HR-LAB · การเริ่มต้นและสภาพการจ้าง

การโยกย้ายหน้าที่และสถานที่ทำงาน

นายจ้างโยกย้ายหน้าที่หรือสถานที่ทำงานได้แค่ไหน เมื่อไรเป็นคำสั่งที่ชอบ เมื่อไรเป็นการลดตำแหน่งหรือกลั่นแกล้ง และการปฏิเสธคำสั่งมีผลอย่างไร

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
ใกล้เคียงงานใหม่เหมาะกับความรู้ความสามารถ
ไม่ลดตำแหน่ง/ค่าจ้างลดต้องได้รับความยินยอม
เหตุผลทางธุรกิจต้องบันทึกได้และไม่กลั่นแกล้ง
ม.120ย้ายทั้งแห่งใช้หลักการย้ายสถานประกอบกิจการพ.ร.บ.
KNOWLEDGEการเริ่มต้นและสภาพการจ้าง
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

คำสั่งย้ายงานหรือย้ายที่ทำงานนี้ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ และพนักงานปฏิเสธได้หรือไม่

คำตอบสั้น

นายจ้างย้ายหน้าที่หรือสถานที่ทำงานได้เมื่อมีเหตุผลทางธุรกิจ งานใหม่ใกล้เคียงหรือเหมาะกับความสามารถ ไม่ลดตำแหน่ง ค่าจ้าง หรือสิทธิ และไม่เป็นการกลั่นแกล้ง คำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม ถ้าลูกจ้างขัดขืนอาจเป็นความผิดทางวินัย ส่วนคำสั่งที่ลดตำแหน่งหรือค่าจ้างต้องได้รับความยินยอม และการย้ายทั้งสถานประกอบกิจการใช้มาตรา 120 แยกต่างหาก

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

สัญญาจ้าง; CCC; พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์; พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน; แนวฎีกาเรื่องโยกย้าย/ลดตำแหน่ง/กลั่นแกล้ง

บทความนี้ครอบคลุม

  • งานใกล้เคียงและสมเหตุผล
  • ตำแหน่ง ค่าจ้าง และสิทธิ
  • สถานที่ทำงานและความปลอดภัย
  • การลงโทษแฝงหรือกลั่นแกล้ง
  • การขัดคำสั่ง
  • แยกจากการย้ายสถานประกอบกิจการ

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. นายจ้างมีอำนาจบริหารจัดการย้ายหน้าที่หรือสถานที่ทำงานได้ เมื่อมีเหตุผลทางธุรกิจและไม่ขัดสัญญา
  2. งานใหม่ต้องใกล้เคียงหรือเหมาะกับความรู้ความสามารถ และไม่ลดตำแหน่ง ค่าจ้าง หรือสิทธิประโยชน์
  3. คำสั่งที่เป็นการลงโทษแฝงหรือกลั่นแกล้ง ไม่เป็นธรรมและอาจถูกเพิกถอนได้
  4. ลูกจ้างที่ขัดคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม อาจถูกลงโทษตามข้อบังคับ
  5. การย้ายสถานประกอบกิจการทั้งแห่งไปที่ใหม่ ใช้หลักมาตรา 120 แยกต่างหาก
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เป็นการย้ายสถานประกอบกิจการทั้งแห่งไปที่ใหม่หรือไม่
    ใช่ใช้มาตรา 120: ประกาศ 30 วัน และสิทธิค่าชดเชยพิเศษ
    ไม่ใช่ไปข้อถัดไป
  2. 02งานใหม่ใกล้เคียง ไม่ลดตำแหน่ง ค่าจ้าง หรือสิทธิหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่ต้องได้ความยินยอม มิฉะนั้นอาจเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบ
  3. 03มีเหตุผลทางธุรกิจ และไม่ใช่การลงโทษแฝงหรือกลั่นแกล้งหรือไม่
    ใช่เป็นคำสั่งที่ชอบ ลูกจ้างควรปฏิบัติตาม
    ไม่ใช่ไม่เป็นธรรม ลูกจ้างทักท้วงหรือร้องทุกข์ได้
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

บันทึกเหตุผลทางธุรกิจของการย้ายทุกครั้ง ตรวจสัญญาและสภาพการจ้างก่อนสั่ง หลีกเลี่ยงการย้ายที่ดูเหมือนลงโทษ และพิจารณาภาระการเดินทางหรือค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้น

  1. บันทึกเหตุผลทางธุรกิจของการย้ายทุกครั้ง
  2. ตรวจผลต่อค่าจ้าง ตำแหน่ง และสวัสดิการก่อนสั่ง
  3. ทำคำสั่งเป็นหนังสือพร้อมวันมีผล
  4. ขอความยินยอมเมื่อการย้ายลดสิทธิ

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • สัญญาจ้างและใบพรรณนางาน
  • คำสั่งย้ายพร้อมเหตุผล
  • เอกสารเปรียบเทียบค่าจ้างและสิทธิ
  • บันทึกการทักท้วงและคำตอบ
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

การบอกว่า “ไม่อยู่ใน JD” อย่างเดียวไม่พอ ต้องดูลักษณะการจ้างและความชอบธรรมของคำสั่ง ถ้าเห็นว่าลดตำแหน่งหรือกลั่นแกล้ง ให้ทักท้วงเป็นลายลักษณ์อักษร

  1. ขอคำสั่งย้ายเป็นลายลักษณ์อักษร
  2. เทียบตำแหน่ง ค่าจ้าง และสวัสดิการก่อนและหลัง
  3. ทักท้วงเป็นหนังสือเมื่อเห็นว่าไม่เป็นธรรม

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ขอเอกสารก่อนและหลังเปลี่ยน เหตุผล วันที่มีผล และระบุให้ชัดว่าการลงชื่อเป็นการรับทราบหรือยินยอม
  2. ใช้ช่องร้องทุกข์ภายใน หรือกระบวนการยื่นข้อเรียกร้องเมื่อเป็นเรื่องสภาพการจ้างของกลุ่ม
  3. ถ้ากระทบสิทธิขั้นต่ำหรือยังไม่ยุติ ปรึกษากรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน หรือใช้ศาลแรงงานตามสิทธิที่เรียกร้อง
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ก่อนออกคำสั่งตรวจสัญญา ตำแหน่ง ค่าจ้าง และเหตุผลทางธุรกิจ
  2. ออกคำสั่งทำเป็นหนังสือ ระบุงาน สถานที่ วันมีผล และระยะเวลา
  3. ถ้าลูกจ้างทักท้วงรับฟังและตอบเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษร
  4. หลังย้ายติดตามความปลอดภัยและการปรับตัว
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

ย้ายพนักงานแพ็กไปช่วยฝ่ายผลิตตึกข้างกัน

ยอดสั่งซื้อลดลง บริษัทย้ายพนักงานแพ็กสินค้าไปช่วยฝ่ายผลิตในอาคารข้างกันชั่วคราว 3 เดือน ค่าจ้างและเวลาทำงานเหมือนเดิม

  1. งานใกล้เคียง ใช้ทักษะใกล้กันใช่
  2. ค่าจ้างและตำแหน่งลดลงไม่
  3. มีเหตุผลทางธุรกิจยอดสั่งซื้อลด
เป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม พนักงานควรปฏิบัติตาม
02

ลดหัวหน้างานเป็นพนักงานปฏิบัติการ

หัวหน้ากะถูกย้ายไปเป็นพนักงานปฏิบัติการ ค่าตำแหน่ง 3,000 บาทถูกตัด หลังมีข้อขัดแย้งกับผู้จัดการ

  1. ตำแหน่งลดลงใช่
  2. ค่าจ้างลดลง3,000
  3. มีความยินยอมไม่มี
มีความเสี่ยงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบหรือกลั่นแกล้ง ต้องได้ความยินยอม หรือดำเนินการทางวินัยตามขั้นตอนถ้ามีความผิดจริง
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดไม่อยู่ใน JD ปฏิเสธได้เสมอ
ที่ถูกต้องต้องดูลักษณะการจ้างและความชอบธรรมของคำสั่ง
เข้าใจผิดนายจ้างย้ายใครไปไหนก็ได้
ที่ถูกต้องต้องไม่ลดตำแหน่ง ค่าจ้าง และไม่กลั่นแกล้ง
เข้าใจผิดย้ายแผนกคือการย้ายสถานประกอบกิจการ
ที่ถูกต้องการย้ายสถานประกอบกิจการทั้งแห่งใช้มาตรา 120 แยกต่างหาก
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ย้ายงานใกล้เคียง ค่าจ้างเท่าเดิม มีเหตุผลทางธุรกิจ เป็นคำสั่งแบบใด

2ย้ายแล้วตัดค่าตำแหน่ง ต้องทำอย่างไร

3บริษัทย้ายโรงงานทั้งแห่งไปจังหวัดอื่น ใช้หลักใด

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ การโยกย้ายหน้าที่และสถานที่ทำงานบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerHR Business Partner/Employee Relations ร่วมกับผู้มีอำนาจลงนามและฝ่ายกฎหมายเมื่อมีผลกระทบสำคัญผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionโยกย้ายต้องอยู่ในขอบสัญญาและเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย เป็นธรรม และไม่ลดสิทธิสาระสำคัญโดยไม่ชอบ; ตรวจหน้าที่ ระดับ ตำแหน่ง ค่าจ้าง สถานที่ ระยะทาง ค่าใช้จ่าย ผลครอบครัว และเหตุธุรกิจก่อนสั่ง; บันทึก business reasonบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน; ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล; หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอมต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineกำหนดวันตรวจ อนุมัติ สื่อสาร และแก้ Payroll; ถ้ามีกำหนดตามกฎหมายให้ใช้กำหนดนั้นก่อน SLA ภายในวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ การโยกย้ายหน้าที่และสถานที่ทำงานdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceแยก “ย้าย workstation/แผนก” จาก “ย้ายสถานประกอบกิจการ” ตาม ม.120แผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. งานใกล้เคียงและสมเหตุผล
  2. ความรู้ความสามารถ
  3. ตำแหน่ง/สถานะ/ค่าจ้าง
  4. สถานที่ทำงาน
  5. safety
  6. เหตุธุรกิจ
  7. discrimination/retaliation
  8. การขัดคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. โยกย้ายต้องอยู่ในขอบสัญญาและเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย เป็นธรรม และไม่ลดสิทธิสาระสำคัญโดยไม่ชอบ
  2. ตรวจหน้าที่ ระดับ ตำแหน่ง ค่าจ้าง สถานที่ ระยะทาง ค่าใช้จ่าย ผลครอบครัว และเหตุธุรกิจก่อนสั่ง
  3. การย้ายที่เป็นการกลั่นแกล้ง ลงโทษแฝง หรือบีบให้ออกมีความเสี่ยงสูงแม้สัญญาเขียนกว้าง
  4. ถ้าเป็นการย้ายสถานประกอบกิจการที่กระทบสำคัญ ต้องใช้มาตรา 120 และบทความ 30 แทนการโยกย้ายทั่วไป
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. พนักงาน pack ไปช่วย production ตึกข้างกัน
  2. ลดจาก supervisor เป็น operator
  3. ย้ายข้ามจังหวัด
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

บันทึก business reason; หลีกเลี่ยงการโยกย้ายที่ดูเป็น punishment แฝง; ตรวจ contract/condition ก่อนสั่ง

  1. บันทึก business reason
  2. หลีกเลี่ยงการโยกย้ายที่ดูเป็น punishment แฝง
  3. ตรวจ contract/condition ก่อนสั่ง
  4. ทำ version control เอกสารที่เป็นสภาพการจ้างและระบุวันที่มีผลให้ชัด
  5. ประเมินว่าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญหรือเป็นการใช้อำนาจบริหารโดยชอบก่อนออกคำสั่ง

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ข้อเสนอจ้าง สัญญา และคำบรรยายงาน
  2. ข้อบังคับ นโยบาย และข้อตกลงสภาพการจ้างฉบับที่มีผล
  3. หนังสือแจ้ง เปลี่ยนแปลง หรือขอความยินยอม
  4. หลักฐานการสื่อสาร การตอบรับ และวันที่มีผล

การพูดว่า “ไม่อยู่ใน JD” อย่างเดียวไม่พอ ต้องดู nature of employment และความชอบธรรมของคำสั่ง

  1. การพูดว่า “ไม่อยู่ใน JD” อย่างเดียวไม่พอ ต้องดู nature of employment และความชอบธรรมของคำสั่ง
  2. เปรียบเทียบเอกสารก่อนและหลัง รวมถึงวิธีปฏิบัติที่ทำต่อเนื่องจริง
  3. อย่าเซ็นรับรองว่าเห็นด้วยหากเอกสารมีไว้เพียงยืนยันการรับทราบ—ขอให้ระบุสถานะให้ชัด

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “การโยกย้ายหน้าที่และสถานที่ทำงาน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง งานใกล้เคียงและสมเหตุผล เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง ความรู้ความสามารถ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง ตำแหน่ง/สถานะ/ค่าจ้าง เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง สถานที่ทำงาน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. สัญญาจ้าง; CCC; พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์; พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน; แนวฎีกาเรื่องโยกย้าย/ลดตำแหน่ง/กลั่นแกล้ง
  2. พระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 — ราชกิจจานุเบกษา
  3. พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
  4. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา
  5. กองนิติการ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน — กฎหมายคุ้มครองแรงงาน
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง