HR-LAB · วันหยุดและการลา

การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้

ลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ใช้ได้เมื่อไร ต้องแจ้งล่วงหน้ากี่วัน นายจ้างปฏิเสธได้เมื่อไร ได้ค่าจ้างหรือไม่ และต่างจากการที่บริษัทส่งไปอบรมอย่างไร

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
7วันล่วงหน้าแจ้งเหตุพร้อมหลักฐานก่อนลากฎกระทรวง
30วัน/ปีลาครบแล้ว นายจ้างปฏิเสธได้กฎกระทรวง
3ครั้ง/ปีลาครบแล้ว นายจ้างปฏิเสธได้กฎกระทรวง
ไม่บังคับค่าจ้างกฎหมายไม่บังคับจ่าย เว้นแต่นโยบายให้ม.36
KNOWLEDGEวันหยุดและการลา
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

พนักงานขอลาไปอบรมหรือสอบ บริษัทต้องอนุญาตหรือไม่ และต้องจ่ายค่าจ้างหรือไม่

คำตอบสั้น

ลูกจ้างลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถได้ตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวง โดยแจ้งเหตุพร้อมหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน นายจ้างไม่อนุญาตได้ถ้าปีนั้นลาไปแล้วตั้งแต่ 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาอาจกระทบงานอย่างร้ายแรง กฎหมายไม่ได้บังคับจ่ายค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายให้ ส่วนการอบรมที่บริษัทสั่งเป็นการทำงาน ไม่ใช่การใช้สิทธินี้

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน + กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ

บทความนี้ครอบคลุม

  • หลักสูตรและการสอบที่เข้าข่าย
  • แจ้งล่วงหน้า 7 วัน
  • เหตุที่นายจ้างปฏิเสธได้
  • ค่าจ้างระหว่างลา
  • แยกจากการที่บริษัทส่งอบรม

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถตามหลักเกณฑ์และวิธีการในกฎกระทรวง (ม.36)
  2. ต้องเป็นการฝึกอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อการทำงาน หรือการสอบวัดผลทางการศึกษาที่ทางราชการรับรอง
  3. แจ้งเหตุพร้อมแสดงหลักฐานต่อนายจ้างล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
  4. นายจ้างไม่อนุญาตได้ถ้าปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาจะทำให้งานเสียหายหรือกระทบธุรกิจ
  5. กฎหมายไม่ได้กำหนดให้จ่ายค่าจ้างวันลานี้ บริษัทจะให้มากกว่าก็ได้
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01บริษัทเป็นผู้สั่งหรือส่งไปอบรมหรือไม่
    ใช่เป็นการทำงาน จ่ายค่าจ้างตามปกติ ไม่ใช่การใช้สิทธิลา
    ไม่ใช่ไปข้อถัดไป
  2. 02หลักสูตรหรือการสอบเข้าเงื่อนไข และแจ้งพร้อมหลักฐานล่วงหน้า 7 วันหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ไม่เข้าเงื่อนไขสิทธิลา อาจใช้ลาพักผ่อนหรือลาไม่รับค่าจ้าง
  3. 03ปีนี้ลาแล้วตั้งแต่ 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือการลาจะกระทบงานอย่างร้ายแรงหรือไม่
    ใช่นายจ้างไม่อนุญาตได้ โดยแจ้งเหตุเป็นลายลักษณ์อักษร
    ไม่ใช่อนุญาตลา ค่าจ้างเป็นไปตามนโยบาย
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

แยก “บริษัทส่งไปอบรม” ซึ่งเป็นงานที่ต้องจ่ายค่าจ้าง ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม” ซึ่งกฎหมายไม่บังคับจ่าย ถ้าจะปฏิเสธ ต้องอ้างเหตุตามกฎกระทรวงพร้อมหลักฐาน

  1. แยกประเภทลาเพื่อฝึกอบรมกับการอบรมตามคำสั่งบริษัท
  2. ตั้งระบบนับวันและจำนวนครั้งต่อปี
  3. ระบุนโยบายค่าจ้างของวันลานี้ให้ชัด
  4. บันทึกเหตุผลเป็นหนังสือเมื่อไม่อนุญาต

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • คำขอลาพร้อมรายละเอียดหลักสูตรหรือการสอบ
  • หลักฐานการลงทะเบียนหรือใบนัดสอบ
  • บันทึกการอนุญาตหรือเหตุไม่อนุญาต
  • ยอดวันและครั้งที่ลาในปี
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

ใช้ได้กับหลักสูตรหรือการสอบที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้ แจ้งพร้อมหลักฐานล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน และถามล่วงหน้าว่าบริษัทจ่ายค่าจ้างวันลานี้หรือไม่

  1. ตรวจว่าหลักสูตรหรือการสอบเข้าเงื่อนไข
  2. ยื่นคำขอพร้อมหลักฐานล่วงหน้าอย่างน้อย 7 วัน
  3. ถามนโยบายค่าจ้างก่อนลา

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ยื่นคำขอลาตามช่องทางที่กำหนด และขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อถูกปฏิเสธ เก็บตารางงานและยอดสิทธิไว้ชุดเดียว
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายในเมื่อเห็นต่างเรื่องสิทธิหรือการปฏิบัติที่ไม่เท่าเทียม
  3. ถ้ายังไม่ยุติ ติดต่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3, 1546 หรือ E-Service และยื่นพนักงานตรวจแรงงานสำหรับเงินที่ค้าง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. อย่างน้อย 7 วันก่อนลูกจ้างแจ้งเหตุพร้อมหลักฐานหลักสูตรหรือการสอบ
  2. เมื่อได้รับคำขอตรวจเงื่อนไขและยอดที่ใช้ในปี
  3. ถ้าปฏิเสธแจ้งเหตุตามกฎกระทรวงเป็นลายลักษณ์อักษร
  4. หลังกลับมาบันทึกจำนวนวันและครั้งเพื่อนับเพดาน
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

สอบใบประกอบวิชาชีพบัญชี

พนักงานบัญชีขอลา 1 วันเพื่อสอบใบอนุญาตที่เกี่ยวกับงาน ยื่นคำขอพร้อมใบนัดสอบล่วงหน้า 14 วัน ปีนี้ยังไม่เคยลาประเภทนี้

  1. เกี่ยวกับงานและมีหลักฐานใช่
  2. แจ้งล่วงหน้า14 วัน ≥ 7
  3. ยอดที่ใช้ในปี0 วัน / 0 ครั้ง
ต้องอนุญาตให้ลา ส่วนค่าจ้างวันนั้นเป็นไปตามนโยบายบริษัท
02

บริษัทส่งไปอบรม ISO

ผู้จัดการสั่งให้พนักงานไปอบรมหลักสูตร ISO 2 วันเพื่อเตรียมการตรวจประเมิน

  1. ใครเป็นผู้สั่งนายจ้าง
  2. หักสิทธิลาเพื่อฝึกอบรมไม่หัก
  3. ค่าจ้าง 2 วันจ่ายตามปกติ
ถือเป็นวันทำงาน จ่ายค่าจ้างตามปกติ และไม่นับเป็นการลาเพื่อฝึกอบรม
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดคอร์สใดก็ลาได้
ที่ถูกต้องต้องเป็นหลักสูตรที่เป็นประโยชน์ต่องานหรือการสอบที่ทางราชการรับรอง
เข้าใจผิดลาเพื่อฝึกอบรมได้ค่าจ้างเสมอ
ที่ถูกต้องกฎหมายไม่บังคับจ่าย เว้นแต่นโยบายให้
เข้าใจผิดบริษัทส่งไปอบรมก็หักสิทธิลานี้
ที่ถูกต้องการอบรมที่บริษัทสั่งเป็นการทำงาน ไม่หักสิทธิลา
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ต้องแจ้งลาเพื่อฝึกอบรมล่วงหน้าอย่างน้อยกี่วัน

2ข้อใดเป็นเหตุให้นายจ้างไม่อนุญาตได้

3บริษัทสั่งให้ไปอบรม ถือเป็นอะไร

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Operations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้อนุมัติการลา และ Payrollผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionใช้กับการอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อแรงงาน/สวัสดิการสังคมหรือเพิ่มทักษะการทำงานตามหลักสูตรชัดเจน และการสอบที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต; ต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม”บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้; คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง; เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้; กฎหมายไม่ได้บังคับให้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันลาประเภทนี้ เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า; แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน; นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้; อย่าสับสนการอบรมที่นายจ้างสั่งให้เข้ากับการใช้สิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้ และต้องนับเงื่อนไข 7 วัน, 30 วัน หรือ 3 ครั้งจากข้อเท็จจริงจริงวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceอย่าสับสนการอบรมที่นายจ้างสั่งให้เข้ากับการใช้สิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้ และต้องนับเงื่อนไข 7 วัน, 30 วัน หรือ 3 ครั้งจากข้อเท็จจริงจริงแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. ประเภทหลักสูตร/การสอบที่เข้าข่าย
  2. แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
  3. นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้
  4. การลาตามกฎหมายนี้โดยทั่วไปไม่ใช่สิทธิค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. ใช้กับการอบรมที่เป็นประโยชน์ต่อแรงงาน/สวัสดิการสังคมหรือเพิ่มทักษะการทำงานตามหลักสูตรชัดเจน และการสอบที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต
  2. ต้องแจ้งเหตุและหลักฐานถ้ามีล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน
  3. นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้
  4. กฎหมายไม่ได้บังคับให้จ่ายค่าจ้างสำหรับวันลาประเภทนี้ เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. ลูกจ้างแจ้งลาไปอบรมก่อนตามกำหนดแต่กระทบงานสำคัญ: ตรวจเหตุที่นายจ้างอาจปฏิเสธตามกฎหมาย
  2. การอบรมที่นายจ้างส่งไปเองไม่ควรถูกหักจากสิทธิลาเพื่อพัฒนาความรู้โดยอัตโนมัติ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม”

  1. แยก “บริษัทส่งอบรม” ซึ่งเป็นงาน/พัฒนาที่นายจ้างกำหนด ออกจาก “ลูกจ้างใช้สิทธิลาไปอบรม”
  2. แยกสิทธิขั้นต่ำตามกฎหมายออกจากวันลาหรือวันหยุดที่บริษัทให้เพิ่ม
  3. ตั้งระบบให้เก็บวันที่ขอ วันที่เกิดเหตุ วันที่อนุมัติ และยอดสิทธิคงเหลือย้อนหลังได้

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ปฏิทินวันหยุดและตารางงานที่ประกาศใช้
  2. คำขอ/การแจ้งลาและหลักฐานส่ง
  3. เอกสารประกอบเฉพาะสิทธิ เช่น ใบรับรองแพทย์
  4. ยอดสิทธิสะสม การอนุมัติ และผลใน Payroll
  5. ปฏิทิน ตารางงาน คำขอ และยอดสิทธิก่อน–หลังรายการ

ต้องใช้หลักสูตร/วัตถุประสงค์และขั้นตอนที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้

  1. ต้องใช้หลักสูตร/วัตถุประสงค์และขั้นตอนที่เข้าเงื่อนไข ไม่ใช่คอร์สใดก็ได้
  2. ตรวจว่าวันที่ลาเป็นวันทำงานหรือวันหยุดและสิทธิส่วนใดได้รับค่าจ้าง
  3. เก็บหลักฐานแจ้งลาให้ตรงช่องทางและเวลาที่ข้อบังคับกำหนด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ประเภทหลักสูตร/การสอบที่เข้าข่าย เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง แจ้งเหตุและหลักฐานล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง นายจ้างอาจไม่อนุญาตเมื่อปีนั้นลาแล้วไม่น้อยกว่า 30 วันหรือ 3 ครั้ง หรือพิสูจน์ผลเสียหาย/กระทบธุรกิจได้ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง การลาตามกฎหมายนี้โดยทั่วไปไม่ใช่สิทธิค่าจ้าง เว้นแต่นโยบายหรือข้อตกลงให้มากกว่า เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน + กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ
  2. กฎกระทรวง ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2541) — การลาเพื่อฝึกอบรมหรือพัฒนาความรู้ความสามารถ
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง