HR-LAB · วันหยุดและการลา

การลาเพื่อทำหมัน

ลาเพื่อทำหมันได้กี่วัน ใครเป็นผู้กำหนด ได้ค่าจ้างหรือไม่ และทำไมต้องแยกจากลาป่วย

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
แพทย์กำหนดวันจำนวนวันตามใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งม.33
ได้ค่าจ้างทุกวันที่ลานายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาเพื่อทำหมันม.58
แยกประเภทลาไม่หักจากวันลาป่วย
ทุกคนชายและหญิงสิทธินี้ใช้กับลูกจ้างทุกเพศ
KNOWLEDGEวันหยุดและการลา
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

พนักงานขอลาไปทำหมัน ต้องให้ลากี่วัน จ่ายค่าจ้างหรือไม่ และหักจากโควตาลาป่วยได้หรือไม่

คำตอบสั้น

ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อทำหมัน และลาเพราะเหตุทำหมันตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนดและออกใบรับรอง นายจ้างจ่ายค่าจ้างสำหรับวันลานั้น และต้องบันทึกเป็นการลาเพื่อทำหมัน ไม่หักจากวันลาป่วย

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาเพื่อทำหมันและค่าจ้าง

บทความนี้ครอบคลุม

  • ลาเพื่อทำหมัน
  • ลาพักฟื้นตามแพทย์กำหนด
  • ใบรับรองแพทย์
  • ค่าจ้างวันลา
  • แยกจากลาป่วย

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อทำหมัน และลาเพราะเหตุทำหมันตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนดและออกใบรับรอง (ม.33)
  2. นายจ้างจ่ายค่าจ้างในวันลาเพื่อทำหมันตามที่แพทย์กำหนด (ม.58)
  3. จำนวนวันขึ้นกับใบรับรองแพทย์ ไม่ใช่เพดานที่บริษัทกำหนดเอง
  4. บันทึกเป็นประเภทลาเพื่อทำหมัน ไม่หักโควตาลาป่วยหรือลาพักผ่อน
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นการลาเพื่อทำหมันหรือพักฟื้นจากการทำหมันหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ใช้ประเภทลาอื่นตามเหตุจริง
  2. 02มีใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งระบุวันลาหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ขอใบรับรองที่ระบุวันทำหมันและระยะพักฟื้น
  3. 03วันที่ขอลาอยู่ในระยะที่แพทย์กำหนดหรือไม่
    ใช่อนุมัติลาและจ่ายค่าจ้างเต็มวัน
    ไม่ใช่วันที่เกินใช้ลาประเภทอื่นตามเหตุ
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ตั้งประเภทลาแยกในระบบ อย่าให้ระบบหักโควตาลาป่วยอัตโนมัติ ขอเพียงใบรับรองแพทย์ที่ระบุวันลาและพักฟื้น และจำกัดผู้เข้าถึงข้อมูลสุขภาพนี้

  1. สร้างประเภทลาเพื่อทำหมันแยกในระบบ
  2. กำหนดเอกสาร: ใบรับรองแพทย์ระบุวันลาและพักฟื้น
  3. ตั้งค่าให้จ่ายค่าจ้างเต็มวัน
  4. จำกัดผู้เข้าถึงเอกสารสุขภาพ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่ง
  • คำขอลาและการอนุมัติ
  • บันทึกประเภทลาในระบบ
  • รายงานค่าจ้างวันลา
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

ยื่นใบรับรองแพทย์ที่ระบุวันทำหมันและระยะพักฟื้น และตรวจว่าระบบบันทึกเป็นการลาเพื่อทำหมัน ไม่ใช่ลาป่วย

  1. แจ้งวันนัดล่วงหน้าเมื่อทำได้
  2. ยื่นใบรับรองแพทย์ที่ระบุระยะพักฟื้น
  3. ตรวจว่าไม่ถูกหักวันลาป่วย

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
  3. ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ก่อนวันนัดลูกจ้างแจ้งวันนัดตามช่องทางที่กำหนด
  2. หลังทำหมันยื่นใบรับรองแพทย์ระบุระยะพักฟื้น
  3. บันทึกในระบบใช้ประเภทลาเพื่อทำหมัน ไม่ใช่ลาป่วย
  4. ปิดงวดจ่ายค่าจ้างเต็มวันตามที่แพทย์กำหนด
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ทำหมันชาย พักฟื้น 3 วัน

ลูกจ้างรายวันค่าจ้างวันละ 500 บาท ทำหมันชาย แพทย์ออกใบรับรองให้หยุด 3 วันทำงาน

  1. วันลาตามใบรับรองแพทย์3 วัน
  2. ค่าจ้าง = 3 × 5001,500
  3. หักโควตาลาป่วยไม่หัก
จ่ายค่าจ้าง 1,500 บาท และบันทึกเป็นการลาเพื่อทำหมัน
02

ใบรับรองระบุแค่วันนัด

ลูกจ้างหญิงยื่นใบนัดทำหมัน แต่ไม่ระบุระยะพักฟื้น และขอหยุด 7 วัน

  1. เอกสารระบุวันพักฟื้นไม่ระบุ
  2. สิ่งที่ HR ขอใบรับรองระยะพักฟื้น
อนุมัติวันทำหมัน แล้วขอใบรับรองแพทย์เรื่องระยะพักฟื้นเท่าที่จำเป็น เพื่อกำหนดวันลาที่ได้ค่าจ้างให้ตรง
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดลาทำหมันต้องใช้ลาป่วย
ที่ถูกต้องเป็นสิทธิลาแยกและได้ค่าจ้าง
เข้าใจผิดบริษัทกำหนดเพดานวันลาทำหมันได้
ที่ถูกต้องจำนวนวันเป็นไปตามที่แพทย์กำหนดและรับรอง
เข้าใจผิดสิทธินี้มีเฉพาะผู้หญิง
ที่ถูกต้องลูกจ้างทุกเพศใช้สิทธิได้
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1จำนวนวันลาเพื่อทำหมันกำหนดจากอะไร

2วันลาเพื่อทำหมันได้ค่าจ้างหรือไม่

3บันทึกวันลาเพื่อทำหมันอย่างไร

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลาเพื่อทำหมันบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payrollผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionลูกจ้างลาเพื่อทำหมันได้ตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนดและออกใบรับรอง; นายจ้างจ่ายค่าจ้างระหว่างลาตามระยะเวลาที่แพทย์รับรอง; มี leave code แยกบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineกำหนดวันตรวจ อนุมัติ สื่อสาร และแก้ Payroll; ถ้ามีกำหนดตามกฎหมายให้ใช้กำหนดนั้นก่อน SLA ภายในวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลาเพื่อทำหมันdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceใช้ถ้อยคำคุณสมบัติผู้รับรองตามกฎหมายล่าสุด ไม่เขียน “แพทย์อะไรก็ได้”แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. สิทธิลาเพื่อทำหมันและพักฟื้นตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนด/ออกใบรับรองตามตัวบท
  2. สิทธิค่าจ้างในช่วงลา

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. ลูกจ้างลาเพื่อทำหมันได้ตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนดและออกใบรับรอง
  2. นายจ้างจ่ายค่าจ้างระหว่างลาตามระยะเวลาที่แพทย์รับรอง
  3. ข้อมูลสุขภาพควรถูกขอและเก็บเท่าที่จำเป็นต่อการตรวจสิทธิ
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. แพทย์กำหนดวันลาและระยะพักฟื้นเพื่อทำหมัน: ใช้ระยะที่แพทย์รับรองและแยกจากลาป่วย
  2. เอกสารระบุเพียงวันนัดแต่ไม่ระบุพักฟื้น: HR ขอข้อมูลเท่าที่จำเป็น ไม่ให้พนักงานเปิดเผยข้อมูลเกินเหตุ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

มี leave code แยก; อย่าหักโควตาลาป่วยโดยอัตโนมัติ

  1. มี leave code แยก
  2. อย่าหักโควตาลาป่วยโดยอัตโนมัติ
  3. แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
  4. ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
  2. คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
  3. เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
  4. ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

ยื่นเอกสารตามเกณฑ์และแยกสิทธินี้จาก sick leave

  1. ยื่นเอกสารตามเกณฑ์และแยกสิทธินี้จาก sick leave
  2. ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
  3. เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลาเพื่อทำหมัน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง สิทธิลาเพื่อทำหมันและพักฟื้นตามระยะเวลาที่แพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งกำหนด/ออกใบรับรองตามตัวบท เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง สิทธิค่าจ้างในช่วงลา เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาเพื่อทำหมันและค่าจ้าง
  2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง