พนักงานขอลาไปอบรมหรือสอบ บริษัทต้องอนุญาตหรือไม่ และต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่
ลูกจ้างลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถได้ตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง โดยแจ้งเหตุพร้อมหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน นายจ้างไม่อนุญาตได้ถ้าปีนั้นลาไปแล้วตั้งแต่ 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาอาจกระทบงานอย่างร้ายแรง กฎหมายไม่ได้บังคับจ่ายค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายให้ ส่วนการอบรมที่บริษัทสั่งเป็นการทำงาน ไม่ใช่การใช้สิทธินี้
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน + กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ
บทความนี้ครอบคลุม
- หลักสูตรและการสอบที่เข้าข่าย
- แจ้งล่วงหน้า 7 วัน
- เหตุที่นายจ้างปฏิเสธได้
- ค่าจ้างระหว่างลา
- แยกจากการที่บริษัทส่งอบรม
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถตามหลักเกณฑ์และวิธีการในกฎกระทรวง (ม.36)
- ต้องเป็นการฝึกอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อการทำงาน หรือการสอบวัดผลทางการศึกษาที่ทางราชการรับรอง
- แจ้งเหตุพร้อมแสดงหลักฐานต่อนายจ้างล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
- นายจ้างไม่อนุญาตได้ถ้าปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาจะทำให้งานเสียหายหรือกระทบธุรกิจ
- กฎหมายไม่ได้กำหนดให้จ่ายค่าจ้างวันลานี้ บริษัทจะให้มากกว่าก็ได้
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01บริษัทเป็นผู้สั่งหรือส่งไปอบรมหรือไม่ใช่เป็นการทำงาน จ่ายค่าจ้างตามปกติ ไม่ใช่การใช้สิทธิลาไม่ใช่ไปข้อถัดไป
- 02หลักสูตรหรือการสอบเข้าเงื่อนไข และแจ้งพร้อมหลักฐานล่วงหน้า 7 วันหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่ไม่เข้าเงื่อนไขสิทธิลา อาจใช้ลาพักผ่อนหรือลาไม่รับค่าจ้าง
- 03ปีนี้ลาแล้วตั้งแต่ 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาจะกระทบงานอย่างร้ายแรงหรือไม่ใช่นายจ้างไม่อนุญาตได้ โดยแจ้งเหตุเป็นลายลักษณ์อักษรไม่ใช่อนุญาตลา ค่าจ้างเป็นไปตามนโยบาย
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

แยก “บริษัทส่งไปอบรม” ซึ่งเป็นงานที่ต้องจ่ายค่าจ้าง ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม” ซึ่งกฎหมายไม่บังคับจ่าย ถ้าจะปฏิเสธ ต้องอ้างเหตุตามกฎกระทรวงพร้อมหลักฐาน
- แยกประเภทลาเพื่อฝึกอบรมกับการอบรมตามคำสั่งบริษัท
- ตั้งระบบนับวันและจำนวนครั้งต่อปี
- ระบุนโยบายค่าจ้างของวันลานี้ให้ชัด
- บันทึกเหตุผลเป็นหนังสือเมื่อไม่อนุญาต
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- คำขอลาพร้อมรายละเอียดหลักสูตรหรือการสอบ
- หลักฐานการลงทะเบียนหรือใบนัดสอบ
- บันทึกการอนุญาตหรือเหตุไม่อนุญาต
- ยอดวันและครั้งที่ลาในปี
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
ใช้ได้กับหลักสูตรหรือการสอบที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้ แจ้งพร้อมหลักฐานล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน และถามล่วงหน้าว่าบริษัทจ่ายค่าจ้างวันลานี้หรือไม่
- ตรวจว่าหลักสูตรหรือการสอบเข้าเงื่อนไข
- ยื่นคำขอพร้อมหลักฐานล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน
- ถามนโยบายค่าจ้างก่อนลา
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
- ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
- ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- อย่างน้อย 7 วันก่อนลูกจ้างแจ้งเหตุพร้อมหลักฐานหลักสูตรหรือการสอบ
- เมื่อได้รับคำขอตรวจเงื่อนไขและยอดที่ใช้ในปี
- ถ้าปฏิเสธแจ้งเหตุตามกฎกระทรวงเป็นลายลักษณ์อักษร
- หลังกลับมาบันทึกจำนวนวันและครั้งเพื่อนับเพดาน
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
สอบใบประกอบวิชาชีพบัญชี
พนักงานบัญชีขอลา 1 วันเพื่อสอบใบอนุญาตที่เกี่ยวกับงาน ยื่นคำขอพร้อมใบนัดสอบล่วงหน้า 14 วัน ปีนี้ยังไม่เคยลาประเภทนี้
- เกี่ยวกับงานและมีหลักฐานใช่
- แจ้งล่วงหน้า14 วัน ≥ 7
- ยอดที่ใช้ในปี0 วัน / 0 ครั้ง
บริษัทส่งไปอบรม ISO
ผู้จัดการสั่งให้พนักงานไปอบรมหลักสูตร ISO 2 วันเพื่อเตรียมการตรวจประเมิน
- ใครเป็นผู้สั่งนายจ้าง
- หักสิทธิลาเพื่อฝึกอบรมไม่หัก
- ค่าจ้าง 2 วันจ่ายตามปกติ
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1ต้องแจ้งลาเพื่อฝึกอบรมล่วงหน้าอย่างน้อยกี่วัน
เฉลย B · กฎกระทรวงกำหนดแจ้งพร้อมหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
2ข้อใดเป็นเหตุให้นายจ้างไม่อนุญาตได้
เฉลย A · ลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้งในปีนั้น เป็นเหตุตามกฎกระทรวง
3บริษัทสั่งให้ไปอบรม ถือเป็นอะไร
เฉลย B · เป็นงานตามคำสั่งนายจ้าง จึงจ่ายค่าจ้างตามปกติ
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | HR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payroll | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | ใช้กับการอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อแรงงาน/สวัสดิการสังคมหรือเพิ่มทักษะการทำงานตามหลักสูตรชัดเจน และการสอบที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต; ต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม” | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | ต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้; กฎหมายไม่ได้บังคับให้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันลาประเภทนี้ เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า; แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้; อย่าสับสนการอบรมที่นายจ้างสั่งให้เข้ากับการใช้สิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้ และต้องนับเงื่อนไข 7 วัน, 30 วัน หรือ 3 ครั้งจากข้อเท็จจริงจริง | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | อย่าสับสนการอบรมที่นายจ้างสั่งให้เข้ากับการใช้สิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้ และต้องนับเงื่อนไข 7 วัน, 30 วัน หรือ 3 ครั้งจากข้อเท็จจริงจริง | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- ประเภทหลักสูตร/การสอบที่เข้าข่าย
- แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
- นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้
- การลาตามกฎหมายนี้โดยทั่วไปไม่ใช่สิทธิค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า
- Qualifying leave covers approved training beneficial to labour or social welfare, work-skill development under a defined course, and examinations organised or authorised by the public sector.
- Give the reason and available evidence at least seven days in advance.
- The employer may refuse where qualifying leave in the year has reached at least 30 days or three occasions, or where material business harm can be demonstrated.
- The statute does not require wages for this leave unless policy or agreement provides more.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- ใช้กับการอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อแรงงาน/สวัสดิการสังคมหรือเพิ่มทักษะการทำงานตามหลักสูตรชัดเจน และการสอบที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต
- ต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
- นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้
- กฎหมายไม่ได้บังคับให้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันลาประเภทนี้ เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า
- Qualifying leave covers approved training beneficial to labour or social welfare, work-skill development under a defined course, and examinations organised or authorised by the public sector.
- Give the reason and available evidence at least seven days in advance.
- The employer may refuse where qualifying leave in the year has reached at least 30 days or three occasions, or where material business harm can be demonstrated.
- The statute does not require wages for this leave unless policy or agreement provides more.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- ลูกจ้างแจ้งลาไปอบรมก่อนตามกำหนดแต่กระทบงานสำคัญ: ตรวจเหตุที่นายจ้างอาจปฏิเสธตามกฎหมาย
- การอบรมที่นายจ้างส่งไปเองไม่ควรถูกหักจากสิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้โดยอัตโนมัติ
- Case 1 — Test a real training and development leave scenario against this rule: Qualifying leave covers approved training beneficial to labour or social welfare, work-skill development under a defined course, and examinations organised or authorised by the public sector. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: Give the reason and available evidence at least seven days in advance. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม”
- แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม”
- แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
- ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้
- Turn the rules for training and development leave into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Separate statutory minimum rights from additional company leave or holidays
- Record the request, event, approval, and remaining balance with an audit trail
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
- คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
- เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
- ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
- ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ
- Published holiday calendar and work schedule
- Leave request or notice and proof of submission
- Entitlement-specific evidence such as a medical certificate
- Accrued balance, approval, and payroll result
- Calendar, schedule, request, and entitlement balance before and after the event
ต้องใช้หลักสูตร/วัตถุประสงค์และขั้นตอนที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้
- ต้องใช้หลักสูตร/วัตถุประสงค์และขั้นตอนที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้
- ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
- เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for training and development leave before accepting or challenging the outcome.
- Check whether the leave date is a working day or holiday and which part is paid
- Keep proof that leave was notified through the required channel and on time
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ประเภทหลักสูตร/การสอบที่เข้าข่าย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง การลาตามกฎหมายนี้โดยทั่วไปไม่ใช่สิทธิค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Training and Development Leave”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about Qualifying leave covers approved training beneficial to labour or social welfare, work-skill development under a defined course, and examinations organised or authorised by the public sector. when the right arose?
- What were the actual facts about Give the reason and available evidence at least seven days in advance. when the right arose?
- What were the actual facts about The employer may refuse where qualifying leave in the year has reached at least 30 days or three occasions, or where material business harm can be demonstrated. when the right arose?
- What were the actual facts about The statute does not require wages for this leave unless policy or agreement provides more. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน + กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2541) — การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

