HR-LAB · ประกัน กองทุน และภาษี

กองทุนเงินทดแทน

กองทุนเงินทดแทนคุ้มครองอะไร ใครจ่ายเงินสมทบ เมื่อเกิดเหตุต้องแจ้งภายในกี่วัน และลูกจ้างได้ค่าทดแทนอย่างไร

Handout PDF
อ่านบทความ ↓
ตรวจทาน 14 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุงสื่อการสอน 9 ตุลาคม 2569
นายจ้างจ่ายฝ่ายเดียวห้ามหักเงินสมทบจากลูกจ้างพ.ร.บ.เงินทดแทน
15วันแจ้งเหตุต่อ สปส. นับแต่วันที่ทราบพ.ร.บ.เงินทดแทน
70%ของค่าจ้างรายเดือนค่าทดแทนเมื่อหยุดงานเกิน 3 วันพ.ร.บ.เงินทดแทน
3วันหยุดเกินนี้ได้ค่าทดแทนตั้งแต่วันแรก
KNOWLEDGEประกัน กองทุน และภาษี
UPDATED9 ต.ค. 69
SLIDES14 สไลด์พร้อมนำเสนอ
2 VIEWSบริษัท / ลูกจ้าง
คำถามหลัก

ลูกจ้างบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยเพราะงาน ต้องทำอะไร ใครจ่ายค่ารักษา และลูกจ้างได้เงินระหว่างหยุดงานเท่าไร

คำตอบสั้น

นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบกองทุนเงินทดแทนแต่ฝ่ายเดียว ห้ามหักจากลูกจ้าง เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน ต้องจัดการรักษาทันทีและแจ้งสำนักงานประกันสังคมภายใน 15 วันนับแต่วันที่ทราบ กองทุนจ่ายค่ารักษาพยาบาลตามเกณฑ์ และค่าทดแทนร้อยละ 70 ของค่าจ้างรายเดือนเมื่อหยุดงานเกิน 3 วัน

มุมบริษัทและฝ่าย HRสิ่งที่ต้องตั้งค่า ตรวจ และเก็บหลักฐานมุมลูกจ้างสิทธิที่ต้องตรวจ หลักฐาน และช่องทางทักท้วง
01

ขอบเขตและหลักตัดสินที่ต้องใช้

พ.ร.บ.เงินทดแทน พ.ศ. 2537 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561; SSO/WCF

บทความนี้ครอบคลุม

  • ใครอยู่ในความคุ้มครอง
  • นายจ้างจ่ายเงินสมทบฝ่ายเดียว
  • การแจ้งเหตุภายใน 15 วัน
  • ค่ารักษาพยาบาล
  • ค่าทดแทนประเภทต่าง ๆ
  • ความเกี่ยวเนื่องกับงาน

หลักตัดสินที่ต้องใช้

  1. นายจ้างจ่ายเงินสมทบกองทุนเงินทดแทนตามอัตราของประเภทกิจการ ห้ามหักจากค่าจ้างลูกจ้าง
  2. ลูกจ้างที่ประสบอันตราย เจ็บป่วย ทุพพลภาพ ตาย หรือสูญหายเนื่องจากการทำงาน ได้รับความคุ้มครอง
  3. นายจ้างแจ้งสำนักงานประกันสังคมภายใน 15 วันนับแต่วันที่ทราบเหตุ
  4. หยุดงานติดต่อกันเกิน 3 วัน ได้ค่าทดแทนร้อยละ 70 ของค่าจ้างรายเดือน ตั้งแต่วันแรกที่หยุดงาน
  5. วันหยุดงานเพราะบาดเจ็บจากงานไม่ใช่วันลาป่วย และไม่ขึ้นกับยอดลาป่วยคงเหลือ
02

ตัดสินใจทีละขั้น

ไล่คำถามจากบนลงล่าง และหยุดเมื่อเจอผลลัพธ์แรก

  1. 01เหตุเกิดขณะทำงาน หรือเนื่องจากการทำงานหรือคำสั่งของนายจ้างหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่อาจไม่ใช่สิทธิเงินทดแทน ใช้สิทธิประกันสังคมหรือลาป่วยแทน
  2. 02นายจ้างแจ้ง สปส. ภายใน 15 วันนับแต่ทราบแล้วหรือไม่
    ใช่ไปข้อถัดไป
    ไม่ใช่แจ้งทันทีพร้อมเอกสาร การแจ้งช้ามีโทษและทำให้สิทธิล่าช้า
  3. 03ลูกจ้างหยุดงานติดต่อกันเกิน 3 วันหรือไม่
    ใช่ได้ค่าทดแทนร้อยละ 70 ของค่าจ้างรายเดือน ตั้งแต่วันแรก
    ไม่ใช่ได้ค่ารักษาพยาบาลตามเกณฑ์ ไม่มีค่าทดแทนการขาดรายได้
03

มุมบริษัทและฝ่าย HR: สิ่งที่ต้องทำให้ครบ

ระบบที่ดีต้องทำให้คำตัดสิน เอกสาร และผลใน Payroll หรือ HRIS เชื่อมกัน

มี incident workflow ที่ชัด: ช่วยชีวิตและรักษาก่อน แจ้งเหตุภายใน 15 วัน เก็บข้อเท็จจริงของเหตุไว้ และรายงานค่าจ้างกับเงินสมทบตามกำหนด อย่ารอหาคนผิดก่อนดำเนินการเรื่องสิทธิ

  1. ทำขั้นตอนรับเหตุพร้อมผู้รับผิดชอบและเบอร์ฉุกเฉิน
  2. ทำปฏิทินแจ้งเหตุ 15 วัน
  3. แยกรหัสวันหยุดงานจากบาดเจ็บจากงาน
  4. รายงานค่าจ้างและชำระเงินสมทบตามกำหนด

เอกสารและหลักฐานที่ต้องเก็บ

  • แบบแจ้งการประสบอันตรายต่อสำนักงานประกันสังคม
  • บันทึกเหตุการณ์ พยาน และภาพถ่าย
  • ใบรับรองแพทย์และใบเสร็จค่ารักษา
  • หลักฐานค่าจ้างของลูกจ้าง
  • รายงานค่าจ้างและใบเสร็จเงินสมทบประจำปี
04

มุมลูกจ้าง: ตรวจสิทธิจากเงื่อนไขและหลักฐาน

สิทธิไม่ได้ขึ้นกับว่ายังมีวันลาป่วยเหลือหรือไม่ จุดสำคัญคือความเกี่ยวเนื่องกับงานและหลักฐาน แจ้งหัวหน้าทันที เก็บเอกสารแพทย์ และบอกสถานพยาบาลว่าเป็นการบาดเจ็บจากการทำงาน

  1. แจ้งหัวหน้าทันทีเมื่อบาดเจ็บหรือเริ่มมีอาการจากงาน
  2. บอกสถานพยาบาลว่าเป็นเหตุจากการทำงาน
  3. เก็บใบรับรองแพทย์และใบเสร็จทั้งหมด

เมื่อเห็นต่างหรือยังไม่ได้รับการแก้ไข

  1. ทักท้วงยอดหักหรือสถานะสมาชิกกับฝ่ายเงินเดือนเป็นลายลักษณ์อักษร และขอหลักฐานการนำส่งรายบุคคล
  2. ติดต่อหน่วยงานเจ้าของเรื่องโดยตรง: ประกันสังคม กองทุน กรมสรรพากร กรมบังคับคดี หรือ กยศ. ตามประเภทเงิน
  3. ถ้าเป็นการหักค่าจ้างที่ไม่มีฐานกฎหมาย ให้ยื่นเรื่องสิทธิแรงงานกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแยกต่างหาก
05

ลำดับเวลาและกำหนดที่ต้องไม่พลาด

  1. ทันทีที่เกิดเหตุช่วยชีวิต ส่งรักษา และแจ้งสถานพยาบาลว่าเป็นเหตุจากงาน
  2. ภายใน 15 วันนายจ้างแจ้งสำนักงานประกันสังคมพร้อมเอกสาร
  3. ระหว่างหยุดงานติดตามใบรับรองแพทย์และค่าทดแทน
  4. กลับเข้าทำงานประเมินงานที่เหมาะสมและปรับมาตรการป้องกัน
06

ตัวอย่างคำนวณและการตัดสินกับกรณีจริง

01

มือถูกเครื่องจักรหนีบ หยุด 20 วัน

พนักงานผลิตเงินเดือน 15,000 บาท บาดเจ็บขณะทำงาน แพทย์ให้หยุด 20 วัน

  1. หยุดงานเกิน 3 วันใช่
  2. ค่าทดแทนต่อเดือน = 15,000 × 70%10,500
  3. ค่าทดแทน 20 วัน ≈ 10,500 × 20 ÷ 307,000
กองทุนจ่ายค่าทดแทนประมาณ 7,000 บาท ตั้งแต่วันแรกที่หยุด พร้อมค่ารักษาตามเกณฑ์ และไม่หักวันลาป่วย
02

อุบัติเหตุระหว่างเดินทางไปพบลูกค้า

พนักงานขายได้รับคำสั่งให้ไปพบลูกค้าต่างจังหวัด เกิดอุบัติเหตุระหว่างทางและหยุดงาน 2 วัน

  1. ทำตามคำสั่งของนายจ้างใช่
  2. หยุดงานเกิน 3 วันไม่
ถือเป็นการประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน แจ้งเหตุภายใน 15 วัน กองทุนจ่ายค่ารักษา แต่ไม่มีค่าทดแทนการขาดรายได้เพราะหยุดไม่เกิน 3 วัน
07

ความเข้าใจผิดที่ต้องหยุดก่อน

เข้าใจผิดบาดเจ็บจากงานต้องใช้วันลาป่วย
ที่ถูกต้องเป็นสิทธิกองทุนเงินทดแทน ไม่ใช่วันลาป่วย
เข้าใจผิดหักเงินสมทบเงินทดแทนจากลูกจ้างได้
ที่ถูกต้องนายจ้างจ่ายฝ่ายเดียว ห้ามหักจากลูกจ้าง
เข้าใจผิดต้องหาคนผิดก่อนจึงแจ้งเหตุ
ที่ถูกต้องแจ้งเหตุภายใน 15 วัน การสอบสวนสาเหตุทำแยกกัน
08

ทดสอบความเข้าใจ 3 ข้อ

เลือกคำตอบเพื่อดูเฉลยและเหตุผล

1ใครจ่ายเงินสมทบกองทุนเงินทดแทน

2นายจ้างต้องแจ้งเหตุต่อ สปส. ภายในกี่วันนับแต่ทราบ

3หยุดงาน 10 วันจากบาดเจ็บในงาน ได้ค่าทดแทนกี่เปอร์เซ็นต์ของค่าจ้าง

09

คู่มือปฏิบัติฉบับเต็มสำหรับทีม HR

รวม Workflow 7 จุด หลักตัดสิน ตัวอย่าง และรายการตรวจฉบับเต็มตามมาตรฐาน Knowledge ของ HR-LAB เปิดดูเมื่อต้องใช้กับกรณีจริง

Workflow เฉพาะเรื่อง: เจ็ดจุดที่ต้องปิดให้ครบ
FIELDสิ่งที่ต้องทำกับเรื่องนี้หลักฐานขั้นต่ำ
Triggerเริ่มเคสเมื่อเกิดคำขอ เหตุการณ์ หรือผล Payroll ที่เกี่ยวกับ กองทุนเงินทดแทนบันทึกรับเรื่องพร้อมวัน เวลา ผู้แจ้ง และช่วงสิทธิ
OwnerPayroll/Compensation & Benefits ร่วมกับ Finance และผู้ดูแลการยื่นต่อหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ผู้ตรวจ ผู้อนุมัติ และผู้มีอำนาจลงนาม
Actionกองทุนเงินทดแทนใช้กับอันตราย เจ็บป่วย สูญหาย ทุพพลภาพ หรือตายเนื่องจากการทำงาน; ต้องแยกจากการเจ็บป่วยทั่วไปในประกันสังคม; นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบกองทุน ไม่หักจากค่าจ้างลูกจ้าง; ห้ามหักเงินพนักงานเป็นเงินสมทบ WCFบันทึกการตรวจองค์ประกอบ ข้อยกเว้น และการอนุมัติ
Documentsทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน; ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด; แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการต้นฉบับ/สำเนาที่ตรวจสอบแหล่งที่มาและเวอร์ชันได้
Deadlineนายจ้างแจ้งสำนักงานประกันสังคมด้วยแบบ กท.16 ภายใน 15 วันนับแต่ทราบหรือควรทราบเหตุ; ลูกจ้างหรือผู้มีสิทธิยังยื่นคำร้องได้เองภายในกรอบกฎหมาย จึงไม่ควรรอการหาคนผิดก่อนเปิดเคสวันเริ่มนับ วันครบกำหนด และหลักฐานส่ง/รับ
Evidenceเชื่อมข้อเท็จจริง เอกสาร สูตร/ขั้นตอน ผลอนุมัติ และผลในระบบสำหรับ กองทุนเงินทดแทนdecision record ผลคำนวณ/ผลดำเนินการ และ audit trail ที่มีผู้ตรวจทาน
Consequenceจำนวนเงิน/เพดานสิทธิและแบบฟอร์มต้องตรวจ SSO ล่าสุดแผนแก้ไข ผู้รับผิดชอบ กำหนดเสร็จ และช่องทางทักท้วง
ขอบเขตและหลักตัดสินฉบับเต็ม

เรื่องนี้คืออะไร และต้องตรวจใครบ้าง

  1. ใครอยู่ในบังคับ
  2. นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบ
  3. การประสบอันตราย/เจ็บป่วย/สูญหาย/ทุพพลภาพ/ตายเนื่องจากการทำงาน
  4. ประเภทเงินทดแทน
  5. การแจ้งเหตุและเอกสาร
  6. การประเมินอัตราเงินสมทบนายจ้าง
  7. ความสัมพันธ์กับ OSH และ SSO

หลักตัดสินตามมาตรฐาน Knowledge

  1. กองทุนเงินทดแทนใช้กับอันตราย เจ็บป่วย สูญหาย ทุพพลภาพ หรือตายเนื่องจากการทำงาน; ต้องแยกจากการเจ็บป่วยทั่วไปในประกันสังคม
  2. นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบกองทุน ไม่หักจากค่าจ้างลูกจ้าง
  3. สิทธิอาจรวมค่ารักษาพยาบาล ค่าทดแทน ค่าฟื้นฟู และค่าทำศพตามเหตุ/เกณฑ์ปัจจุบัน
  4. นายจ้างแจ้งสำนักงานประกันสังคมด้วยแบบ กท.16 ภายใน 15 วันนับแต่ทราบหรือควรทราบเหตุ; ลูกจ้างหรือผู้มีสิทธิยังยื่นคำร้องได้เองภายในกรอบกฎหมาย จึงไม่ควรรอการหาคนผิดก่อนเปิดเคส
ตัวอย่างและวิธีใช้กับกรณีจริง
  1. อุบัติเหตุเครื่องจักร
  2. โรคจากการทำงาน
  3. อุบัติเหตุที่ต้องวิเคราะห์ว่าเกี่ยวกับงานหรือไม่

ตัวอย่างคำนวณและการกระทบยอด

  1. ตัวอย่าง 1 — สมมติฐานค่าจ้างที่อยู่ในฐานเงินสมทบรวม 1,000,000 บาทและอัตราตามประเภทกิจการ 0.5%: เงินสมทบนายจ้าง = 1,000,000 × 0.5% = 5,000 บาท; ห้ามหัก 5,000 บาทนี้จากลูกจ้าง
  2. ตัวอย่าง 2 — อุบัติเหตุหนึ่งเหตุอาจมีค่ารักษา ค่าทดแทน และค่าฟื้นฟูหลายรายการ: ให้คำนวณแต่ละสิทธิตามเพดาน/อัตราปัจจุบันของกองทุนแล้วรวมใน reconciliation เดียว ไม่ใช่ใช้อัตราเงินสมทบมาคำนวณสิทธิ
รายการตรวจของบริษัทและลูกจ้าง

ห้ามหักเงินพนักงานเป็นเงินสมทบ WCF; มี incident workflow และรายงานค่าจ้าง/เงินสมทบตามกำหนด; เก็บหลักฐานข้อเท็จจริงของเหตุ

  1. ห้ามหักเงินพนักงานเป็นเงินสมทบ WCF
  2. มี incident workflow และรายงานค่าจ้าง/เงินสมทบตามกำหนด
  3. เก็บหลักฐานข้อเท็จจริงของเหตุ
  4. เก็บ effective date ของอัตรา เพดาน และแบบยื่นไว้กับกฎ Payroll ทุกเวอร์ชัน
  5. กระทบยอดยอดหักจากลูกจ้าง ยอดสมทบนายจ้าง แบบยื่น และใบเสร็จทุกงวด

เอกสารที่บริษัทควรเปิดพร้อมกัน

  1. ทะเบียนนายจ้าง/ลูกจ้างหรือสมาชิกกองทุน
  2. ฐานค่าจ้างและรายการหักรายงวด
  3. แบบยื่น ใบเสร็จ และผลตอบรับจากระบบราชการ
  4. หนังสือแจ้งสิทธิหรือคำสั่งที่เป็นฐานการหัก
  5. ฐานคำนวณ สูตร และผลกระทบยอดรายบุคคล

สิทธิไม่ได้ขึ้นกับการมี sick leave เหลือ; จุดสำคัญคือความเกี่ยวเนื่องกับงานและหลักฐาน

  1. สิทธิไม่ได้ขึ้นกับการมี sick leave เหลือ
  2. จุดสำคัญคือความเกี่ยวเนื่องกับงานและหลักฐาน
  3. ตรวจฐานที่ใช้หักกับสลิปและประวัติในระบบทางการ ไม่ดูเฉพาะยอดสุทธิ
  4. แยกภาษี เงินสมทบ เงินสะสม และการอายัด เพราะสิทธิและช่องทางแก้ไขต่างกัน

คำถามข้อเท็จจริงก่อนโต้แย้ง

  1. ใครอยู่ในบังคับของเรื่อง “กองทุนเงินทดแทน” และมีข้อยกเว้นจากงาน สถานะ หรือเหตุการณ์ใด
  2. ข้อเท็จจริงเรื่อง ใครอยู่ในบังคับ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  3. ข้อเท็จจริงเรื่อง นายจ้างเป็นผู้จ่ายเงินสมทบ เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  4. ข้อเท็จจริงเรื่อง การประสบอันตราย/เจ็บป่วย/สูญหาย/ทุพพลภาพ/ตายเนื่องจากการทำงาน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  5. ข้อเท็จจริงเรื่อง ประเภทเงินทดแทน เป็นอย่างไรในวันที่สิทธิเกิด
  6. เอกสารฉบับใดมีผลในวันเกิดเหตุ และการปฏิบัติจริงตรงกับเอกสารหรือไม่
REF

กฎหมายและเอกสารอ้างอิง

ตรวจทานวันที่ 14 สิงหาคม 2569 และปรับปรุงสื่อการสอนพร้อมตรวจทานเพิ่มเติม 9 ตุลาคม 2569 การใช้กับกรณีจริงต้องพิจารณาตัวบทที่มีผล ประกาศที่เกี่ยวข้อง และข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

  1. พ.ร.บ.เงินทดแทน พ.ศ. 2537 และฉบับที่ 2 พ.ศ. 2561; SSO/WCF
  2. สำนักงานประกันสังคม — สิทธิและบริการกองทุนเงินทดแทน
  3. พระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ. 2537 — ราชกิจจานุเบกษา
MORE

บทความที่เกี่ยวข้อง