. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: For sickness of three working days or more, the employer may request a medical certificate; if it cannot be produced, the employee must explain why. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำ; ตรวจ abuse ด้วยข้อเท็จจริง/หลักฐานโดยไม่สร้างเงื่อนไขที่ขัดกฎหมาย
- นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำ
- ตรวจ abuse ด้วยข้อเท็จจริง/หลักฐานโดยไม่สร้างเงื่อนไขที่ขัดกฎหมาย
- แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
- ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้
- Turn the rules for sick leave into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Separate statutory minimum rights from additional company leave or holidays
- Record the request, event, approval, and remaining balance with an audit trail
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
- คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
- เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
- ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
- ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ
- Published holiday calendar and work schedule
- Leave request or notice and proof of submission
- Entitlement-specific evidence such as a medical certificate
- Accrued balance, approval, and payroll result
- Calendar, schedule, request, and entitlement balance before and after the event
การไม่มีใบรับรองแพทย์ในทุกกรณีไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ; ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนแจ้งลาของบริษัทด้วย
- การไม่มีใบรับรองแพทย์ในทุกกรณีไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ
- ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนแจ้งลาของบริษัทด้วย
- ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
- เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for sick leave before accepting or challenging the outcome.
- Check whether the leave date is a working day or holiday and which part is paid
- Keep proof that leave was notified through the required channel and on time
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลาป่วย” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ลาได้เท่าที่ป่วยจริง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง หากแสดงไม่ได้ต้องชี้แจง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Sick Leave”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about An employee may take sick leave for the period of actual illness; 30 working days per year is the employer-paid ceiling, not a ceiling on sick leave itself. when the right arose?
- What were the actual facts about For sickness of three working days or more, the employer may request a medical certificate; if it cannot be produced, the employee must explain why. when the right arose?
- What were the actual facts about Company notification procedures may apply only where they remain reasonable and do not remove the statutory minimum. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาป่วยและค่าจ้างระหว่างลา
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

