HR-LAB · วันหยุดและการลา

การลาป่วย

ลาป่วยได้กี่วัน ได้ค่าจ้างกี่วัน เมื่อไรขอใบรับรองแพทย์ได้ และถ้าไม่มีใบรับรองแพทย์จะหมดสิทธิหรือไม่

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
ตามจริงวันที่ป่วยลาได้เท่าที่ป่วยจริง ไม่มีเพดานวันลาม.32
30วันทำงาน/ปีเพดานวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างม.57
3วันทำงานขึ้นไปนายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้ม.32
แยกไม่นับบาดเจ็บจากงานและลาคลอดไม่ใช่วันลาป่วยม.32
KNOWLEDGEวันหยุดและการลา
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

ลูกจ้างป่วยกี่วันก็ลาได้หรือไม่ ต้องจ่ายค่าจ้างเท่าไร และขอเอกสารอะไรได้บ้าง

คำตอบสั้น

ลูกจ้างลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี ถ้าลาตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือสถานพยาบาลของรัฐได้ ถ้าแสดงไม่ได้ให้ชี้แจง และวันที่ลาเพราะบาดเจ็บจากงานหรือลาคลอดไม่นับเป็นวันลาป่วย

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาป่วยและค่าจ้างระหว่างลา

บทความนี้ครอบคลุม

  • ลาได้เท่าที่ป่วยจริง
  • ค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี
  • ใบรับรองแพทย์เมื่อลา 3 วันขึ้นไป
  • การแจ้งลาตามข้อบังคับ
  • แยกจากบาดเจ็บจากงานและลาคลอด

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง (ม.32)
  2. ลาป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์แผนปัจจุบันชั้นหนึ่งหรือสถานพยาบาลของรัฐ
  3. ถ้าลูกจ้างแสดงใบรับรองแพทย์ไม่ได้ ให้ชี้แจงให้นายจ้างทราบ
  4. นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยเท่ากับค่าจ้างวันทำงาน ไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี (ม.57)
  5. วันที่ลูกจ้างทำงานไม่ได้เพราะประสบอันตรายจากการทำงาน หรือวันลาคลอด ไม่นับเป็นวันลาป่วย
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นการเจ็บป่วยจากการทำงานหรือลาคลอดหรือไม่
    ใช่ไม่นับเป็นวันลาป่วย ใช้สิทธิเงินทดแทนหรือลาคลอดแทน
    ไม่ใช่ไปข้อถัดไป
  2. 02ลาตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไปหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่ต้องขอใบรับรองแพทย์ตามกฎหมาย แจ้งลาตามข้อบังคับก็พอ
  3. 03มีใบรับรองแพทย์ หรือมีคำชี้แจงที่รับฟังได้หรือไม่
    ใช่อนุมัติลาป่วย และจ่ายค่าจ้างภายในเพดาน 30 วันทำงาน
    ไม่ใช่ขอคำชี้แจงและตรวจข้อเท็จจริง ไม่ปฏิเสธสิทธิอัตโนมัติ
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

นโยบายตรวจการลาป่วยได้ แต่ต้องไม่ตัดสิทธิขั้นต่ำ เช่น บังคับใบรับรองแพทย์ตั้งแต่วันแรกแล้วไม่จ่ายค่าจ้าง ตรวจการใช้สิทธิไม่สุจริตด้วยข้อเท็จจริง และแยกวันลาป่วยออกจากวันบาดเจ็บจากงาน

  1. เขียนช่องทางและเวลาแจ้งลาป่วยในข้อบังคับให้ชัด
  2. ตั้งระบบนับวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างแยกจากวันลาทั้งหมด
  3. แยกรหัสวันบาดเจ็บจากงานออกจากลาป่วย
  4. เก็บข้อมูลสุขภาพเท่าที่จำเป็นและจำกัดผู้เข้าถึง

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ข้อบังคับเรื่องการลาป่วย
  • บันทึกการแจ้งลาและการอนุมัติ
  • ใบรับรองแพทย์หรือคำชี้แจง
  • ยอดวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างของปี
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

การไม่มีใบรับรองแพทย์ไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ แต่ต้องแจ้งลาตามช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด และชี้แจงเมื่อแสดงใบรับรองแพทย์ไม่ได้

  1. แจ้งลาตามช่องทางที่บริษัทกำหนดโดยเร็ว
  2. ขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงาน
  3. ตรวจยอดวันลาป่วยที่ได้ค่าจ้างของปี

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
  3. ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. วันแรกที่ป่วยลูกจ้างแจ้งลาตามช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด
  2. ลาครบ 3 วันทำงานนายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้ หรือรับคำชี้แจง
  3. ปิดงวดจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยและนับยอดสะสมของปี
  4. ครบ 30 วันทำงานแจ้งลูกจ้างล่วงหน้าว่าวันต่อไปเป็นลาไม่รับค่าจ้าง
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ป่วย 2 วันไม่มีใบรับรองแพทย์

พนักงานป่วยวันอังคาร–พุธ แจ้งหัวหน้าทางช่องทางที่กำหนดเช้าวันอังคาร ไม่มีใบรับรองแพทย์

  1. จำนวนวันลา2 วันทำงาน
  2. ต้องมีใบรับรองแพทย์ตามกฎหมายหรือไม่ไม่ต้อง
  3. ค่าจ้างวันลาป่วยจ่าย 2 วัน
อนุมัติลาป่วยและจ่ายค่าจ้าง 2 วัน เพราะยังไม่ถึงเกณฑ์ 3 วันทำงานที่ขอใบรับรองแพทย์ได้
02

ป่วยยาวเกิน 30 วันทำงานในปีเดียว

พนักงานรายเดือนเงินเดือน 30,000 บาท ป่วยต่อเนื่องรวม 42 วันทำงานในปีนี้ มีใบรับรองแพทย์ครบ

  1. วันลาป่วยทั้งหมด42 วัน
  2. วันที่ได้ค่าจ้างตามกฎหมาย30 วัน
  3. วันลาที่เกินเพดานค่าจ้าง12 วัน
  4. หักเงินเดือนส่วนที่ไม่จ่าย = 12 × (30,000 ÷ 30)12,000
ลาได้ทั้ง 42 วัน จ่ายค่าจ้าง 30 วันทำงาน ส่วน 12 วันที่เกินไม่ต้องจ่ายตามกฎหมาย เว้นแต่นโยบายให้มากกว่า

ตรวจสิทธิเงินทดแทนการขาดรายได้จากประกันสังคมสำหรับช่วงที่ไม่ได้รับค่าจ้าง

07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดลาป่วยได้ปีละ 30 วัน
ที่ถูกต้องลาได้เท่าที่ป่วยจริง 30 วันทำงานคือเพดานค่าจ้าง
เข้าใจผิดไม่มีใบรับรองแพทย์ = ไม่จ่ายค่าจ้าง
ที่ถูกต้องขอได้เมื่อลาตั้งแต่ 3 วันทำงาน และลูกจ้างชี้แจงแทนได้
เข้าใจผิดบาดเจ็บจากงานต้องใช้โควตาลาป่วย
ที่ถูกต้องวันบาดเจ็บจากงานไม่นับเป็นวันลาป่วย
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ป่วย 2 วันทำงาน นายจ้างบังคับใบรับรองแพทย์ตามกฎหมายได้หรือไม่

2นายจ้างจ่ายค่าจ้างวันลาป่วยไม่เกินกี่วันต่อปี

3วันที่หยุดเพราะบาดเจ็บจากการทำงาน นับเป็นวันลาป่วยหรือไม่

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลาป่วยบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payrollผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา; เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; ถ้าแสดงไม่ได้ ลูกจ้างต้องชี้แจงเหตุ; นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา; เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี; การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป; วันหยุดที่คั่นช่วงป่วยกับการนับสิทธิให้ตรวจตามตัวบท; อย่าเขียน “ลาป่วยได้ 30 วัน” เพราะ 30 วันคือเพดานค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานสิทธิลาวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลาป่วยdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceอย่าเขียน “ลาป่วยได้ 30 วัน” เพราะ 30 วันคือเพดานค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานสิทธิลาแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. ลาได้เท่าที่ป่วยจริง
  2. จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี
  3. การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป
  4. หากแสดงไม่ได้ต้องชี้แจง
  5. วันหยุดที่คั่นช่วงป่วยกับการนับสิทธิให้ตรวจตามตัวบท

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. ลาได้เท่าที่ป่วยจริง ส่วน 30 วันทำงานต่อปีเป็นเพดานที่นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้าง ไม่ใช่เพดานวันลา
  2. เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างอาจขอใบรับรองแพทย์; ถ้าแสดงไม่ได้ ลูกจ้างต้องชี้แจงเหตุ
  3. เงื่อนไขบริษัทเรื่องการแจ้งลายังใช้ได้เท่าที่ไม่ตัดสิทธิขั้นต่ำและเหมาะกับภาวะเจ็บป่วยจริง
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. ป่วย 2 วันไม่มีใบรับรองแพทย์: ตรวจการแจ้งลาและข้อเท็จจริง ไม่ปฏิเสธสิทธิอัตโนมัติ
  2. ป่วยต่อเนื่องเกิน 30 วันทำงานในปีเดียว: สิทธิลาเท่าที่ป่วยจริงยังต้องแยกจากเพดานค่าจ้าง 30 วัน
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำ; ตรวจ abuse ด้วยข้อเท็จจริง/หลักฐานโดยไม่สร้างเงื่อนไขที่ขัดกฎหมาย

  1. นโยบายไม่ควรตัดสิทธิขั้นต่ำ
  2. ตรวจ abuse ด้วยข้อเท็จจริง/หลักฐานโดยไม่สร้างเงื่อนไขที่ขัดกฎหมาย
  3. แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
  4. ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
  2. คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
  3. เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
  4. ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

การไม่มีใบรับรองแพทย์ในทุกกรณีไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ; ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนแจ้งลาของบริษัทด้วย

  1. การไม่มีใบรับรองแพทย์ในทุกกรณีไม่ได้ทำให้หมดสิทธิโดยอัตโนมัติ
  2. ต้องปฏิบัติตามขั้นตอนแจ้งลาของบริษัทด้วย
  3. ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
  4. เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลาป่วย” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ลาได้เท่าที่ป่วยจริง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง การขอใบรับรองแพทย์เมื่อป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง หากแสดงไม่ได้ต้องชี้แจง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน บทลาป่วยและค่าจ้างระหว่างลา
  2. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง