หนังสือเตือนฉบับนี้ใช้เป็นฐานเลิกจ้างตามมาตรา 119(4) ได้หรือไม่
หนังสือเตือนที่ใช้ได้ต้องระบุวันที่และการกระทำ ข้อบังคับหรือคำสั่งที่ฝ่าฝืน (ซึ่งต้องชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม) และเตือนไม่ให้ทำซ้ำ มีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่กระทำผิด และใช้กับการทำผิดซ้ำเรื่องเดียวกัน ลูกจ้างไม่เซ็นไม่ทำให้หนังสือเป็นโมฆะ ให้อ่านหรือส่งมอบต่อหน้าพยานและบันทึกไว้
ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้
พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 119(4); work rules; แนวฎีกา
บทความนี้ครอบคลุม
- เนื้อหาที่ต้องมี
- ความชอบของคำสั่งที่ฝ่าฝืน
- ผล 1 ปีนับแต่วันกระทำผิด
- ความผิดเรื่องเดียวกัน
- กรณีร้ายแรงไม่ต้องเตือน
- การส่งมอบเมื่อไม่เซ็น
หลักตัดสินที่ต้องใช้
- ระบุวัน เหตุการณ์ และข้อบังคับหรือคำสั่งที่ฝ่าฝืนให้ชัด
- ข้อบังคับหรือคำสั่งต้องชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม มิฉะนั้นหนังสือเตือนใช้ไม่ได้
- ต้องมีข้อความเตือนไม่ให้กระทำซ้ำ ไม่ใช่เพียงบันทึกเหตุการณ์
- มีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่ลูกจ้างกระทำผิด สำหรับใช้อ้างมาตรา 119(4)
- กรณีร้ายแรงเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องเตือนก่อน ต้องพิสูจน์ความร้ายแรงจากข้อเท็จจริง
ตัดสินใจทีละขั้น
ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก
- 01ข้อบังคับหรือคำสั่งที่ฝ่าฝืนชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่หนังสือเตือนใช้เป็นฐานลงโทษไม่ได้
- 02หนังสือระบุการกระทำ ข้อบังคับที่ฝ่าฝืน และเตือนไม่ให้ทำซ้ำหรือไม่ใช่ไปข้อถัดไปไม่ใช่แก้ไขหรือออกหนังสือเตือนใหม่ให้ครบองค์ประกอบ
- 03การทำผิดครั้งใหม่เป็นเรื่องเดียวกันและอยู่ใน 1 ปีนับแต่ครั้งที่ถูกเตือนหรือไม่ใช่ใช้เป็นฐานเลิกจ้างตามมาตรา 119(4) ได้ (ระบุในหนังสือเลิกจ้าง)ไม่ใช่ยังใช้มาตรา 119(4) ไม่ได้ ลงโทษตามข้อบังคับระดับที่เหมาะสม
มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ใช้แม่แบบหนังสือเตือนที่มีองค์ประกอบครบ ส่งมอบพร้อมพยานหรือหลักฐานการส่งเมื่อไม่เซ็น และอย่าบังคับให้เซ็น “ยอมรับผิด” ถ้าเอกสารต้องการเพียงการรับทราบ
- ใช้แม่แบบหนังสือเตือนที่มีองค์ประกอบครบ
- ตั้งวันหมดอายุ 1 ปีในทะเบียนวินัย
- มีขั้นตอนส่งมอบต่อหน้าพยาน
- แยกช่องรับทราบกับช่องคำชี้แจงของลูกจ้าง
เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ
- หนังสือเตือนที่ระบุองค์ประกอบครบ
- ข้อบังคับหรือคำสั่งที่อ้าง
- บันทึกการส่งมอบและพยาน
- คำชี้แจงของลูกจ้าง
มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน
การไม่เซ็นไม่ได้ทำให้หนังสือเตือนเป็นโมฆะ คุณเขียนคำชี้แจงหรือคัดค้านแนบไว้ได้ และตรวจว่าเรื่องที่ถูกเตือนเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่
- อ่านหนังสือเตือนและขอสำเนา
- เขียนคำชี้แจงหรือคัดค้านแนบไว้
- จดวันที่กระทำผิดเพื่อรู้วันหมดผล
เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข
- ขอทราบข้อกล่าวหา ข้อบังคับที่ใช้ หลักฐาน และโอกาสชี้แจง เก็บหนังสือเตือนหรือคำสั่งทุกฉบับ
- ใช้ช่องร้องทุกข์ที่ข้ามหัวหน้าได้ เมื่อผู้ถูกร้องเป็นหัวหน้าหรือฝ่ายบุคคล และขอให้ผู้ไม่มีส่วนได้เสียทบทวน
- ถ้ามีการหักเงิน พักงานไม่ชอบ หรือเลิกจ้าง ให้ยื่นเรื่องเงินหรือการเลิกจ้างแยกต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือศาลแรงงาน
ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด
- วันกระทำผิดเริ่มนับอายุหนังสือเตือน 1 ปีจากวันนี้
- ออกหนังสือระบุองค์ประกอบครบและให้โอกาสชี้แจง
- ส่งมอบให้ลงชื่อรับทราบ หรืออ่านต่อหน้าพยานเมื่อปฏิเสธ
- ครบ 1 ปีหมดผลสำหรับการอ้างมาตรา 119(4)
ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง
เตือนเรื่องมาสาย แล้วทำผิดเรื่องอื่น
พนักงานได้หนังสือเตือนเรื่องมาสายในเดือนมีนาคม ต่อมาในเดือนมิถุนายนใช้โทรศัพท์ในพื้นที่ห้ามใช้
- อยู่ใน 1 ปีใช่
- เป็นความผิดเรื่องเดียวกันไม่ใช่
พนักงานไม่ยอมเซ็นรับหนังสือเตือน
หัวหน้าอ่านหนังสือเตือนให้พนักงานฟังต่อหน้าเจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล พนักงานปฏิเสธไม่เซ็นรับ
- อ่านต่อหน้าพยานใช่
- บันทึกการปฏิเสธพร้อมวันเวลาใช่
- ส่งสำเนาทางอีเมลหรือไปรษณีย์ควรทำ
ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน
ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ
เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล
1หนังสือเตือนมีผลนับจากวันใด
เฉลย B · มีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่ลูกจ้างกระทำผิด
2ลูกจ้างไม่ยอมเซ็นรับหนังสือเตือน ควรทำอย่างไร
เฉลย B · การไม่เซ็นไม่ทำให้โมฆะ หากพิสูจน์ได้ว่าลูกจ้างได้ทราบ
3เตือนเรื่องมาสาย แล้วทำผิดเรื่องความปลอดภัย ใช้มาตรา 119(4) ได้หรือไม่
เฉลย B · ต้องเป็นการทำผิดซ้ำในเรื่องที่ถูกเตือน
คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR
รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง
Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
| FIELD | สิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้ | หลักฐานขั้นต่ำ |
|---|---|---|
| Trigger | เริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ หนังสือเตือน | บันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ |
| Owner | Employee Relations ร่วมกับหัวหน้างาน ผู้สอบสวน และผู้มีอำนาจลงโทษ | ผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม |
| Action | หนังสือเตือนควรระบุวัน เวลา เหตุ พฤติการณ์ กฎที่ฝ่าฝืน สิ่งที่ต้องแก้ และผลหากทำผิดซ้ำ; สำหรับมาตรา 119(4) คำสั่ง/กฎต้องชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และความผิดซ้ำต้องสัมพันธ์กับสิ่งที่เตือน; ใช้ witness/หลักฐานการส่งเมื่อไม่เซ็น | บันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ |
| Documents | ข้อบังคับและนโยบายฉบับที่ใช้ในวันเกิดเหตุ; บันทึกข้อกล่าวหา พยาน เอกสาร และโอกาสชี้แจง; คำสั่ง/หนังสือเตือนพร้อมเหตุและวันที่ | ต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้ |
| Deadline | หนังสือเตือนควรระบุวัน เวลา เหตุ พฤติการณ์ กฎที่ฝ่าฝืน สิ่งที่ต้องแก้ และผลหากทำผิดซ้ำ; หนังสือมีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่ลูกจ้างกระทำผิด ไม่ใช่นับแต่วันที่ออกหนังสือ; วัน/เหตุการณ์; ระยะผลของ warning ตามกฎหมายไม่เกิน 1 ปีนับแต่กระทำผิดสำหรับการอาศัย §119(4) | วันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ |
| Evidence | เชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ หนังสือเตือน | decision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน |
| Consequence | warning เก่า/คนละความผิด/คำสั่งไม่ชอบ อาจใช้ §119(4) ไม่ได้ | แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง |
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม
เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง
- วัน/เหตุการณ์
- rule/order ที่ฝ่าฝืน
- ความชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมของคำสั่ง
- คำเตือนไม่ให้ทำซ้ำ
- ระยะผลของ warning ตามกฎหมายไม่เกิน 1 ปีนับแต่กระทำผิดสำหรับการอาศัย §119(4)
- serious case ที่ไม่ต้องเตือน
- การส่งมอบและพนักงานปฏิเสธลงชื่อ
- A written warning should state the date, facts, circumstances, breached rule, required correction, and consequence of a related repeat breach.
- For section 119(4), the underlying rule or order must be lawful and fair, and the later breach must relate to the warning.
- The warning's statutory effect lasts no more than one year from the date of the employee's breach, not the letter date.
- An employee signature should acknowledge receipt, not automatically operate as an admission.
หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge
- หนังสือเตือนควรระบุวัน เวลา เหตุ พฤติการณ์ กฎที่ฝ่าฝืน สิ่งที่ต้องแก้ และผลหากทำผิดซ้ำ
- สำหรับมาตรา 119(4) คำสั่ง/กฎต้องชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม และความผิดซ้ำต้องสัมพันธ์กับสิ่งที่เตือน
- หนังสือมีผลไม่เกิน 1 ปีนับแต่วันที่ลูกจ้างกระทำผิด ไม่ใช่นับแต่วันที่ออกหนังสือ
- การลงชื่อของลูกจ้างยืนยันการรับเอกสาร ไม่ควรถูกเขียนให้เป็นคำรับสารภาพโดยอัตโนมัติ
- A written warning should state the date, facts, circumstances, breached rule, required correction, and consequence of a related repeat breach.
- For section 119(4), the underlying rule or order must be lawful and fair, and the later breach must relate to the warning.
- The warning's statutory effect lasts no more than one year from the date of the employee's breach, not the letter date.
- An employee signature should acknowledge receipt, not automatically operate as an admission.
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
- หนังสือเตือนไม่ระบุเหตุการณ์หรือข้อที่ฝ่าฝืน: ลูกจ้างไม่อาจรู้ว่าต้องแก้อะไรและนายจ้างใช้เป็นฐานซ้ำได้ยาก
- กระทำผิดเดิมหลังพ้นหนึ่งปีจากวันที่กระทำผิดที่เตือน: ตรวจว่าหนังสือเดิมยังใช้เป็นฐานตามมาตรา 119(4) ได้หรือไม่
- Case 1 — Test a real written warnings scenario against this rule: A written warning should state the date, facts, circumstances, breached rule, required correction, and consequence of a related repeat breach. Record the facts and evidence supporting each element.
- Case 2 — Change one material fact and test the result against this rule: For section 119(4), the underlying rule or order must be lawful and fair, and the later breach must relate to the warning. Recalculate or rerun the workflow instead of copying the first outcome.
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง
ใช้ witness/หลักฐานการส่งเมื่อไม่เซ็น; ห้ามบังคับให้เซ็น “ยอมรับผิด” หากเอกสารต้องการแค่รับทราบ
- ใช้ witness/หลักฐานการส่งเมื่อไม่เซ็น
- ห้ามบังคับให้เซ็น “ยอมรับผิด” หากเอกสารต้องการแค่รับทราบ
- แยกผู้ร้อง ผู้สอบสวน ผู้พิจารณา และผู้อนุมัติเมื่อความเสี่ยงหรือผลประโยชน์ทับซ้อนสูง
- ใช้หลักสัดส่วนและความสม่ำเสมอ โดยเทียบกรณีใกล้เคียงและเหตุบรรเทา/เพิ่มโทษ
- Turn the rules for written warnings into an owned workflow with controlled documents, deadlines, review, and a traceable HRIS or payroll result.
- Separate complainant, investigator, reviewer, and approver where risk or conflict is high
- Apply proportionality and consistency by comparing similar cases and mitigating or aggravating facts
เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน
- ข้อบังคับและนโยบายฉบับที่ใช้ในวันเกิดเหตุ
- บันทึกข้อกล่าวหา พยาน เอกสาร และโอกาสชี้แจง
- คำสั่ง/หนังสือเตือนพร้อมเหตุและวันที่
- หลักฐานส่งมอบ ผลติดตาม และการเก็บอย่างจำกัดสิทธิ
- บันทึกสัมภาษณ์ คำชี้แจง และหลักฐานว่าเปิดโอกาสให้ตอบข้อกล่าวหา
- Work rules and policy effective on the incident date
- Allegation record, witnesses, documents, and opportunity to respond
- Order or warning stating reasons and dates
- Proof of delivery, follow-up, and access-controlled retention
- Interview notes, response, and evidence of an opportunity to answer
ปฏิเสธเซ็นไม่ได้ทำให้เอกสารเป็นโมฆะอัตโนมัติ; สามารถเขียนคำชี้แจง/คัดค้านได้
- ปฏิเสธเซ็นไม่ได้ทำให้เอกสารเป็นโมฆะอัตโนมัติ
- สามารถเขียนคำชี้แจง/คัดค้านได้
- ขอให้ข้อกล่าวหา เหตุการณ์ และข้อบังคับที่อ้างระบุชัดก่อนชี้แจง
- เก็บคำชี้แจงและหลักฐานที่ส่ง ไม่เซ็นรับสารภาพหากเป็นเพียงการรับเอกสาร
- Check the facts, applicable conditions, dates, documents, and calculation or decision record for written warnings before accepting or challenging the outcome.
- Ask that the allegation, event, and cited rule be identified before responding
- Keep the response and submitted evidence; do not sign an admission when only acknowledging receipt
คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง
- ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “หนังสือเตือน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง วัน/เหตุการณ์ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง rule/order ที่ฝ่าฝืน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง ความชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมของคำสั่ง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- ข้อเท็จจริงเรื่อง คำเตือนไม่ให้ทำซ้ำ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
- เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
- Who is covered by “Written Warnings”, and what work, status, or event creates an exclusion?
- What were the actual facts about A written warning should state the date, facts, circumstances, breached rule, required correction, and consequence of a related repeat breach. when the right arose?
- What were the actual facts about For section 119(4), the underlying rule or order must be lawful and fair, and the later breach must relate to the warning. when the right arose?
- What were the actual facts about The warning's statutory effect lasts no more than one year from the date of the employee's breach, not the letter date. when the right arose?
- What were the actual facts about An employee signature should acknowledge receipt, not automatically operate as an admission. when the right arose?
- Which document version applied on the event date, and did actual practice match it?
กฎหมายและเอกสารอ้างอิง
ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี
- พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 119(4); work rules; แนวฎีกา
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
- กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน

