คำขอลากิจนี้เข้าข่ายกิจธุระอันจำเป็นหรือไม่ และต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่
ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ตามข้อบังคับ ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลากิจไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี ธุระจำเป็นคือเรื่องที่ลูกจ้างต้องไปทำเองและเลี่ยงไม่ได้ในเวลาทำงาน บริษัทกำหนดวิธีขอและเอกสารที่สมเหตุผลได้ และให้มากกว่ากฎหมายได้
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานที่แก้ไขโดยฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562
บทความนี้ครอบคลุม
- อย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี
- ค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงาน
- นิยามธุระจำเป็น
- วิธีขอและเอกสาร
- สิทธิที่บริษัทให้เพิ่ม
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ตามข้อบังคับ ไม่น้อยกว่าปีละ 3 วันทำงาน (ม.34)
- นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลากิจเท่ากับค่าจ้างวันทำงาน ไม่เกินปีละ 3 วันทำงาน (ม.57/1)
- ธุระจำเป็นคือเรื่องที่ต้องทำด้วยตนเองและต้องทำในเวลาทำงาน เช่น ติดต่อราชการที่เปิดเฉพาะเวลาทำงาน
- บริษัทกำหนดวิธีขอ เวลาแจ้ง และเอกสารประกอบได้ เท่าที่สมเหตุผลและไม่ทำให้สิทธิขั้นต่ำหายไป
- สิทธิที่บริษัทให้เกินกฎหมาย ให้แยกเงื่อนไขส่วนเพิ่มออกจากสิทธิขั้นต่ำ
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01เป็นเรื่องที่ลูกจ้างต้องทำด้วยตนเองหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่เข้าข่ายธุระจำเป็น อาจใช้วันลาพักผ่อนหรือลาไม่รับค่าจ้าง
- 02ต้องทำในเวลาทำงานและเลื่อนไปทำนอกเวลาไม่ได้หรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่แนะนำให้ทำนอกเวลาหรือใช้วันลาพักผ่อน
- 03ปีนี้ใช้วันลากิจที่ได้ค่าจ้างไปแล้วไม่ถึง 3 วันทำงานหรือไม่ใช่อนุมัติลากิจและจ่ายค่าจ้างไม่ใช่อนุมัติตามนโยบาย วันที่เกิน 3 วันไม่ต้องจ่ายค่าจ้างตามกฎหมาย
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

นโยบายควรนิยามธุระจำเป็นด้วยตัวอย่างที่ชัด กำหนดเอกสารเท่าที่จำเป็น และระบุว่าสามวันแรกที่ได้ค่าจ้างคือสิทธิขั้นต่ำ ส่วนวันที่เกินเป็นสิทธิตามนโยบาย
- นิยามธุระจำเป็นพร้อมตัวอย่างในข้อบังคับ
- ตั้งยอดลากิจที่ได้ค่าจ้าง 3 วันทำงานต่อปีในระบบ
- ขอเอกสารเท่าที่จำเป็น ไม่เกินเหตุ
- แยกวันลากิจตามนโยบายส่วนเพิ่มออกจากสิทธิขั้นต่ำ
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- ข้อบังคับเรื่องการลากิจ
- คำขอลาและการอนุมัติ
- หลักฐานประกอบเท่าที่จำเป็น
- ยอดวันลากิจที่ได้ค่าจ้างของปี
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
ลากิจไม่ได้หมายถึงทุกเหตุผลส่วนตัว แต่บริษัทก็นิยามจนสิทธิหายไปไม่ได้ ขอให้ล่วงหน้าเมื่อทำได้ และเก็บหลักฐานของธุระนั้นไว้
- ยื่นคำขอล่วงหน้าตามข้อบังคับเมื่อทำได้
- เก็บหลักฐานของธุระนั้น เช่น ใบนัดหรือเอกสารราชการ
- ตรวจยอดลากิจที่ได้ค่าจ้างของปี
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
- ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
- ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- ต้นปีเปิดยอดลากิจที่ได้ค่าจ้าง 3 วันทำงานในระบบ
- ก่อนลาลูกจ้างยื่นคำขอตามเวลาที่ข้อบังคับกำหนด เว้นแต่เหตุฉุกเฉิน
- เมื่ออนุมัติบันทึกเหตุและหลักฐานเท่าที่จำเป็น
- ปิดงวดจ่ายค่าจ้างวันลากิจภายในเพดาน 3 วันทำงาน
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
ติดต่อราชการที่เปิดเฉพาะเวลาทำงาน
พนักงานต้องไปทำบัตรประชาชนใหม่ที่สำนักงานเขตซึ่งเปิดเฉพาะวันทำงาน ยื่นคำขอล่วงหน้า 3 วัน ปีนี้ยังไม่เคยลากิจ
- ต้องทำด้วยตนเองใช่
- ต้องทำในเวลาทำงานใช่
- วันลากิจที่ได้ค่าจ้างคงเหลือ3 วัน
ลากิจวันที่ 4 ของปี
ค่าจ้างวันละ 450 บาท พนักงานใช้ลากิจที่ได้ค่าจ้างครบ 3 วันแล้ว และขอลากิจอีก 1 วันเพื่อดูแลเหตุฉุกเฉินในครอบครัว
- วันลากิจที่ได้ค่าจ้างตามกฎหมายใช้ครบแล้ว
- ลาได้ตามข้อบังคับหรือไม่ตามนโยบาย
- ค่าจ้างวันที่ 40 หรือตามนโยบาย
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นขั้นต่ำต่อปีคือ
เฉลย B · มาตรา 34 กำหนดไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี
2นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างวันลากิจไม่เกินกี่วันต่อปี
เฉลย B · มาตรา 57/1 ให้จ่ายไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
3ข้อใดเข้าข่ายธุระจำเป็นมากที่สุด
เฉลย B · ต้องทำด้วยตนเองและต้องทำในเวลาทำงาน
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลากิจธุระอันจำเป็น | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payroll | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี; คำว่า ‘จำเป็น’ ต้องดูเหตุจริงและขั้นตอนแจ้ง/ขอของบริษัท ไม่ใช่ลากิจทั่วไปทุกเหตุ; กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผล | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี; สิทธิที่บริษัทให้มากกว่า 3 วันต้องแยกส่วน statutory minimum กับ company benefit ให้ชัด; สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมาย | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลากิจธุระอันจำเป็น | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | อย่าคัด policy ของบริษัทหนึ่งเป็นนิยามกฎหมายทั่วไป | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมาย
- ขั้นตอนการขอ/แจ้ง
- บริษัทให้มากกว่าได้
- Provide at least three working days of necessary-business leave per year and pay wages for up to three working days per year.
- Whether a matter is necessary depends on the actual reason and the employer's reasonable request or notice process; it is not a category for every personal errand.
- Where company policy provides more than three days, distinguish the statutory minimum from the additional benefit.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงานต่อปี และนายจ้างจ่ายค่าจ้างไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี
- คำว่า ‘จำเป็น’ ต้องดูเหตุจริงและขั้นตอนแจ้ง/ขอของบริษัท ไม่ใช่ลากิจทั่วไปทุกเหตุ
- สิทธิที่บริษัทให้มากกว่า 3 วันต้องแยกส่วน statutory minimum กับ company benefit ให้ชัด
- Provide at least three working days of necessary-business leave per year and pay wages for up to three working days per year.
- Whether a matter is necessary depends on the actual reason and the employer's reasonable request or notice process; it is not a category for every personal errand.
- Where company policy provides more than three days, distinguish the statutory minimum from the additional benefit.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ติดต่อราชการที่ทำเฉพาะเวลางาน
- เหตุครอบครัวเร่งด่วน
- ธุระทั่วไปที่เลื่อนได้
- Case 1 — Test a real necessary business leave scenario against this rule: Provide at least three working days of necessary-business leave per year and pay wages for up to three working days per year. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: Whether a matter is necessary depends on the actual reason and the employer's reasonable request or notice process; it is not a category for every personal errand. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผล; ระบุให้ชัดว่าสิทธิบริษัทส่วนเพิ่มกับสิทธิขั้นต่ำต่างกัน
- กำหนดเอกสารเท่าที่สมเหตุผล
- ระบุให้ชัดว่าสิทธิบริษัทส่วนเพิ่มกับสิทธิขั้นต่ำต่างกัน
- แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
- ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้
- Turn the rules for necessary business leave into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Separate statutory minimum rights from additional company leave or holidays
- Record the request, event, approval, and remaining balance with an audit trail
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
- คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
- เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
- ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
- ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ
- Published holiday calendar and work schedule
- Leave request or notice and proof of submission
- Entitlement-specific evidence such as a medical certificate
- Accrued balance, approval, and payroll result
- Calendar, schedule, request, and entitlement balance before and after the event
ไม่ใช่ “ลากิจทุกเหตุผล” จะต้องได้รับอนุมัติในฐานะกิจธุระอันจำเป็น; แต่บริษัทก็ไม่ควรนิยามจนทำให้สิทธิตามกฎหมายหายไป
- ไม่ใช่ “ลากิจทุกเหตุผล” จะต้องได้รับอนุมัติในฐานะกิจธุระอันจำเป็น
- แต่บริษัทก็ไม่ควรนิยามจนทำให้สิทธิตามกฎหมายหายไป
- ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
- เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for necessary business leave before accepting or challenging the outcome.
- Check whether the leave date is a working day or holiday and which part is paid
- Keep proof that leave was notified through the required channel and on time
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลากิจธุระอันจำเป็น” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง สิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี และสิทธิค่าจ้างตามกฎหมาย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ขั้นตอนการขอ/แจ้ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง บริษัทให้มากกว่าได้ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Necessary Business Leave”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about Provide at least three working days of necessary-business leave per year and pay wages for up to three working days per year. when the right arose?
- What were the actual facts about Whether a matter is necessary depends on the actual reason and the employer's reasonable request or notice process; it is not a category for every personal errand. when the right arose?
- What were the actual facts about Where company policy provides more than three days, distinguish the statutory minimum from the additional benefit. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานที่แก้ไขโดยฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

