HR-LAB · แรงงานสัมพันธ์

คณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการ

สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้าง 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ เลือกตั้งอย่างไร มีหน้าที่อะไร และนายจ้างต้องประชุมด้วยบ่อยแค่ไหน

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
50คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการม.96
5คนขึ้นไปผู้แทนฝ่ายลูกจ้างจากการเลือกตั้งม.96
3เดือนนายจ้างประชุมด้วยอย่างน้อยม.98
ผู้แทนลูกจ้างไม่ใช่คณะกรรมการของฝ่ายบุคคล
KNOWLEDGEแรงงานสัมพันธ์
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

บริษัทมีลูกจ้างครบ 50 คนแล้ว ต้องตั้งคณะกรรมการสวัสดิการอย่างไร

คำตอบสั้น

สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ ประกอบด้วยผู้แทนฝ่ายลูกจ้างไม่น้อยกว่า 5 คนที่มาจากการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์ ถ้ามีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ให้ทำหน้าที่แทนได้ คณะกรรมการมีหน้าที่หารือ ให้คำแนะนำ ตรวจตรา และเสนอแนะเรื่องสวัสดิการ และนายจ้างต้องประชุมด้วยอย่างน้อยทุก 3 เดือน

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 96–98; กฎ/ประกาศ DLPW เรื่องการเลือกตั้งและแบบปัจจุบัน

บทความนี้ครอบคลุม

  • เกณฑ์ 50 คน
  • ผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คน
  • การเลือกตั้ง
  • หน้าที่ของคณะกรรมการ
  • ประชุมทุก 3 เดือน
  • แยกจากคณะกรรมการอื่น

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ต้องจัดให้มีคณะกรรมการสวัสดิการ (ม.96)
  2. ประกอบด้วยผู้แทนฝ่ายลูกจ้างไม่น้อยกว่า 5 คน ซึ่งมาจากการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายกำหนด
  3. ถ้ามีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ให้ทำหน้าที่คณะกรรมการสวัสดิการได้
  4. หน้าที่: ร่วมหารือ ให้คำปรึกษา ตรวจตรา และเสนอแนะการจัดสวัสดิการ (ม.97)
  5. นายจ้างต้องประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุก 3 เดือน หรือเมื่อมีการร้องขอตามเงื่อนไขกฎหมาย (ม.98)
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ยังไม่บังคับ แต่จัดช่องทางหารือเรื่องสวัสดิการได้
  2. 02มีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์อยู่แล้วหรือไม่
    ใช่ให้คณะกรรมการลูกจ้างทำหน้าที่คณะกรรมการสวัสดิการ
    ไม่ใช่ไปข้อถัดไป
  3. 03จัดเลือกตั้งผู้แทนอย่างน้อย 5 คนตามหลักเกณฑ์แล้วหรือไม่
    ใช่นัดประชุมอย่างน้อยทุก 3 เดือนและบันทึกผล
    ไม่ใช่จัดเลือกตั้งโดยลูกจ้าง ฝ่ายบุคคลอำนวยความสะดวก
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

ฝ่ายบุคคลเป็นผู้อำนวยความสะดวก ไม่ใช่ผู้เลือกตัวแทนแทนลูกจ้าง จัดการเลือกตั้งให้โปร่งใส เก็บหลักฐานการเลือกตั้ง รายงานการประชุม และบันทึกการดำเนินการตามข้อเสนอ

  1. อำนวยความสะดวกการเลือกตั้งโดยไม่ชี้นำ
  2. เก็บหลักฐานการเลือกตั้งและรายชื่อกรรมการ
  3. นัดประชุมทุกไตรมาสและบันทึกรายงาน
  4. ทำ action log ของข้อเสนอ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • ประกาศการเลือกตั้งและผลการเลือกตั้ง
  • รายชื่อคณะกรรมการและวาระ
  • รายงานการประชุมรายไตรมาส
  • บันทึกการดำเนินการตามข้อเสนอ
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

คณะกรรมการสวัสดิการเป็นกลไกตัวแทนลูกจ้างด้านสวัสดิการ ไม่ใช่ “คณะกรรมการของฝ่ายบุคคล” ใช้สิทธิเลือกตั้ง เสนอเรื่อง และติดตามผลการประชุมได้

  1. ใช้สิทธิเสนอชื่อและลงคะแนน
  2. เสนอเรื่องสวัสดิการผ่านผู้แทน
  3. ติดตามรายงานการประชุม

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ระบุให้ชัดว่าอยู่ขั้นใด: ยื่นข้อเรียกร้อง เจรจา ข้อพิพาทที่ตกลงกันไม่ได้ หรือก่อนปิดงานหรือนัดหยุดงาน
  2. ติดต่อพนักงานประนอมข้อพิพาทแรงงานตามขั้นตอนและกำหนดเวลาที่กฎหมายกำหนด
  3. เก็บหนังสือส่งและรับ รายชื่อผู้แทน บันทึกการเจรจา และประกาศทุกฉบับไว้เป็นหลักฐาน
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ครบ 50 คนวางแผนการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์
  2. เลือกตั้งประกาศรับสมัคร ลงคะแนน และประกาศผล
  3. ทุก 3 เดือนนายจ้างประชุมกับคณะกรรมการและบันทึกรายงาน
  4. หลังประชุมติดตามและรายงานการดำเนินการตามข้อเสนอ
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

โรงงานมีพนักงาน 120 คน

โรงงานไม่มีสหภาพหรือคณะกรรมการลูกจ้าง ฝ่ายบุคคลวางแผนตั้งคณะกรรมการสวัสดิการ

  1. ต้องมีคณะกรรมการใช่ (≥ 50)
  2. ผู้แทนลูกจ้างขั้นต่ำ5 คน
  3. วิธีได้มาเลือกตั้ง
จัดการเลือกตั้งที่ลูกจ้างลงคะแนนเอง ได้ผู้แทนอย่างน้อย 5 คน แล้วกำหนดประชุมทุกไตรมาส
02

ฝ่ายบุคคลแต่งตั้งผู้แทนเอง

เพื่อความรวดเร็ว ฝ่ายบุคคลเลือกหัวหน้างาน 5 คนเป็นคณะกรรมการสวัสดิการโดยไม่มีการเลือกตั้ง

  1. มาจากการเลือกตั้งไม่
  2. เป็นผู้แทนฝ่ายลูกจ้างจริงไม่ชัด
ไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ต้องจัดเลือกตั้งใหม่ให้ลูกจ้างเลือกผู้แทนเอง
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดฝ่ายบุคคลแต่งตั้งกรรมการได้เอง
ที่ถูกต้องผู้แทนต้องมาจากการเลือกตั้งของลูกจ้าง
เข้าใจผิดคณะกรรมการสวัสดิการคือคณะกรรมการความปลอดภัย
ที่ถูกต้องเป็นคนละคณะ มีหน้าที่และเกณฑ์ต่างกัน
เข้าใจผิดประชุมปีละครั้งก็พอ
ที่ถูกต้องนายจ้างต้องประชุมอย่างน้อยทุก 3 เดือน
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างกี่คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ

2ผู้แทนฝ่ายลูกจ้างต้องมีอย่างน้อยกี่คน

3นายจ้างต้องประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุกกี่เดือน

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ คณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerEmployee Relations ร่วมกับคณะผู้แทน นายจ้างระดับตัดสินใจ และที่ปรึกษากฎหมายแรงงานสัมพันธ์ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionสถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ ผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนจากการเลือกตั้ง; ถ้ามีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ให้ตรวจบทบาทที่ทำหน้าที่แทนก่อนจัดเลือกซ้ำ; HR เป็น facilitator ไม่ใช่เลือกตัวแทนแทนลูกจ้างบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsข้อตกลงสภาพการจ้างและทะเบียนฉบับที่มีผล; ข้อเรียกร้อง หนังสือแต่งตั้งผู้แทน และหลักฐานรับ; บันทึกเจรจา ประนอมข้อพิพาท และมติต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineสถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ ผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนจากการเลือกตั้ง; นายจ้างต้องประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุก 3 เดือนและในกรณีเรียกประชุมตามกฎหมาย; สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป; คณะกรรมการประกอบด้วยผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนที่มาจากการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์; นายจ้างประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุก 3 เดือน และกรณีเรียกประชุมตามกฎหมายวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ คณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceต้องใช้แบบ/ขั้นตอนราชการเวอร์ชันปัจจุบัน; แยก Welfare Committee จาก Safety Committee และ Employee Committeeแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป
  2. คณะกรรมการประกอบด้วยผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนที่มาจากการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์
  3. กรณีมีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์และบทบาทแทน
  4. วาระตามกฎปัจจุบัน
  5. nomination/election/result
  6. การแจ้ง/เอกสารราชการที่ต้องทำจริง
  7. หน้าที่เสนอหารือ/จัดสวัสดิการ/ตรวจติดตาม
  8. นายจ้างประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุก 3 เดือน และกรณีเรียกประชุมตามกฎหมาย

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. สถานประกอบกิจการมีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไปต้องมีคณะกรรมการสวัสดิการ ผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนจากการเลือกตั้ง
  2. ถ้ามีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ให้ตรวจบทบาทที่ทำหน้าที่แทนก่อนจัดเลือกซ้ำ
  3. นายจ้างต้องประชุมกับคณะกรรมการอย่างน้อยทุก 3 เดือนและในกรณีเรียกประชุมตามกฎหมาย
  4. แยกคณะกรรมการสวัสดิการจากคณะกรรมการความปลอดภัยและคณะกรรมการลูกจ้าง พร้อมเก็บ nomination, ballot, result, minutes และ action log
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. สถานประกอบกิจการครบ 50 คน: ให้ลูกจ้างเลือกผู้แทนอย่างน้อย 5 คนและเก็บหลักฐานกระบวนการ
  2. มีคณะกรรมการลูกจ้างอยู่แล้ว: ตรวจบทบาทตามกฎหมายก่อนจัดเลือกคณะกรรมการสวัสดิการซ้ำ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

HR เป็น facilitator ไม่ใช่เลือกตัวแทนแทนลูกจ้าง; เก็บ election evidence/minutes/action log

  1. HR เป็น facilitator ไม่ใช่เลือกตัวแทนแทนลูกจ้าง
  2. เก็บ election evidence/minutes/action log
  3. ตั้งทีมเจรจาที่มีอำนาจตัดสินจริงและควบคุมเส้นตายรายขั้น
  4. แยกการบริหารงานปกติออกจากการตอบโต้ผู้ใช้สิทธิแรงงานสัมพันธ์

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ข้อตกลงสภาพการจ้างและทะเบียนฉบับที่มีผล
  2. ข้อเรียกร้อง หนังสือแต่งตั้งผู้แทน และหลักฐานรับ
  3. บันทึกเจรจา ประนอมข้อพิพาท และมติ
  4. หนังสือแจ้งหน่วยงานและหลักฐานวันเวลา

เป็นกลไกตัวแทนลูกจ้างด้านสวัสดิการ ไม่ใช่ “คณะกรรมการของฝ่ายบุคคล”

  1. เป็นกลไกตัวแทนลูกจ้างด้านสวัสดิการ ไม่ใช่ “คณะกรรมการของฝ่ายบุคคล”
  2. ตรวจคุณสมบัติผู้มีสิทธิ รูปแบบการแต่งตั้ง และวันรับเอกสารทุกขั้น
  3. การรวมกลุ่มหรือหยุดงานต้องเดินตามขั้นตอนเฉพาะ ไม่ใช่เพียงมีมติภายใน

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “คณะกรรมการสวัสดิการในสถานประกอบกิจการ” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง สถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง คณะกรรมการประกอบด้วยผู้แทนลูกจ้างอย่างน้อย 5 คนที่มาจากการเลือกตั้งตามหลักเกณฑ์ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง กรณีมีคณะกรรมการลูกจ้างตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์และบทบาทแทน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง วาระตามกฎปัจจุบัน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 96–98; กฎ/ประกาศ DLPW เรื่องการเลือกตั้งและแบบปัจจุบัน
  2. พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  4. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง